Đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn trong sản xuất công nghiệp

Việt Nam đang trong quá trình hình thành một hệ sinh thái “kinh tế tuần hoàn” khép kín. Trong đó, ngành công nghiệp là trọng tâm chuyển dịch mạnh mẽ, quyết liệt và toàn diện nhất.

Thứ Hai, ngày 20/04/2026 - 06:24

Sản xuất tuần hoàn giảm chi phí cho ngành đóng tàu tại Nhà máy đóng tàu Bạch Đằng.

Việt Nam đang trong quá trình hình thành một hệ sinh thái “kinh tế tuần hoàn” khép kín. Sự chuyển dịch phù hợp với bối cảnh nền kinh tế thế giới đối mặt với áp lực do cạn kiệt tài nguyên, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và hạn chế của mô hình tăng trưởng tuyến tính truyền thống. Trong đó, ngành công nghiệp là trọng tâm chuyển dịch mạnh mẽ, quyết liệt và toàn diện nhất.

Xu thế tất yếu thúc đẩy mô hình kinh tế xanh, bền vững

Kinh tế tuần hoàn không chỉ là giải pháp mà là một xu thế tất yếu để thúc đẩy mô hình kinh tế bền vững, xanh; nâng cao cạnh tranh trong nước và quốc tế; thực hiện mục tiêu Net Zero năm 2050…Trong bối cảnh hiện nay, kinh tế tuần hoàn không chỉ là lựa chọn chính sách mà là điều kiện tất yếu để duy trì tăng trưởng dài hạn, bền vững cho nền kinh tế, nhất là trong sản xuất công nghiệp và công nghiệp hỗ trợ.

Từ những năm đầu thập niên 2020, quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cho thấy sự nhất quán trong thực hiện mô hình kinh tế tuần hoàn. Đó là: phát triển kinh tế tuần hoàn gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng; doanh nghiệp làm trọng tâm, Nhà nước kiến tạo; kết hợp giữa cơ chế thị trường và chính sách điều tiết; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ.

Theo ông Chu Việt Cường, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ phát triển công nghiệp (Cục Công nghiệp - Bộ Công thương): Quan điểm, chủ trương, chính sách về kinh tế tuần hoàn của toàn bộ nền kinh tế nói chung và trong sản xuất công nghiệp đã được thể chế hóa bằng Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; nhiều quyết định, nghị định liên quan đến nhiều ngành… cho thấy sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý nhà nước từ việc ban hành chính sách mang tính xử lý hậu quả, kiểm soát ô nhiễm sang tập trung điều chỉnh vòng đời sản phẩm, từ khai thác tài nguyên, sản xuất, tiêu dùng đến xử lý chất thải. Điều đó cho thấy kinh tế tuần hoàn được thiết kế gắn với hệ thống chính sách liên ngành: Môi trường, tài chính, công nghiệp, thương mại, đầu tư…, như là “xương sống” của nền kinh tế hiện đại.

Quan điểm, chủ trương, chính sách về kinh tế tuần hoàn của toàn bộ nền kinh tế nói chung và trong sản xuất công nghiệp đã được thể chế hóa bằng Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; nhiều quyết định, nghị định liên quan đến nhiều ngành… cho thấy sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý nhà nước từ việc ban hành chính sách mang tính xử lý hậu quả, kiểm soát ô nhiễm sang tập trung điều chỉnh vòng đời sản phẩm, từ khai thác tài nguyên, sản xuất, tiêu dùng đến xử lý chất thải. Điều đó cho thấy kinh tế tuần hoàn được thiết kế gắn với hệ thống chính sách liên ngành: Môi trường, tài chính, công nghiệp, thương mại, đầu tư…, như là “xương sống” của nền kinh tế hiện đại.

