Bà Sandy Monrose chưa bao giờ hình dung có ngày mình rời bỏ nghề biển để trở thành nông dân. Sinh ra trong gia đình nhiều thế hệ ngư dân ở mũi đông nam Mauritius, bà từng nghĩ rằng biển cả sẽ luôn là nguồn sống duy nhất. Nhưng ngày 25/7/2020, con tàu hàng Nhật Bản MV Wakashio gặp sự cố mắc cạn trên rạn san hô Pointe d'Esny đã thay đổi tất cả. Chỉ 12 ngày sau khi mắc cạn, thân tàu nứt vỡ, làm tràn 1.000 tấn dầu, biến vùng nước trong xanh thành “vệt đen chết chóc”, hủy hoại sinh vật biển và cả sinh kế của hàng nghìn người dân trong khu vực. Hình ảnh cá heo dạt bờ, những mảng dầu loang phủ kín mặt biển trở thành ký ức kinh hoàng với ngư dân Pointe d'Esny.
“Là người dân biển, chúng tôi biết mình cần phải làm gì. Ngay khi nhận ra sự cố, chúng tôi khