Đi tìm điệu hát ru của người Cơ Ho

Từ bao đời nay, người Cơ Ho đã trao gửi yêu thương vào giai điệu "ơ mờl lơi, ơ kòn lơi", cho nên họ luôn mong mỏi khúc hát ấy tiếp tục là mạch nguồn yêu thương và chỉ dấu văn hóa bên dòng Ðạ Rơyàm.
Một buổi sinh hoạt trao truyền hát ru của đồng bào Cơ Ho.
Một buổi sinh hoạt trao truyền hát ru của đồng bào Cơ Ho.

Ám ảnh giai điệu "ơ mờl lơi"

Gần 30 năm trước, khi xuôi ngược các buôn làng dưới chân núi Brah Yàng, tôi cứ nghe đứt nối đâu đó giai điệu chậm buồn ơ mờl lơi, ơ kòn lơi được cất lên bởi những người mẹ Cơ Ho nào đó.

Tôi không hiểu những người mẹ đó hát gì, nhưng tiếng hát như níu giữ, như buông lơi, mềm mại tỏa ra tận cánh đồng Brus trong đêm vắng Ka La, Krọt. Tiếng hát không vang, không vút cao như lời ca xứ Tây Bắc, nhưng đằm thắm, dịu ngọt như dòng nước Ðạ Rơyồng, Ðạ Rơyàm vẫn miên man chảy từ nghìn đời nay trên cao nguyên miền thượng.

Trở về phố thị, tôi mang nỗi ám ảnh đó giãi bày với học trò Ka Thúy, sinh viên Trường cao đẳng Sư phạm Ðà Lạt, một người con của xứ Brah Yàng, thì được em cho biết, đó chính là điệu đơscrih pơnđiang kòn (điệu hát ru con của người Cơ Ho). Ka Thúy nói về nỗi nhớ mẹ, nhớ bếp lửa, em nhớ tấm ùi gơjùng bạc màu thấm mồ hôi của mẹ và điệu hát ơ kòn lơi thân thuộc của buôn làng.

Muôn năm khúc hát "mã kòn"

Những người mẹ Cơ Ho nào đã vừa cõng con vừa cất lên tiếng hát:

Ơ mờl lơi

Mẹ cõng con với tấm ồi gơjùng

Mẹ bế con với tấm ồi gơjùng

Mẹ nuôi con bằng cơm trong pơrlơ

Ơ kòn lơi…

Ðó là giai điệu của khúc hát nuôi con của người mẹ Cơ Ho. Có khi họ gọi là khúc hát "mã kòn". Lần theo mấy tầng của khúc hát ấy là cả một quan niệm nhân sinh: Già đầu mà không biết hát ru, già đầu mà không biết kể chuyện xưa, thần phạt. Con ơi muốn ăn gà thì đặt bẫy, muốn khỏe người thì lấy vợ, muốn truyền đời sau thì phải biết ru con. Cũng như người mẹ bao dân tộc khác, người mẹ Cơ Ho hứa cho con ăn ngon qua khúc hát: Ðừng khóc nữa con ơi/ Mẹ bận hái rau bèo ngoài ruộng/ Mẹ bận hái rau má ngoài ruộng/ Mẹ bận đi tìm củ mpàr ngoài ruộng/ Nấu chảy thành mỡ béo cho con/ Ðựng vào tô nhỏ cho con. Qua lời ru, người mẹ Cơ Ho muốn truyền cho con lòng can đảm: Con sẽ đi trên trăm dốc đá đừng sợ/Con sẽ đi trên trăm đồi đá đừng sợ/Khi nước trong xúc cá đừng sợ con ơi…

Những lời ca mộc mạc về nội dung nhưng êm đềm về giai điệu đã ôm trọn bao kiếp người tụ cư dưới chân núi Brah Yàng. Những bài ca ấy gắn với cây cỏ, gắn với núi rừng, tãi ra với dòng Ðạ Rơyàm, gắn với bao nỗi buồn vui, khao khát của đồng bào Cơ Ho để hình thành nên tâm hồn và cốt cách của một dân tộc Tây Nguyên.

Khúc hát ru của bao bà mẹ Cơ Ho vô danh là sợi dây kết nối bao thế hệ, là thanh âm đằm thắm kết tụ người Cơ Ho cho dù họ đang sinh sống nơi chân trời góc bể nào. Khúc hát ơ mơl lơi, ơ kòn lơi không chỉ là nguồn dưỡng dục tinh thần cho những đứa trẻ mà còn là chỉ dấu giá trị văn hóa, bản sắc văn hóa của dân tộc Cơ Ho trong bức tranh chung của văn hóa Việt Nam.

Đâu rồi khúc hát "ơ mờl lơi"?

Mấy năm gần đây, tôi vẫn đi về với đồng bào Cơ Ho bên triền núi Brah Yàng với niềm khao khát được nghe trong đêm vắng Kala, Krọt giai điệu ơ mờl lơi, ơ kòn lơi của một người mẹ Cơ Ho nào đó như mấy mươi năm trước.