Ông Chu Việt Cường,

Giám đốc Trung tâm hỗ trợ phát triển công nghiệp,

Cục Công nghiệp - Bộ Công thương

Sự ra đời và hoạt động khá hiệu quả của hàng loạt cơ sở sản xuất xanh theo mô hình tuần hoàn ở Việt Nam thời gian vừa qua cho thấy tính thích ứng của doanh nghiệp trong nước. Các hệ sinh thái xanh như Vin Group, Gamuda, DoGreen tiên phong ứng dụng công nghệ khí hóa xử lý rác thải, đã tận dụng được nguồn năng lượng tái tạo và đạt chỉ số phát thải carbon âm.

Bên cạnh đó, nhiều tập đoàn, tổng công ty lớn về sản xuất công nghiệp đã có những bước chuyển đổi xanh theo lộ trình đặt ra. Có thể nhận thấy, phần lớn các doanh nghiệp mới thực hiện chuyển đổi xanh trong nội bộ là chính. Sự gắn kết và mối liên hệ khép kín cho vòng đời sản phẩm theo đúng nghĩa kinh tế tuần hoàn giữa các doanh nghiệp chưa nhiều.

Cơ hội chiến lược cho hội nhập, cạnh tranh toàn cầu

Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công thương) Phạm Văn Quân cho rằng: Hành trình chuyển dịch không chỉ là “màu hồng”. Đó là bài toán khó đối với doanh nghiệp với nhiều biến số, từ chi phí đầu tư ban đầu, sự thiếu hụt nhân lực chất lượng, lúng túng trong áp dụng chính sách, lựa chọn công nghệ, đối tác kết hợp… Cho thấy dù doanh nghiệp là trọng tâm thực hiện kinh tế tuần hoàn nhưng vai trò định hướng, điều tiết, phân phối thị trường, nguồn vốn của Nhà nước, cơ quan quản lý nhà nước là rất quan trọng, cần thiết...

Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Công nghệ chiến lược phải gắn với chuỗi ngành công nghiệp trụ cột của nền kinh tế

18/03/2026 19:11

Theo Cục Công nghiệp, việc triển khai kinh tế tuần hoàn mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Sản xuất công nghiệp có tiềm năng lớn trong việc tối ưu hóa sử dụng tài nguyên, tái chế vật liệu và hình thành các chuỗi giá trị tuần hoàn. Vì thế, triển khai kinh tế tuần hoàn cho ngành này cần những chính sách đặc thù nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong chuyển đổi mô hình sản xuất, phát triển khu công nghiệp sinh thái và ứng dụng các công nghệ tiên tiến, thúc đẩy liên kết doanh nghiệp trong và ngoài nước để hình thành các hệ sinh thái có tính cạnh tranh cao.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội khoa học kinh tế Việt Nam khẳng định, kinh tế tuần hoàn là xu thế không thể đảo ngược đối với nền kinh tế nước ta. Công nghệ số là động lực cốt lõi cũng như là cửa sổ mở ra cơ hội chiến lược cho hội nhập và cạnh tranh toàn cầu. So sánh các mô hình kinh tế tuần hoàn của Liên minh châu Âu (dẫn dắt bằng thể chế), Trung Quốc (dẫn dắt bằng quản lý nhà nước) và doanh nghiệp như Apple, IKEA… (dẫn dắt bằng đổi mới quản trị, công nghệ…) đều có ưu, nhược điểm. Ông Bùi Quang Tuấn gợi ý mô hình vận hành nền kinh tế tuần hoàn là sự kết hợp cả 3 mô hình.

Trong giai đoạn trọng tâm 2025-2030 sẽ là thời điểm ngành công nghiệp Việt Nam đón nhận cơ hội chiến lược để chuyển dịch từ nền kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn. Đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp sản xuất tham gia chuỗi cung ứng xanh; đẩy mạnh phát triển công nghiệp tái chế và nghiên cứu, ứng dụng các vật liệu mới, công nghệ cao thay thế vật liệu cũ.

Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao, hợp tác quốc tế về ứng dụng công nghệ, truyền thông nâng cao nhận thức… cũng cần được quan tâm đầu tư. “Quan trọng là phải hành động ngay, không phải có làm hay không mà là làm nhanh đến đâu”, ông Bùi Quang Tuấn khẳng định.

TRẦN THƯỜNG