Đi tìm điệu hát ru của người Cơ Ho

Từ bao đời nay, người Cơ Ho đã trao gửi yêu thương vào giai điệu "ơ mờl lơi, ơ kòn lơi", cho nên họ luôn mong mỏi khúc hát ấy tiếp tục là mạch nguồn yêu thương và chỉ dấu văn hóa bên dòng Ðạ Rơyàm.
Một buổi sinh hoạt trao truyền hát ru của đồng bào Cơ Ho.
Một buổi sinh hoạt trao truyền hát ru của đồng bào Cơ Ho.

Ám ảnh giai điệu "ơ mờl lơi"

Gần 30 năm trước, khi xuôi ngược các buôn làng dưới chân núi Brah Yàng, tôi cứ nghe đứt nối đâu đó giai điệu chậm buồn ơ mờl lơi, ơ kòn lơi được cất lên bởi những người mẹ Cơ Ho nào đó.

Tôi không hiểu những người mẹ đó hát gì, nhưng tiếng hát như níu giữ, như buông lơi, mềm mại tỏa ra tận cánh đồng Brus trong đêm vắng Ka La, Krọt. Tiếng hát không vang, không vút cao như lời ca xứ Tây Bắc, nhưng đằm thắm, dịu ngọt như dòng nước Ðạ Rơyồng, Ðạ Rơyàm vẫn miên man chảy từ nghìn đời nay trên cao nguyên miền thượng.

Trở về phố thị, tôi mang nỗi ám ảnh đó giãi bày với học trò Ka Thúy, sinh viên Trường cao đẳng Sư phạm Ðà Lạt, một người con của xứ Brah Yàng, thì được em cho biết, đó chính là điệu đơscrih pơnđiang kòn (điệu hát ru con của người Cơ Ho). Ka Thúy nói về nỗi nhớ mẹ, nhớ bếp lửa, em nhớ tấm ùi gơjùng bạc màu thấm mồ hôi của mẹ và điệu hát ơ kòn lơi thân thuộc của buôn làng.

Muôn năm khúc hát "mã kòn"

Những người mẹ Cơ Ho nào đã vừa cõng con vừa cất lên tiếng hát:

Ơ mờl lơi

Mẹ cõng con với tấm ồi gơjùng

Mẹ bế con với tấm ồi gơjùng

Mẹ nuôi con bằng cơm trong pơrlơ

Ơ kòn lơi…

Ðó là giai điệu của khúc hát nuôi con của người mẹ Cơ Ho. Có khi họ gọi là khúc hát "mã kòn". Lần theo mấy tầng của khúc hát ấy là cả một quan niệm nhân sinh: Già đầu mà không biết hát ru, già đầu mà không biết kể chuyện xưa, thần phạt. Con ơi muốn ăn gà thì đặt bẫy, muốn khỏe người thì lấy vợ, muốn truyền đời sau thì phải biết ru con. Cũng như người mẹ bao dân tộc khác, người mẹ Cơ Ho hứa cho con ăn ngon qua khúc hát: Ðừng khóc nữa con ơi/ Mẹ bận hái rau bèo ngoài ruộng/ Mẹ bận hái rau má ngoài ruộng/ Mẹ bận đi tìm củ mpàr ngoài ruộng/ Nấu chảy thành mỡ béo cho con/ Ðựng vào tô nhỏ cho con. Qua lời ru, người mẹ Cơ Ho muốn truyền cho con lòng can đảm: Con sẽ đi trên trăm dốc đá đừng sợ/Con sẽ đi trên trăm đồi đá đừng sợ/Khi nước trong xúc cá đừng sợ con ơi…

Những lời ca mộc mạc về nội dung nhưng êm đềm về giai điệu đã ôm trọn bao kiếp người tụ cư dưới chân núi Brah Yàng. Những bài ca ấy gắn với cây cỏ, gắn với núi rừng, tãi ra với dòng Ðạ Rơyàm, gắn với bao nỗi buồn vui, khao khát của đồng bào Cơ Ho để hình thành nên tâm hồn và cốt cách của một dân tộc Tây Nguyên.

Khúc hát ru của bao bà mẹ Cơ Ho vô danh là sợi dây kết nối bao thế hệ, là thanh âm đằm thắm kết tụ người Cơ Ho cho dù họ đang sinh sống nơi chân trời góc bể nào. Khúc hát ơ mơl lơi, ơ kòn lơi không chỉ là nguồn dưỡng dục tinh thần cho những đứa trẻ mà còn là chỉ dấu giá trị văn hóa, bản sắc văn hóa của dân tộc Cơ Ho trong bức tranh chung của văn hóa Việt Nam.

Đâu rồi khúc hát "ơ mờl lơi"?

Mấy năm gần đây, tôi vẫn đi về với đồng bào Cơ Ho bên triền núi Brah Yàng với niềm khao khát được nghe trong đêm vắng Kala, Krọt giai điệu ơ mờl lơi, ơ kòn lơi của một người mẹ Cơ Ho nào đó như mấy mươi năm trước.

