Phát triển bền vững đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp tồn tại và cạnh tranh. Tuy nhiên, nhiều nhà quản trị gặp khó khi muốn nhân viên tự chủ tiết kiệm năng lượng, nguyên vật liệu, giảm rác thải và đề xuất sáng kiến xanh nhưng không phải dựa vào chế tài ép buộc.
Nghiên cứu kinh tế trên cho rằng, chìa khóa nằm ở kiểu “lãnh đạo phụng sự định hướng môi trường”, trong đó, nhà lãnh đạo không ra lệnh, họ dẫn dắt bằng sự vị tha, đặt lợi ích cộng đồng–môi trường–nhân viên lên hàng đầu. Họ làm gương, cung cấp nguồn lực và truyền cảm hứng để cấp dưới chủ động tham gia vào các hoạt động xanh.
Từ áp lực “bắt buộc” đến hành động “tự nguyện”
Phát triển bền vững hiện nay không còn là một khẩu hiệu xa xỉ mà đã trở thành điều kiện để các doanh nghiệp tồn tại và phát triển trên thị trường. Tuy nhiên, nhiều nhà quản trị vẫn đang loay hoay với bài toán nan giải: Làm sao để nhân viên có thể chủ động tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm nguyên vật liệu, giảm thiểu rác thải hay đưa ra các sáng kiến xanh mà không cần đến các chế tài ép buộc?
Câu trả lời nằm ở yếu tố “lãnh đạo phụng sự định hướng môi trường”. Theo đó, những nhà lãnh đạo phụng sự xanh, khác với các phong cách quản lý truyền thống mang tính mệnh lệnh, sẽ dẫn dắt tổ chức bằng sự vị tha, đặt lợi ích của cộng đồng, môi trường và nhân viên lên hàng đầu. Họ không chỉ đưa ra chiến lược, mà họ còn trực tiếp làm gương, cung cấp nguồn lực và truyền cảm hứng tới cho cấp dưới.
Khảo sát thực tế với hơn 500 nhân sự doanh nghiệp Việt
Khảo sát thực nghiệm được thực hiện trên mẫu có quy mô tương đối lớn gồm 534 nhân sự tại các doanh nghiệp Việt Nam (bao gồm các Giám đốc/Phó Giám đốc, Trưởng/Phó phòng và nhân viên trực tiếp) thuộc khối doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Các doanh nghiệp này bao phủ các ngành sản xuất trọng điểm từ sản xuất hàng tiêu dùng, công nghiệp nặng đến dược phẩm và năng lượng.
Kết quả thống kê từ phân tích mô hình định lượng đã mang lại những phát hiện vô cùng đắt giá cho các nhà quản trị, trong đó thể hiện ở hai khía cạnh:
Lãnh đạo phụng sự xanh giúp nhân viên nảy sinh lòng trung thành và mong muốn gắn kết sâu sắc với tầm nhìn của doanh nghiệp. Khi có được “thứ vốn” đặc biệt này, nhân sự sẽ tự nguyện chuyển hóa các tín hiệu của lãnh đạo thành những hành động cụ thể góp phần bảo vệ môi trường.
(Nguồn: Khảo sát thực nghiệm được thực hiện trên mẫu có quy mô tương đối lớn gồm 534 nhân sự tại các doanh nghiệp Việt Nam.)
Thứ nhất, có tác động trực tiếp mạnh mẽ. Biểu hiện là lãnh đạo phụng sự định hướng môi trường có mối quan hệ thúc đẩy tỷ lệ thuận đối với hiệu suất xanh của tổ chức. Khi sếp “xanh”, doanh nghiệp sẽ quản lý chất thải tốt hơn, tiết kiệm năng lượng một cách tối ưu, tiết kiệm nguyên vật liệu và đổi mới công nghệ theo hướng quản lý môi trường mạnh mẽ hơn.
Thứ hai, là “nguồn vốn cam kết” đóng vai trò là chất xúc tác vô hình. Theo đó, nghiên cứu cũng chứng minh rằng, vốn cam kết (Commitment Capital) – mối liên kết tâm lý bền chặt giữa nhân viên và công ty – đóng vai trò là cơ chế trung gian then chốt.
Lãnh đạo phụng sự xanh giúp nhân viên nảy sinh lòng trung thành và mong muốn gắn kết sâu sắc với tầm nhìn của doanh nghiệp. Khi có được “thứ vốn” đặc biệt này, nhân sự sẽ tự nguyện chuyển hóa các tín hiệu của lãnh đạo thành những hành động cụ thể góp phần bảo vệ môi trường.
Hàm ý cho các nhà quản trị Việt với thông điệp “Hãy đầu tư vào con người”
Từ kết quả nghiên cứu trên, lời khuyên cho các doanh nghiệp được đưa ra là, muốn nâng cao năng lực cạnh tranh xanh để phù hợp với xu thế chung của thế giới, đừng chỉ đầu tư vào máy móc, hãy bắt đầu từ việc thay đổi tư duy của lãnh đạo và xây dựng tinh thần cam kết, dám chịu trách nhiệm và say mê cống hiến của nhân viên.
Lãnh đạo doanh nghiệp cần chủ động tích hợp các giá trị xanh vào quy trình quản trị nguồn nhân lực: từ đào tạo nhận thức môi trường, xây dựng văn hóa công ty xanh, cho đến việc thiết lập các cơ chế khen thưởng, vinh danh cho những sáng kiến phát triển bền vững. Khi nhân viên cảm nhận được tổ chức thật sự trân trọng các giá trị về môi trường, họ sẽ cống hiến hết mình, tạo ra một bệ phóng vững chắc cho sự phát triển trong dài hạn của doanh nghiệp.