Ðêm Bảo Thuận rực sáng. Ðêm Bảo Thuận huyên náo bởi những dàn karaoke của xã hội hiện đại, tất nhiên không còn được nghe giai điệu ơ mờl lơi, ơ kòn lơi. Tôi muốn biết lý do về sự "ra đi" của những khúc hát ru bên dòng Ðạ Rơyàm.

Chị Ka Ðes, giáo viên Trường tiểu học Bảo Thuận chia sẻ: Lý do chính là những người mẹ trẻ bây giờ không biết hát và không ai dạy họ hát. Ðây chính là vấn đề trao truyền, vấn đề gìn giữ không gian văn hóa và tạo dựng hoàn cảnh sinh hoạt để điệu hát ru được sống mãi trong đời sống xã hội của dân tộc Cơ Ho ở tỉnh Lâm Ðồng...

Có thể bạn quan tâm

Đà Nẵng phát hiện, tạm giữ 700 đôi sandal có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. (Ảnh: Công an cung cấp)

Đà Nẵng phát hiện, tạm giữ 700 đôi sandal có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an, Giám đốc Công an thành phố Đà Nẵng về tập trung đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Công an phường An Hải, thành phố Đà Nẵng đã tăng cường công tác nắm tình hình, rà soát các cơ sở kinh doanh, kho hàng có dấu hiệu vi phạm trên địa bàn.

Đại biểu trải nghiệm Kiosk thông minh.

Đà Nẵng thí điểm Trạm dịch vụ công số

Ngày 19/6, Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng phối hợp Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) tổ chức Lễ ra mắt mô hình thí điểm Kiosk thông minh và Hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử (Trạm dịch vụ công số).

Người dân và du khách theo dõi, cổ vũ các đội thi tại Châu Thuận.

Tết Đoan Ngọ nơi làng chài Châu Thuận

Ở vùng biển thôn Châu Thuận, xã Đông Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), Tết Đoan Ngọ đối với người dân nơi đây không chỉ là một ngày lễ truyền thống mà còn là dịp để người dân miền biển hướng về cội nguồn và gìn giữ những giá trị văn hóa lâu đời được truyền từ đời ông cha và duy trì qua nhiều thế hệ.

Đồng chí Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (thứ 2 từ phải qua) thăm, chúc mừng Cơ quan Đại diện Báo Nhân Dân tại miền trung-Tây Nguyên.

Lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương thăm, chúc mừng Đại diện Báo Nhân Dân tại miền trung-Tây Nguyên

Sáng 19/6, nhân dịp chuyến công tác tại thành phố Đà Nẵng, đồng chí Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã đến thăm, chúc mừng Cơ quan Đại diện Báo Nhân Dân tại miền trung-Tây Nguyên nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026).

Những bì lá mồng 5 được bày bán góc chợ Hội An.

Mùa lá mồng 5 về giữa góc chợ phố cổ Hội An

Những ngày đầu tháng 5 âm lịch, góc chợ Hội An (thành phố Đà Nẵng) lại nhộn nhịp người mua, người bán các loại lá dân gian phục vụ Tết Đoan Ngọ. Chỉ xuất hiện vài ngày mỗi năm, những bao lá thuốc khô, bó lá tươi đã trở thành hình ảnh quen thuộc, gắn với tập tục nấu nước lá uống mồng 5 của người dân địa phương.

Hội nghị tập huấn được tổ chức tại thành phố Đà Nẵng.

Khối thi đua các cơ quan Đảng Trung ương tập huấn công tác thi đua, khen thưởng năm 2026

Nhằm kịp thời cập nhật những điểm mới của Luật Thi đua, khen thưởng và tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp các cơ quan, đơn vị thành viên tổ chức Hội nghị tập huấn công tác thi đua, khen thưởng, với mục tiêu đưa phong trào thi đua trở thành động lực thúc đẩy phát triển đất nước.

Một du khách được đào tạo “cấp tốc” sẵn sàng cho một buổi chụp hình tại “studio Bãi Cạn”.

Cách người trẻ đánh thức tiềm năng Phú Quý

Phú Quý là một trong những hòn đảo xa bờ nhất của khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ. Vài năm trở lại đây, hòn đảo này ngày càng trở nên gần gũi với du khách khi thường xuyên xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội.

Các lực lượng chức năng phối hợp tuần tra bảo vệ rừng mùa khô.

Nỗ lực giữ rừng mùa khô

Nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ cháy rừng tại Quảng Ngãi. Trước diễn biến thời tiết cực đoan, lực lượng kiểm lâm, các đơn vị chủ rừng và chính quyền địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ ứng dụng công nghệ giám sát đến tăng cường tuần tra, trực canh.

Thế hệ trẻ tri ân, tưởng nhớ những người con ưu tú đã ngã xuống vì nghĩa vụ quốc tế cao cả.

Sứ mệnh thiêng liêng nơi núi rừng cao nguyên

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình đưa các Anh hùng, liệt sĩ trở về quê hương, với đồng đội vẫn chưa bao giờ ngơi nghỉ. Tại Gia Lai, những người lính quy tập thuộc Đội K52 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) vẫn đang ngày đêm miệt mài lật từng tấc đất, xuyên qua những cánh rừng già để viết tiếp câu chuyện nghĩa tình tri ân.