Ðêm Bảo Thuận rực sáng. Ðêm Bảo Thuận huyên náo bởi những dàn karaoke của xã hội hiện đại, tất nhiên không còn được nghe giai điệu ơ mờl lơi, ơ kòn lơi. Tôi muốn biết lý do về sự "ra đi" của những khúc hát ru bên dòng Ðạ Rơyàm.

Chị Ka Ðes, giáo viên Trường tiểu học Bảo Thuận chia sẻ: Lý do chính là những người mẹ trẻ bây giờ không biết hát và không ai dạy họ hát. Ðây chính là vấn đề trao truyền, vấn đề gìn giữ không gian văn hóa và tạo dựng hoàn cảnh sinh hoạt để điệu hát ru được sống mãi trong đời sống xã hội của dân tộc Cơ Ho ở tỉnh Lâm Ðồng...

Có thể bạn quan tâm

Xuất hiện 8 vệt nứt ngang đường bê-tông kết nối trực tiếp Quốc lộ 28 khu vực tổ dân phố 10 Đắk Ha, phường Bắc Gia Nghĩa.

Lâm Đồng: Sụt lún trên tuyến đường kết nối Quốc lộ 28

Ngày 18/9, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Bắc Gia Nghĩa (Lâm Đồng) Trịnh Anh cho biết, do mưa lớn kéo dài làm sụt lún một số vị trí trên tuyến đường bê-tông tổ dân phố 10 Đắk Ha kết nối Quốc lộ 28, một số khu vực tại địa phương cũng xảy ra vết nứt mặt đất, gia tăng sạt trượt tại một số khu vực có địa hình dốc.

Ban tổ chức trao giải Nhất cho đội thi Marie Curie. (Ảnh: CTV)

Diễn tập thực chiến bảo đảm an ninh mạng ngành y tế tỉnh Đắk Lắk

Diễn tập đã tạo điều kiện để các lực lượng trực tiếp tham gia được cọ xát với những tình huống có tính chất phức tạp, rèn luyện khả năng phân tích, xử lý và phối hợp trong điều kiện áp lực về thời gian; qua đó đánh giá sát hơn năng lực thực tế của đội ngũ cán bộ kỹ thuật và khả năng phối hợp giữa các lực lượng trong ngành y tế.

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: TẤN TOÀN)

Phát triển lý luận về đường lối đổi mới của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Ngày 18/9 tại Đà Nẵng, Cơ quan Thường trực Tạp chí Cộng sản tại miền trung-Tây Nguyên phối hợp Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Lý luận về đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam: Từ quá trình nhận thức 40 năm đến bước phát triển trong kỷ nguyên mới”.

Hiện trường xảy ra vụ cố ý gây thương tích tại tiểu khu 1535 thuộc quản lý của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương mại-Đầu tư Long Sơn, xã Quảng Trực.

Lâm Đồng: Tranh chấp đất đai tại xã Quảng Trực có dấu hiệu gây mất an ninh, trật tự

Trước diễn biến phức tạp của vụ việc cố ý gây thương tích và hủy hoại tài sản xảy ra tại tiểu khu 1535 thuộc quản lý của Công ty Long Sơn, xã Quảng Trực kiến nghị Thường trực Tỉnh ủy Lâm Đồng chỉ đạo Công an tỉnh tiếp tục điều động lực lượng hỗ trợ xử lý dứt điểm vụ việc, không để phát sinh điểm nóng.

Tài sản, hàng hóa tồn đọng lưu giữ tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi.

Quảng Ngãi: Tồn đọng hàng hóa, phương tiện vi phạm

Cùng với công tác đấu tranh, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và các hành vi vi phạm pháp luật, việc xử lý tang vật, phương tiện bị tịch thu cũng là vấn đề đặt ra đối với cơ quan chức năng. Không ít hàng hóa sau khi được thu giữ, tịch thu phải lưu kho trong thời gian dài mới hoàn tất các thủ tục xử lý.

Lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố Đà Nẵng và Hiệp hội Kế toán công chứng Anh Quốc (ACCA). (Ảnh: CÔNG VINH)

Đà Nẵng: Tạo lợi thế từ khung pháp lý vượt trội cho Trung tâm tài chính quốc tế

Sáng 18/9, Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố Đà Nẵng (VIFC-DN) và Hiệp hội Kế toán công chứng Anh Quốc (ACCA) đồng tổ chức Diễn đàn Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố Đà Nẵng 2026 với chủ đề “Khung pháp lý, lĩnh vực, sản phẩm ưu tiên và cơ hội đầu tư tại VIFC-DN”.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk thăm hỏi, tặng quà lực lượng bảo vệ biên giới tỉnh Mondulkiri.

