Đề xuất thí điểm chế định luật sư công tại 8 bộ, 10 địa phương

Sáng 20/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công.

Tạo cơ sở pháp lý cho việc thí điểm chế định luật sư công

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh: Việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thí điểm chế định luật sư công, qua đó từng bước hình thành đội ngũ luật sư chuyên nghiệp trong khu vực nhà nước, góp phần tăng cường bảo vệ lợi ích của Nhà nước, nâng cao chất lượng quản trị pháp lý và hiệu quả thực thi pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Dự thảo Nghị quyết gồm 12 điều, quy định toàn diện về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công.

Nghị quyết quy định nguyên tắc hoạt động, tiêu chuẩn, phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ, quy trình giải quyết công việc và chế độ, chính sách đối với luật sư công; thực hiện thí điểm tại 8 bộ gồm: Quốc phòng, Công an, Xây dựng, Tài chính, Tư pháp, Công thương, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường và Ủy ban nhân dân 10 tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Bắc Ninh.

Thời gian thực hiện thí điểm từ ngày 1/10/2026 đến ngày 30/9/2028, kèm cơ chế xử lý chuyển tiếp đối với các vụ việc đang thực hiện.

Luật sư công phải đáp ứng đồng thời tiêu chuẩn của cán bộ, công chức và tiêu chuẩn hành nghề luật sư, có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn. Phạm vi công việc bao gồm tư vấn, đại diện và tham gia tố tụng trong các vụ việc trong nước và quốc tế; tư vấn pháp lý cho các dự án phát triển; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp; cùng các nhiệm vụ pháp lý khác trong khu vực nhà nước.

Dự thảo cũng quy định kết hợp giữa quyền, nghĩa vụ của luật sư và của cán bộ, công chức, đồng thời thiết kế một số cơ chế đặc thù, trong đó có việc miễn trừ trách nhiệm trong trường hợp thực hiện đúng quy định, không vì tư lợi. Về quy trình sử dụng luật sư công, cơ quan nhà nước được chủ động sử dụng hoặc đề nghị điều động luật sư công; trong trường hợp cần thiết có thể thuê dịch vụ pháp lý bên ngoài theo cơ chế linh hoạt.

Về chế độ, chính sách, luật sư công được bảo đảm tiền lương, hỗ trợ và bồi dưỡng tương xứng nhằm thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao.

Liên quan nguồn lực và điều kiện bảo đảm thi hành, Bộ trưởng Tư pháp cho biết nhân lực sẽ được huy động từ ba nguồn chính, gồm đội ngũ cán bộ pháp lý hiện có đủ điều kiện hành nghề luật sư; đội ngũ có thể bổ sung sau thời gian tập sự ngắn; và thu hút chuyên gia, luật sư từ khu vực ngoài nhà nước. Việc bố trí theo hình thức kiêm nhiệm, không làm tăng biên chế.

Về tài chính, kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác để phục vụ đào tạo, vận hành và chi trả các chế độ, chính sách.

Đề nghị bỏ quy định về hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt

Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm kịp thời thể chế hóa chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 23-KL/TW ngày 7/4/2026 về Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”.

Đối với các nội dung cụ thể, cơ quan thẩm tra tán thành với phạm vi điều chỉnh, phạm vi thí điểm tại 8 bộ, 10 địa phương như quy định tại dự thảo Nghị quyết, bảo đảm thực hiện đúng Kết luận của Bộ Chính trị.

Về tiêu chuẩn luật sư công và phạm vi công việc của luật sư công, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng các quy định đã bám sát Kết luận số 23-KL/TW, cơ bản có thể tán thành; đồng thời đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định tại dự thảo Nghị quyết hoặc giao Chính phủ quy định cụ thể việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan theo vị trí việc làm và việc thực hiện nhiệm vụ của luật sư công, để vừa phát huy vai trò của luật sư công, vừa không ảnh hưởng đến chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý đội ngũ này.

Về thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư cho luật sư công, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc giao Bộ trưởng Tư pháp thực hiện như dự thảo Nghị quyết nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong giai đoạn thí điểm. Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị nghiên cứu phân cấp thẩm quyền này đối với người làm luật sư công ở địa phương cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để phù hợp chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Đối với quy trình giải quyết công việc có tính chất pháp lý tại khu vực nhà nước, đa số ý kiến trong cơ quan thẩm tra tán thành việc cho phép cơ quan thí điểm được lựa chọn, ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư trong một số trường hợp. Tuy vậy, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bỏ quy định về hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt vì không thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết. Một số ý kiến còn cho rằng nếu cần thiết, Chính phủ có thể ban hành văn bản riêng để quy định về vấn đề này.

Về chế độ, chính sách đối với luật sư công, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với quy định về chế độ hỗ trợ hằng tháng và chế độ bồi dưỡng theo vụ việc, song đề nghị chỉ áp dụng đối với luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, không áp dụng với người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước. Cũng có ý kiến cho rằng luật sư công thực hiện nhiệm vụ theo vụ, việc nên không cần hỗ trợ hằng tháng mà chỉ nên hưởng phụ cấp theo vụ, việc. Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị tiếp tục nghiên cứu, bổ sung chính sách để có thể thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.

Về điều khoản thi hành, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí với thời gian thí điểm như dự thảo Nghị quyết vì đã bám sát Kết luận của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị kéo dài thời gian thực hiện thí điểm đến hết ngày 31/12/2028 hoặc cân nhắc thời gian 3-5 năm để có thêm cơ sở đánh giá toàn diện hiệu quả, tính khả thi của chế định luật sư công trên thực tế.