Đào tạo nghề dựng lộ trình mới cho người lao động

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang buộc thị trường lao động phải vẽ lại bản đồ nghề nghiệp. Đào tạo nghề vì thế cũng chuyển sang mô hình linh hoạt, gắn doanh nghiệp và học suốt đời, giúp người lao động kịp thích ứng.

Đào tạo nghề công nghệ cao tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội. Ảnh: Nam Nguyễn
Đào tạo nghề công nghệ cao tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội. Ảnh: Nam Nguyễn

Thước đo mới của nguồn nhân lực

AI đã khiến nhân lực không còn được tính chủ yếu bằng số lượng mà bằng cấu trúc kỹ năng như: khả năng sử dụng công cụ số, làm việc với dữ liệu, vận hành dây chuyền tự động hóa và thích nghi với quy trình liên tục tối ưu.

Theo đó, bài toán đặt ra cho đào tạo nghề ở vùng Đồng bằng sông Hồng không chỉ là tăng chỉ tiêu mà là đổi cấu trúc đào tạo. Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã nhấn mạnh vai trò trung tâm giáo dục-đào tạo nhân lực chất lượng cao và đi đầu về kinh tế số, xã hội số.

Khi mục tiêu đã rõ, câu hỏi tiếp theo là: lộ trình nghề nghiệp mới cho người lao động sẽ được “dựng” như thế nào để không rơi vào bẫy thiếu kỹ năng trong kỷ nguyên AI?

Áp lực này ngày càng rõ khi The Future of Jobs Report 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới dự báo 39% kỹ năng hiện tại sẽ thay đổi hoặc lỗi thời trước năm 2030; các công việc lặp lại, hành chính, nhập liệu chịu rủi ro cao, trong khi nhu cầu tăng mạnh ở nhóm kỹ năng công nghệ, dữ liệu và tư duy phân tích.

Trước thực tế đó, hệ thống giáo dục nghề nghiệp được tổ chức lại theo hướng linh hoạt và liên thông hơn. Từ ngày 1/3/2025, chức năng quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp được chuyển về Bộ Giáo dục và Đào tạo, tạo điều kiện xây dựng mô hình học suốt đời, cho phép người lao động học theo mô-đun, tích lũy kỹ năng và quay lại đào tạo khi cần.

Lộ trình mới được định hình

Với vùng Đồng bằng sông Hồng, hệ thống đào tạo nghề được tổ chức lại theo hướng tinh gọn và tập trung. Các cơ sở công lập được rà soát, lựa chọn những đơn vị đủ năng lực để đầu tư chiều sâu, phát triển thành trung tâm đào tạo chất lượng cao. Cách làm mới hình thành các “hạt nhân” đủ mạnh, đóng vai trò đầu tàu cung ứng nhân lực kỹ thuật cho toàn bộ chuỗi công nghiệp và dịch vụ. Đáng chú ý, mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp ngày càng chặt chẽ. Nhờ đó, đào tạo không còn tách rời thị trường, còn người học ra trường có thể làm việc ngay.

Mặt khác, tăng cường và nâng cao hiệu quả lồng ghép các mục tiêu tạo việc làm, nâng cao chất lượng việc làm và phát triển việc làm bền vững… trong các chính sách, chương trình, dự án phát triển kinh tế-xã hội của vùng, bảo đảm sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Thực hiện các giải pháp phát triển thị trường lao động, tăng cường kết nối cung và cầu lao động của các tỉnh, thành phố. Xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động đồng bộ, hiện đại; tăng cường và nâng cao hiệu quả hoạt động hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm; đẩy mạnh giao dịch việc làm trực tuyến, chủ động cung ứng nguồn lao động đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp.

Nhìn rộng hơn, đào tạo nghề được lồng ghép với mục tiêu tạo việc làm bền vững trong các chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của vùng. Đây không chỉ là cải cách giáo dục, mà là xây dựng một hệ sinh thái kỹ năng đủ sâu và đủ bền, để người lao động tự tin bước cùng kỷ nguyên AI.

Theo Cục Thống kê, năm 2025 tổng sản phẩm địa bàn (GRDP) vùng Đồng bằng sông Hồng tăng 9,74% và đóng góp 36,41% vào tăng trưởng chung cả nước, mức đóng góp cao nhất trong các vùng. Tăng trưởng nhanh kéo theo nhu cầu nhân lực tăng cao, đặc biệt ở lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo và các dịch vụ hiện đại.