Nghĩa tình nơi biên cương

Những năm qua, quan hệ đoàn kết, hữu nghị, hợp tác giữa tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Mondulkiri (Vương quốc Campuchia) không ngừng được củng cố, phát triển. Trong đó, phối hợp quản lý, bảo vệ và xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, phát triển được hai bên xác định là nền tảng quan trọng.

Người lao động ghé nghỉ trưa tại “Điểm dừng chân Công nhân”.

Đồng hành cùng người lao động

“Điểm dừng chân Công nhân” tại phường Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng vừa đưa vào hoạt động, tạo thêm không gian nghỉ ngơi thuận tiện cho công nhân, người lao động tại Khu công nghiệp Hòa Khánh.

Lực lượng công an xã hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục cấp căn cước, cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu dân cư ngay từ cơ sở.

Nỗ lực chuẩn hóa dữ liệu dân cư

Từ việc chuẩn hóa, làm sạch và kết nối dữ liệu dân cư, Công an tỉnh Gia Lai từng bước đưa các tiện ích chuyển đổi số đến gần người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới. Dữ liệu dân cư ngày càng được khai thác hiệu quả, góp phần giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và đổi mới phương thức phục vụ người dân.

Nguồn vốn vay ưu đãi dành cho thanh niên khởi nghiệp đã giúp hàng trăm thanh niên dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng vươn lên thoát nghèo.

Động lực giúp thanh niên dân tộc thiểu số vươn lên

Từ nguồn vốn vay ưu đãi, chuyển giao kỹ thuật và các chương trình hỗ trợ lập nghiệp, nhiều thanh niên dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng có điều kiện phát triển kinh tế, xây dựng các mô hình sản xuất hiệu quả, từng bước vươn lên thoát nghèo.

Tuyển chọn để chế biến sản phẩm chanh leo xuất khẩu tại Công ty Blue Ocean, Lâm Đồng.

'Hộ chiếu xanh' để xuất khẩu nông sản

Lâm Đồng có nền nông nghiệp công nghệ cao phát triển. Với hệ sinh thái đa dạng, địa phương đang đứng trước cơ hội lớn đưa nông sản chủ lực tiến sâu hơn vào các thị trường quốc tế.

Tỉnh ủy Gia Lai tặng Bằng khen cho 9 đảng bộ trực thuộc đạt tiêu chuẩn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tiêu biểu năm 2025.

Nâng cao sức chiến đấu của tổ chức đảng

Kiểm điểm, đánh giá, xếp loại chất lượng tập thể, cá nhân các cấp là yêu cầu thường niên, cũng là dịp để từng tổ chức đảng, đảng viên nhìn lại kết quả, nhận diện hạn chế và đề ra biện pháp khắc phục.

Thành phố Đà Nẵng ra quân cao điểm tuyên truyền phòng, chống khai thác IUU.

Đà Nẵng triển khai 'Tháng cao điểm' chống khai thác IUU

Thực hiện mục tiêu tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) trong năm 2026, thành phố Đà Nẵng triển khai “Tháng cao điểm” chống khai thác IUU trên toàn địa bàn, tập trung rà soát đội tàu, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và kiểm soát hoạt động khai thác ngay từ bến cảng.

Phương tiện, thiết bị thi công dự án đường Hoàng Sa-Dốc Sỏi xuyên dịp lễ 2/9 vừa qua.

Đua nước rút giải ngân vốn đầu tư công

Đến đầu tháng 9, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh Quảng Ngãi vẫn đạt thấp, xếp thứ 31/34 địa phương trên cả nước. Với quyết tâm hoàn thành giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, tỉnh yêu cầu tập trung thực hiện ba mũi đột phá: Bồi thường, giải phóng mặt bằng; tái định cư và thi công.

Xã Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi mở rộng vùng nguyên liệu chè đặc sản xứ lạnh hướng đến xuất khẩu.

Phát triển cây trồng đặc trưng ở miền núi

Phát huy lợi thế về đất đai, khí hậu, các xã vùng cao tỉnh Quảng Ngãi tập trung phát triển cây trồng bản địa gắn với xây dựng thương hiệu và Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP).

Lãnh đạo xã Hiệp Đức kiểm tra tiến độ xây dựng nhà của ông Đặng Đình Tam.

Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát

Thời gian qua, Ban Chỉ đạo xóa nhà tạm, nhà dột nát xã Hiệp Đức, thành phố Đà Nẵng phối hợp các cấp, ngành, đoàn thể và địa phương rà soát, tuyên truyền, vận động hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở cho hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn và hộ có con đẻ là người nhiễm chất độc hóa học.

Toàn cảnh công viên đá dưới ánh nắng chiều.

Tuyệt tác địa chất công viên đá Núi Chúa

Nằm trong Vườn quốc gia Núi Chúa thuộc xã Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa, công viên đá là điểm đến kỳ thú, nơi hàng vạn khối đá với nhiều hình thù độc đáo trải dài từ triền núi ra sát biển.