Kết nối tri thức, thu hẹp khoảng cách số trong giáo dục đại học

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động giảng dạy, học tập và nghiên cứu, việc mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học chất lượng, công bằng và bao trùm đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với các quốc gia.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Hùng, Trưởng khoa Quản trị Thông tin, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày tại hội thảo. (Ảnh: HÀ TUẤN)
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Hùng, Trưởng khoa Quản trị Thông tin, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày tại hội thảo. (Ảnh: HÀ TUẤN)

Ngày 23/10, tại Hà Nội, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam Tạp chí Một Thế Giới tổ chức Hội thảo Giáo dục mở châu Á-Thái Bình Dương 2026 (OpenAP 2026) với chủ đề “Tương lai mở: Thúc đẩy giáo dục đại học công bằng và bao trùm tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương”, tạo diễn đàn trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục mở.

Hội thảo thu hút sự tham gia của nhiều nhà khoa học, chuyên gia giáo dục, nhà quản lý, giảng viên, nhà nghiên cứu, đại diện các tổ chức học thuật và sinh viên. Đây là dịp để cộng đồng học thuật trong nước và quốc tế trao đổi những xu hướng mới, nhận diện thách thức và tìm kiếm giải pháp thúc đẩy giáo dục đại học mở, công bằng và bao trùm tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho biết, giáo dục đại học đang chuyển đổi sâu sắc khi công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các hình thức chia sẻ tri thức mới thay đổi cách dạy, học, nghiên cứu và hợp tác. Tri thức dễ tiếp cận hơn bao giờ hết, nhưng không phải sinh viên nào cũng có điều kiện ngang nhau về công nghệ, học liệu chất lượng và cơ hội phát triển kỹ năng.

2aobor7rs8ijve1qecc6zuipqutuonvsdjffecti.jpg
Các đại biểu tham dự hội thảo (Ảnh: HÀ TUẤN)

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, tương lai của giáo dục đại học không chỉ gắn với số hóa và hiện đại hóa công nghệ, mà còn phải bảo đảm tính công bằng, bao trùm, thúc đẩy hợp tác và lấy con người làm trung tâm.

Là cơ sở giáo dục trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, nhà trường quan niệm giáo dục không chỉ dừng ở truyền đạt kiến thức, rèn luyện kỹ năng chuyên môn, mà còn chú trọng bồi dưỡng tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, trách nhiệm đạo đức, hiểu biết văn hóa và năng lực đóng góp cho xã hội. Những giá trị này càng có ý nghĩa trong kỷ nguyên AI.

Tương lai của giáo dục đại học không chỉ gắn với số hóa và hiện đại hóa công nghệ, mà còn phải bảo đảm tính công bằng, bao trùm, thúc đẩy hợp tác và lấy con người làm trung tâm.

Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Ông nhấn mạnh, công nghệ có thể giúp vượt qua các rào cản nhưng không thể tự bảo đảm sự công bằng. Tài nguyên giáo dục mở góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, song để bảo đảm tính bao trùm, cần tạo điều kiện để người học có đủ kỹ năng và cơ hội sử dụng hiệu quả các tài nguyên, phát triển tư duy phản biện và sáng tạo tri thức mới.

Việc đăng cai Open AP 2026 thể hiện cam kết của Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đối với đổi mới giáo dục, hợp tác học thuật quốc tế và chia sẻ tri thức rộng rãi hơn. Các trường đại học không nên làm việc đơn lẻ mà cần là thành viên chủ động của cộng đồng học thuật toàn cầu. Khu vực châu Á-Thái Bình Dương đa dạng về văn hóa, ngôn ngữ, hệ thống giáo dục và trình độ công nghệ, nhưng chung khát vọng làm cho giáo dục chất lượng dễ tiếp cận, công bằng và bao trùm hơn.

1fd047637a4efa10a35f.jpg
Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu khai mạc. (Ảnh: HÀ TUẤN)

Thông điệp được Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh là tương lai của giáo dục mở không chỉ nằm ở việc mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, mà còn ở việc tạo điều kiện để mọi người học tập, hợp tác, đổi mới và đóng góp cho một thế giới tốt đẹp hơn.

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhấn mạnh: OpenAP 2026 là một diễn đàn có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và nhất là trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những chuyển dịch sâu sắc đối với giáo dục, nghiên cứu khoa học cũng như phương thức tiếp cận và chia sẻ tri thức.

Phân tích về bối cảnh hiện nay, Tiến sĩ Trần Văn Tùng cho rằng, tri thức đang trở thành nguồn lực ngày càng quan trọng, quyết định năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và AI mở ra cơ hội chưa từng có để mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, kết nối cộng đồng học thuật vượt qua giới hạn không gian, thời gian và biên giới.

Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội là những thách thức về khoảng cách số, bất bình đẳng trong tiếp cận tri thức, chất lượng thông tin, cùng các vấn đề về đạo đức, bản quyền và trách nhiệm khi sử dụng công nghệ.

