Ðề phòng viêm tụy cấp do uống rượu, bia

Trong dịp Tết vừa qua, Bệnh viện Bình Dân đã tiếp nhận cấp cứu và điều trị 30 trường hợp viêm tụy cấp chỉ trong hai tuần, cao gấp sáu lần so với ngày thường. Một số người bệnh có nguy cơ hoại tử tụy với diễn biến phức tạp cần hồi sức tích cực hay chạy thận lọc máu, thậm chí bị suy thận…

Thứ Năm, ngày 01/03/2018 - 15:42

Bác sĩ Bệnh viện Ðại học Y dược TP Hồ Chí Minh khám, tư vấn cho người bệnh có triệu chứng viêm tụy cấp.

Sau bữa tiệc tất niên thịnh soạn tại nhà, ông T.V.N (56 tuổi) bắt đầu thấy đau vùng trên rốn, khó chịu. Nghĩ mình chỉ bị đau dạ dày, ăn uống khó tiêu, ông N. tự mua thuốc giảm đau, thuốc dạ dày để uống và tiếp tục tham gia những bữa tiệc khác. Ðến ngày thứ năm, khi vùng bụng ngày càng đau dữ dội, đến mức mà theo ông kể: “Thở cũng đau, hết dám cử động, đau chưa từng thấy trong đời”, ông được người nhà đưa đến Bệnh viện Bình Dân cấp cứu.

Dựa trên bệnh sử, các bác sĩ nghi ngờ ông N. bị viêm tụy cấp và nhanh chóng thực hiện các xét nghiệm sinh hóa máu và hình ảnh cho người bệnh. Chỉ số men tụy của ông N. tăng gấp 20 lần so với mức bình thường. Hình ảnh siêu âm, CT-scan cho thấy vùng tụy của người bệnh có dấu hiệu bị hoại tử. Ngay tại thời điểm nhập viện, người bệnh đã có dấu hiệu suy thận, vô niệu và cần hồi sức tích cực, bồi hoàn nước điện giải và dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch. Sau năm ngày được các bác sĩ theo dõi chặt chẽ, chạy thận lọc máu và điều trị ức chế men tụy, ông N. đã qua giai đoạn nguy hiểm.

Ông N.K.V (57 tuổi) cũng đã phải nhập viện cấp cứu sau tiệc rượu mừng Xuân với các đồng nghiệp trước giao thừa. Ông bị đau bụng dữ dội kèm nôn ói nhiều lần. Qua khám, thực hiện các nghiên cứu cho thấy bên cạnh chỉ số men tụy tăng cao, vùng tụy viêm đã có dấu hiệu hoại tử. Ngoài ra, ông còn có biểu hiện suy thận, dọa sốc nhiễm trùng, nhiễm độc… Sau 10 ngày điều trị tích cực, tình trạng của ông V. đã được cải thiện. Tuy nhiên, do tụy bị tổn thương nhiều, ông V. có nguy cơ đái tháo đường về sau do hoạt động tiết in-su-lin có thể bị ảnh hưởng.

Bác sĩ chuyên khoa II Lê Hữu Phước, Phó trưởng Khoa Gan-Mật-Tụy, Bệnh viện Bình Dân cho biết, tuyến tụy vừa có chức năng nội tiết, tiết hoóc - môn in-su-lin và glu-ca-gôn để giữ ổn định lượng đường trong máu; vừa là cơ quan ngoại tiết, tiết ra các men tiêu hóa thức ăn. Tình trạng viêm tụy xảy ra khi các men này hoạt hóa trước khi được đổ vào ruột non. Lúc này men tụy sẽ tiến công chính tuyến tụy, gây tổn thương, viêm hoại tử và có thể đe dọa tính mạng người bệnh. Viêm tụy cấp là một cấp cứu cần được can thiệp gấp vì có thể tạo điều kiện cho các xi-tô-kin tràn ra ngoài tụy và đổ vào ổ bụng gây viêm phúc mạc, sốc nhiễm trùng và lan sang các bộ phận khác. Chất độc cũng có thể đi vào máu gây hạ huyết áp, nhiễm trùng máu, tổn thương các cơ quan bên ngoài ổ bụng.

Ðối với người bệnh viêm tụy, việc tiết chế trong dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt rất quan trọng. Trong số 30 người bệnh viêm tụy nhập viện dịp Tết, có nhiều trường hợp người bệnh bị tái phát do ăn quá nhiều dầu mỡ, chất đạm, uống nhiều rượu, bia như trường hợp anh N.V.N (37 tuổi, ngụ ở Long An). Anh N. được chuyển đến Bệnh viện Bình Dân sáng mồng 5 tháng Giêng sau buổi gặp bạn bè và uống hơi quá chén. Rất may là anh N. chưa có dấu hiệu hoại tử tụy nhưng việc viêm tụy cấp tái diễn sẽ làm tăng nguy cơ hoại tử tụy và diễn tiến viêm tụy mạn tính, gây đau bụng dai dẳng, biến chứng đái tháo đường do thiếu in-su-lin. Hiện nay, các trường hợp viêm tụy mạn tính vẫn chưa thể điều trị triệt để và có xu hướng diễn tiến ngày càng nặng thêm, làm ảnh hướng lớn đến chất lượng sống của người bệnh.

Trong hầu hết các trường hợp, người bệnh bị viêm tụy là do sỏi đường mật hoặc uống nhiều rượu, bia. Viêm tụy cũng có thể xuất hiện do dùng thuốc, bệnh lý tự miễn, nhiễm trùng, chấn thương, rối loạn chuyển hóa và tổn thương tụy sau phẫu thuật ổ bụng. “Cần lưu ý là có tới hơn 70% số người bệnh viêm tụy mạn tính là do rượu, bia. Do đó, nếu có triệu chứng đau bụng cấp sau khi uống rượu, bia, người bệnh cần đến cơ sở y tế để khám và điều trị sớm”, bác sĩ Lê Hữu Phước lưu ý…

MINH ANH