Thương binh hạng 2 Nguyễn Xuân Thạnh, thôn Thành Long, xã Hoài Ân chuyển đổi mô hình trồng 1 ha bưởi mang lại thu nhập ổn định cho gia đình.

Phát triển nông nghiệp xanh, an toàn tại Hoài Ân

Là vùng bán sơn địa còn nhiều khó khăn, xã Hoài Ân, tỉnh Gia Lai đang từng bước lột xác mạnh mẽ với tư duy phát triển nông nghiệp “xanh, an toàn, tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu”, tạo nên hình mẫu nông thôn mới giàu sức sống trên vùng đất cao nguyên.

Bồi dưỡng cán bộ quy trình vận hành máy phát điện trên tàu 381(Ảnh CTV)

Quản lý, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

Thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân đã triển khai nhiều giải pháp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ trong quản lý, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Người dân xã Hùng Sơn xem rừng pơ-mu là tài sản chung cần được gìn giữ.

“Di sản sống” giữa đại ngàn

Nằm ở vùng núi cao phía tây thành phố Đà Nẵng, rừng pơ-mu tại xã biên giới Hùng Sơn đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách yêu thiên nhiên và du lịch trải nghiệm.

Thanh âm biển cả hùng tráng, của tình người ấm áp và ý chí kiên cường, khát vọng vươn khơi được tái hiện tại chương trình nghệ thuật.

Sắc màu biển đảo Quảng Ngãi

Với lợi thế nổi trội về biển đảo, cảnh quan tự nhiên và chiều sâu văn hóa, Quảng Ngãi đang từng bước định hình là một điểm đến mới của Việt Nam, nơi hội tụ giữa trải nghiệm, khám phá, bản sắc và khát vọng phát triển bền vững.

Giữ vững “trận địa tư tưởng” trên không gian mạng

Hiện nay, không gian mạng là môi trường quan trọng để trao đổi thông tin, tiếp cận tri thức, kết nối cộng đồng. Tuy nhiên, đây cũng là nơi các thế lực thù địch, phần tử cơ hội lợi dụng để phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc, nhằm tác động tiêu cực đến nhận thức và tư tưởng của người dân, nhất là thế hệ trẻ.

Nhóm đối tượng tại cơ quan công an. (Ảnh: Công an cung cấp)

Truy xét nhanh nhóm thanh thiếu niên gây rối trật tự công cộng

Ngày 17/6, Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, đơn vị này vừa phối hợp Công an phường Thanh Khê điều tra, làm rõ vụ việc nhóm thanh thiếu niên tụ tập mang theo hung khí, điều khiển xe mô-tô tốc độ cao, truy đuổi nhau trên nhiều tuyến đường trung tâm thành phố, gây mất an ninh, trật tự công cộng.

Một góc đô thị phường Phan Rang (tỉnh Khánh Hòa). (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Đầu tư hạ tầng môi trường, kiến tạo nền tảng phát triển bền vững vùng nam Khánh Hòa

Giữa vùng đất vốn được xem là “chảo lửa” của Nam Trung Bộ, bài toán nước sạch, thoát lũ và bảo vệ môi trường đã trở thành thách thức thường trực đối với khu vực phía nam tỉnh Khánh Hòa. Áp lực về tài nguyên nước, hạ tầng kỹ thuật, môi trường đô thị đang đặt ra yêu cầu cấp thiết với chiến lược phát triển lâu dài của địa phương.

Ký kết giao ước thi đua tại Lữ đoàn 161, Vùng 3 Hải quân.

Tuổi trẻ Vùng 3 Hải quân phát động đợt thi đua đặc biệt chào mừng Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII

Vừa qua, các đoàn cơ sở trực thuộc Vùng 3 Hải quân đồng loạt tổ chức lễ phát động đợt thi đua đặc biệt với chủ đề: “Tuổi trẻ Vùng 3 Hải quân đoàn kết-bản lĩnh-sáng tạo-xung kích-quyết thắng, thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII”.

Quang cảnh khai mạc ngày hội. (Ảnh VTC)

Khánh Hòa khai mạc Ngày hội tiếng Anh năm 2026

Ngày 18/6, tại Quảng trường 2 tháng 4, phường Nha Trang, Ban Chỉ đạo Chương trình “Người dân Khánh Hòa nói tiếng Anh” tổ chức khai mạc Ngày hội tiếng Anh tỉnh Khánh Hòa năm 2026 với sự tham gia của đông đảo học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên, các câu lạc bộ tiếng Anh và người dân trên địa bàn tỉnh.

Công an phường Hòa Xuân đồng loạt ra quân Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026.

Đà Nẵng đồng loạt ra quân Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026

Thực hiện chỉ đạo của Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công an thành phố Đà Nẵng về triển khai các nhiệm vụ trọng tâm trong Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026, Công an các phường, xã trên địa bàn Đà Nẵng đồng loạt ra quân, tiến hành test nhanh ma túy đối với các đối tượng liên quan.