Có thể bạn quan tâm

Xe đưa đón người cao tuổi đến Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại phường Tây Hồ.

Thí điểm mô hình chăm sóc bán trú

Mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày đang được Hà Nội thí điểm tại 6 xã, phường, mở thêm một cách tiếp cận trong chăm sóc người cao tuổi: Không tách họ khỏi gia đình, nhưng cũng không dồn toàn bộ gánh nặng chăm sóc lên người thân.

Việc đầu tư tuyến đường nối trục đông - tây có ý nghĩa quan trọng, mở rộng không gian phát triển và kết nối TP Hải Phòng với cả vùng Đồng bằng sông Hồng. Ảnh: Hương Nguyên

Kết nối mạng lưới giao thông nội vùng

Đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông, TP Hải Phòng kỳ vọng sẽ tạo nền tảng kết nối chặt chẽ các trung tâm logistics vùng Đồng bằng sông Hồng với các vùng động lực, mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của TP Hải Phòng nói riêng và cả vùng Đồng bằng sông Hồng nói chung.

Nhiều hoạt động văn hóa hướng tới cộng đồng được các doanh nghiệp quan tâm hưởng ứng.

Lợi thế từ những giá trị không thể sao chép

Trong môi trường cạnh tranh ngày càng quyết liệt, doanh nghiệp có thể mua công nghệ, huy động vốn, mở rộng thị trường, nhưng không dễ sao chép một hệ giá trị được hình thành, vun đắp qua thời gian. Văn hóa doanh nghiệp, vì thế, đang chuyển từ một khái niệm mang tính nội bộ thành yếu tố trực tiếp quyết định chất lượng quản trị, sức sáng tạo, niềm tin thị trường và khả năng phát triển bền vững.

Các hoạt động văn hóa được tổ chức thường xuyên tại PETROVIETNAM. Ảnh: Nam Anh

Tạo chuyển biến thực chất từ nhận thức

Hướng tới Kỷ niệm 10 năm Ngày Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (2016-2026) và Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam” (Ban Tổ chức 248), Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) đã xác lập thông điệp chiến lược xuyên suốt: “Chính phủ kiến tạo - Doanh nghiệp hành động - Văn hóa dẫn dắt”.

Đổi mới sáng tạo chỉ tạo ra giá trị khi trở thành một phần của văn hóa doanh nghiệp.

Hạ tầng mềm của năng lực cạnh tranh

Từ các tập đoàn kinh tế nhà nước đến doanh nghiệp tư nhân, những giá trị như chữ tín, trách nhiệm, đổi mới sáng tạo, an toàn và phát triển bền vững đang được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng và vươn lên trong môi trường kinh doanh nhiều biến động.

Các bác sĩ Bệnh viện E khám thị lực cho học sinh trên địa bàn phường Nghĩa Đô (Thành phố Hà Nội).

Hình thành hệ thống quản lý toàn diện, liên tục

Trước thềm năm học 2026-2027, nhiều địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đang đẩy nhanh việc khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em, học sinh, gắn với chiến dịch khám sức khỏe toàn dân và xây dựng Sổ sức khỏe điện tử.

Khám sức khỏe, sàng lọc miễn phí cho học sinh phường Tự Lạn trước thềm năm học mới. Ảnh: Văn Ban

Bước đệm trên lộ trình

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên phường Tự Lạn, tỉnh Bắc Ninh, kiện toàn tổ chức các cơ sở giáo dục sau sắp xếp. Đầu tháng 8, trường THCS Tự Lạn đã phối hợp Trạm y tế phường tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho gần 900 học sinh của phân hiệu 2, triển khai Kế hoạch số 154-KH/UBND về chăm sóc sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026-2030, đồng thời đẩy nhanh cập nhật, làm sạch dữ liệu y tế trên địa bàn phường.

Nhiều thanh niên đã khởi nghiệp thành công với mô hình sản xuất rau công nghệ cao. Ảnh VĂN HỌC

Xây dựng mô hình, đầu tư trọng điểm

Nhằm khuyến khích tinh thần khởi nghiệp trong thanh niên, những năm qua Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các cấp bộ Đoàn tại các tỉnh, thành phố khu vực Đồng bằng sông Hồng đã có nhiều hoạt động hỗ trợ, đồng hành, khơi gợi tinh thần và sự sáng tạo của các bạn trẻ, giúp nhiều đoàn viên, thanh niên phát triển kinh tế.