64133ea9038483dada95.jpg
Tiến sĩ Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ. (Ảnh: HÀ TUẤN)

“Tinh thần của giáo dục mở không chỉ nằm ở việc tạo điều kiện để tri thức được tiếp cận rộng rãi hơn, mà còn ở việc bảo đảm mọi người có cơ hội sử dụng, sáng tạo và đóng góp tri thức cho cộng đồng”, Tiến sĩ Trần Văn Tùng khẳng định.

Ông cho rằng đây cũng chính là ý nghĩa sâu sắc của chủ đề hội thảo năm 2026: hướng tới một tương lai giáo dục công bằng hơn, bao trùm hơn, nơi thành tựu khoa học, công nghệ thật sự phục vụ con người và sự phát triển của xã hội.

Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, trong bối cảnh tri thức và công nghệ lan tỏa với tốc độ chưa từng có, xã hội vẫn phải đối mặt với những thách thức như khoảng cách giàu nghèo, bất bình đẳng trong tiếp cận tri thức và nguy cơ gia tăng “đứt gãy số” trong giáo dục.

Theo đó, “tương lai mở” không đơn thuần là một khẩu hiệu hay xu hướng học thuật, mà là cam kết mang tính chiến lược về một nền giáo dục không rào cản. Trong đó, tài nguyên tri thức được chia sẻ tự do, các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI) và giáo dục số được ứng dụng nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức, thay vì làm sâu sắc thêm sự khác biệt giữa các nhóm người học.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thành Đạt cho rằng, giáo dục đại học chỉ thật sự mở khi bảo đảm tính công bằng và bao trùm, tạo cơ hội để mọi người, không phân biệt hoàn cảnh kinh tế, giới tính hay địa lý, tiếp cận và thành công ở bậc đại học; đồng thời xây dựng môi trường học thuật tôn trọng sự đa dạng, không để ai bị bỏ lại phía sau.

0c4a28f015dd9583cccc.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương phát biểu. (Ảnh: HÀ TUẤN)

Từ thực tiễn Việt Nam, ông đặt vấn đề về khả năng tiếp cận nguồn học liệu chất lượng của sinh viên vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; nguy cơ chi phí giáo dục trở thành gánh nặng đối với người học và yêu cầu ứng dụng công nghệ số gắn với tính nhân văn, bảo đảm cơ hội cho các nhóm yếu thế.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thành Đạt, giải quyết những vấn đề này cần sự phối hợp giữa Nhà nước, các cơ sở giáo dục, tổ chức xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Ông kỳ vọng hội thảo góp phần nhận diện các rào cản về thể chế, tài chính và công nghệ đối với giáo dục đại học công bằng, bao trùm; chia sẻ mô hình giáo dục mở, học liệu mở và đề xuất những khuyến nghị chính sách có giá trị thực tiễn đối với Việt Nam và các quốc gia trong khu vực.

Bên cạnh các phiên tham luận chuyên môn, chương trình hội thảo có các phiên thảo luận song song, tạo điều kiện để đại biểu đi sâu vào từng nhóm vấn đề, chia sẻ kết quả nghiên cứu và trao đổi các giải pháp thực tiễn.

Các nội dung về tài nguyên giáo dục mở, phương pháp sư phạm mở, tiếp cận tri thức, hạ tầng hỗ trợ, AI có trách nhiệm, chính sách và quản trị được kỳ vọng góp phần mở rộng đối thoại giữa các nhà khoa học, nhà quản lý và những người trực tiếp tham gia hoạt động giáo dục.

    Open AP 2026 tập trung vào sáu nhóm chủ đề: tài nguyên giáo dục mở và phát triển học liệu; sư phạm mở, giảng dạy, học tập và đánh giá; công bằng, hòa nhập và khả năng tiếp cận giáo dục; chính sách, lãnh đạo và đổi mới tổ chức; đổi mới kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm; học thuật mở và hợp tác quốc tế.

    Các nội dung tập trung vào xây dựng, chia sẻ và tái sử dụng học liệu mở; đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập và đánh giá; tháo gỡ rào cản trong tiếp cận tri thức; phát triển chính sách và mô hình giáo dục mở bền vững; ứng dụng công nghệ số, AI có trách nhiệm; thúc đẩy nghiên cứu mở, chia sẻ tri thức và hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế.

    Có thể bạn quan tâm

    Học sinh lớp 6. (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

    Đổi mới tuyển sinh đầu cấp: Chuyển từ tư duy "tuyển" sang “tiếp nhận học sinh”

    Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp (lớp 1, lớp 6, lớp 10), với cách tiếp cận chuyển từ “tuyển sinh” sang “tiếp nhận học sinh đầu cấp” gắn với nhu cầu học tập, mạng lưới trường lớp,... nhằm bảo đảm cơ hội học tập cho người học và công bằng giáo dục. 

    (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

    Dự kiến thi tuyển vào lớp 10 chỉ gồm 2 môn Toán và Ngữ văn

    Việc tiếp nhận học sinh vào lớp 10 trung học phổ thông được Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất theo một trong các phương thức: thi tuyển, xét tuyển, kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Đối với phương thức thi tuyển thì chỉ gồm 2 môn Toán và Ngữ văn, nhằm giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định cho học sinh và giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi.