Chị Đinh Thị Quỳnh Nga (ngoài cùng, bên trái) hướng dẫn các bạn trẻ thực hành kỹ thuật cắt may. Ảnh: VĂN HỌC

Những bàn tay ấm

Khởi nghiệp trong điều kiện hết sức khó khăn, nhưng khi bắt đầu gặt hái thành công, những người phụ nữ đang phải chịu nhiều thiệt thòi đó đã lập tức giang rộng vòng tay, giúp nhiều thanh niên khác có việc làm ổn định.

Anh Vũ Minh Ngọc cùng các cộng sự nhận giải Ba Dự án Khởi nghiệp nông nghiệp đổi mới sáng tạo. Ảnh: NVCC

Thành công bằng khát vọng và sự dấn thân

Vốn là kỹ sư xây dựng, anh Vũ Minh Ngọc, tổ dân phố Phú Nội, phường Trường Thi, tỉnh Ninh Bình, đã trở lại quê hương vực dậy nghề làm giấm gia truyền. Cùng đó, anh đã thành công khi xây dựng thương hiệu sản phẩm thực dưỡng và vật phẩm phong thủy.

Công nghiệp tàu thủy được định vị là ngành công nghiệp nền tảng quốc gia.

Định vị cực tăng trưởng giàu tiềm năng của nền kinh tế

Lần đầu tiên, công nghiệp tàu thủy được dành một chương riêng trong dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Không chỉ bổ sung hành lang pháp lý, bước chuyển này hướng tới định vị công nghiệp đóng tàu là ngành công nghiệp nền tảng, tạo dư địa phát triển cả hệ sinh thái và nâng cao năng lực tự chủ của một quốc gia biển.

Cần có một chính sách tổng thể, toàn diện, lâu dài cho ngành đóng tàu.

Bài toán tự chủ của quốc gia biển

Là đại biểu Quốc hội của một trong những cái nôi ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam, ông Lã Thanh Tân, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng đã có nhiều chia sẻ về định hướng phát triển ngành trong giai đoạn tới.

Nhà máy xử lý chất thải công nghiệp để phát điện Nam Sơn (Hà Nội). Ảnh: Hải Nam

Cần giải pháp mạnh, triệt để

Theo báo cáo của ngành tài nguyên và môi trường, Việt Nam hiện phát sinh khoảng hơn 60 nghìn tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm hơn 50%. Chỉ riêng hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi ngày đã xả ra môi trường từ 7 nghìn đến gần 10 nghìn tấn rác. Bởi vậy, việc ứng dụng khoa học-công nghệ để giải quyết bài toán môi trường, nhất là việc xử lý rác thải sinh hoạt, là yêu cầu cấp bách từ thực tiễn.

Bãi rác lộ thiên ở Liên Khê, xã Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: TRÀ KHÚC

Tìm “điểm cuối” cho những chuyến xe rác

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 1.977,15 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, trong đó 1.937,43 tấn được thu gom, đạt khoảng 98%. Đây là tỷ lệ rất cao nếu so với nhiều địa phương khác trong cả nước.

Dân ca Quan họ Bắc Ninh được quan tâm, lan tỏa trong đời sống hiện đại. Ảnh: DIÊN KHÁNH

Từ truyền thống đến hiện đại

Với giá trị văn hóa lâu đời hội tụ, tạo thành những đặc trưng, bản sắc văn hóa điển hình, các địa phương khu vực Đồng bằng sông Hồng đã và đang tích cực gìn giữ các giá trị văn hóa đặc sắc, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm chiến lược của chiến lược phát triển toàn diện kinh tế-xã hội, gắn kết chặt chẽ với xây dựng con người toàn diện.

Học sinh Bình Vọng, xã Thường Tín (Hà Nội) tích cực khai thác “bồ tri thức” của làng. Ảnh: VĂN HỌC

Những vùng đất nuôi bền tinh thần học tập

Ở các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng có nhiều làng khoa bảng như Mộ Trạch (thành phố Hải Phòng), Hành Thiện (Ninh Bình), Bình Vọng, Đông Ngạc, Thanh Liệt (Hà Nội)… Tiếp nối truyền thống, nhiều làng khoa bảng đã tích cực xây dựng mô hình “Dòng họ hiếu học”, “Gia đình học tập”.

Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hữu Kiêm chia sẻ về cách làm sáo diều. Ảnh: Văn Học

Những người “giữ lửa”

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, rất nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ, người thực hành văn hóa đã và đang âm thầm bảo tồn, trao truyền các giá trị di sản văn hóa.

Nghi lễ trước khi trình diễn hò Cửa Đình và múa Bài bông. Ảnh: KHÁNH VY

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Nghệ thuật dân gian luôn vận động

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cho rằng, để di sản văn hóa phi vật thể “sống được” không chỉ là giữ lại hình thức biểu diễn, mà cần tìm cách duy trì hoặc tạo ra những không gian văn hóa mới để di sản tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống. Bởi nghệ thuật dân gian luôn vận động cùng xã hội.

Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp của Đại học Bách khoa Hà Nội tại Trường THPT Thái Phiên.

Cách tiếp cận mới trong hoạt động tư vấn

Tại Hải Phòng, gian tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội trong chương trình Tư vấn tuyển sinh – hướng nghiệp 2026 luôn đông kín phụ huynh, học sinh xếp hàng chờ được giải đáp đã cho thấy sức hút của hoạt động này.

Nhiều hoạt động tư vấn hướng nghiệp được tổ chức trên địa bàn tỉnh.

Tạo không gian trải nghiệm thực tế

Là địa phương có nhiều khu công nghiệp, mỏ khoáng sản cũng như đang phát triển mạnh về hoạt động du lịch, dịch vụ, Quảng Ninh đã đẩy mạnh hướng nghiệp, đặc biệt với lứa tuổi học sinh lớp 9 và lớp 12, để các em có lựa chọn phù hợp đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Ngành đường sắt cần tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn giao thông. Ảnh: Khiếu Minh

Hướng tới các mục tiêu kép

Được định hướng phát triển là “trục xương sống” của hệ thống vận tải, cùng với những dự án đầu tư trọng điểm cấp quốc gia để hiện đại hóa hạ tầng, lấy lại vị thế cho ngành đường sắt, công tác bảo đảm an toàn giao thông phải được quan tâm hơn nữa, cùng đó là các nỗ lực nâng cao chất lượng phục vụ.

Những quán cà-phê sát đường tàu luôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Ảnh: VĂN HỌC

Xóa “điểm đen” hạ tầng và ý thức

Nhiều đường ngang, lối mở tự phát qua đường sắt là những “điểm đen” tiềm ẩn nguy cơ lớn gây mất an toàn giao thông. Bởi vậy, xóa bỏ các địa điểm này và xử lý các vi phạm liên quan tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường sắt cần phải được tiến hành quyết liệt hơn nữa.

Anh Phạm Quang Thành (trái) và anh Đinh Đức Huy luôn nỗ lực cho những chuyến tàu an toàn.

Những kiện tướng thầm lặng

Vượt lên những khó khăn đặc thù, bằng lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm, không ít nhân viên lái tàu, tuần đường đã được tặng danh hiệu “Kiện tướng an toàn chạy tàu”, góp phần bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.

Công chức Thuế thành phố Hải Phòng đã linh hoạt kết hợp trực tiếp và qua công nghệ hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp, người nộp thuế trong quá trình thực hiện quyết toán thuế, tuân thủ pháp luật thuế.

Công nghệ là giải pháp then chốt, hiệu quả

Bên cạnh tổ chức các hội nghị phổ biến, hướng dẫn các chính sách pháp luật thuế, Thuế thành phố Hải Phòng xác định việc ứng dụng công nghệ là giải pháp then chốt góp phần bảo đảm hiệu quả thiết thực, đẩy nhanh tiến độ và chính xác.

Công chức Thuế tỉnh Quảng Ninh trực tiếp hỗ trợ các hộ kinh doanh, nhất là các hộ vừa chuyển thành doanh nghiệp, cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile.

Ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt

Với cách tiếp cận lấy người nộp thuế làm trung tâm, cùng phương thức triển khai “cầm tay, chỉ việc”, ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt, ngành thuế tỉnh Quảng Ninh đang từng bước triển khai thành công phương pháp kê khai thuế theo doanh thu thực tế.