    Ban tổ chức phát động cuộc thi. (Ảnh: BTC)

    Nhiều kỳ vọng tại Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026

    Ngày 22/10, tại Hà Nội, Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức lễ phát động Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026. Cuộc thi hướng sự quan tâm của xã hội đến những người trực tiếp đưa công nghệ, tri thức pháp luật và phương thức làm việc mới vào đời sống cộng đồng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

    Đại học Đà Nẵng vinh danh thủ khoa và trao học bổng cho sinh viên. (Ảnh: ANH ĐÀO)

    Gần 670 triệu đồng học bổng trao tặng sinh viên Đại học Đà Nẵng

    Nhằm động viên và lan tỏa tinh thần hiếu học, khuyến tài trong sinh viên, tối 22/10, Đại học Đà Nẵng tổ chức “Chương trình vinh danh thủ khoa và nâng bước sinh viên năm 2026” tại Nhà hát Trưng Vương. Đây là sự kiện truyền thống thường niên mang đậm nét đặc trưng của Đại học Đà Nẵng qua 15 năm duy trì và phát triển.

    Học sinh cần học trí tuệ nhân tạo để biết AI trả lời đúng hay sai. (Ảnh: Viettel Solutions)

    Đưa trí tuệ nhân tạo từ trang sách vào trải nghiệm học tập

    Học sinh có thể đọc sách để biết trí tuệ nhân tạo (AI) học từ dữ liệu, hoặc hỏi một chatbot và nhận câu trả lời trong vài giây. Nhưng để thực sự hiểu biết máy học thế nào, vì sao có thể sai, kết quả ấy ảnh hưởng tới con người ra sao và con người phải chịu trách nhiệm thế nào khi sử dụng công nghệ, các em phải được tự tay thử.

    Xã Hàm Thuận Bắc có nhiều học sinh đồng bào dân tộc thiểu số. (Ảnh: THANH HUỆ)

    Lâm Đồng: Xã Hàm Thuận Bắc chú trọng hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số

    Những năm qua, Ủy ban nhân dân xã Hàm Thuận Bắc (tỉnh Lâm Đồng) luôn xác định việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với học sinh dân tộc thiểu số là nhiệm vụ quan trọng, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục, tạo điều kiện để học sinh thuộc đối tượng chính sách được học tập và phát triển.

    [Video] Trường THCS, THPT có thể kiểm tra định kỳ trên máy tính

    [Video] Trường THCS, THPT có thể kiểm tra định kỳ trên máy tính

    Từ ngày 1/12/2026, các trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông được tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ trên máy tính nếu đáp ứng đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ, phần mềm và vận hành theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

    Học sinh tiểu học. (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

    Học bạ số là thành phần của hồ sơ đánh giá học sinh

    Ở cấp tiểu học, hồ sơ đánh giá từng năm học của mỗi học sinh gồm Học bạ số và Bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp; ở trung học cơ sở, trung học phổ thông, các thông tin và nội dung đánh giá tại mẫu Học bạ là căn cứ xác định nội dung chuyên môn của Học bạ số.

    Trong giờ học tại Trường trung học cơ sở Ngô Sĩ Liên (Hà Nội). (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

    Sửa đổi chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông: Cần bắt đầu từ đâu?

    Việc rà soát, hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa theo hướng giảm tải, thiết thực, hiệu quả, phù hợp với thực tiễn đặt ra yêu cầu cần có đánh giá toàn diện về thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, để từ đó có căn cứ khoa học, minh chứng thực tiễn điều chỉnh nội dung, phương thức tổ chức giáo dục, hệ thống học liệu.

    [Infographic] Những con số về Đánh giá tư duy TSA năm 2026

    [Infographic] Những con số về Đánh giá tư duy TSA năm 2026

    Trong năm 2026, Đại học Bách khoa Hà Nội đã tổ chức 3 đợt Đánh giá tư duy với 31 điểm thi tại Hà Nội và 10 tỉnh, thành phố; đáp ứng gần 60 nghìn lượt thi với tổng số gần 30 nghìn thí sinh dự thi. Kết quả Đánh giá tư duy TSA đã được hơn 50 cơ sở đào tạo sử dụng để tuyển sinh đại học năm học 2026-2027.

    Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức)

    Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong cơ khí-động lực

    Ngày 18/10, tại Trường đại học Thủy lợi, Hội nghị Khoa học và Công nghệ Cơ khí-Động lực lần thứ XIX năm 2026 chính thức khai mạc, quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên đến từ 22 trường đại học, viện nghiên cứu, học viện cùng đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí-động lực trên cả nước.

    Học viên trong giờ thực hành tại trường cao đẳng nghề. Ảnh minh họa: PHONG NGỌC

    Kế hoạch sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp của Bộ Giáo dục và Đào tạo

    Đối với các cơ sở giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì xây dựng đề án trình Thủ tướng, ra các quyết định sắp xếp, tổ chức lại trước ngày 1/4/2027; với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Bộ chủ trì ra các quyết định sắp xếp, tổ chức lại trong quý IV năm 2026.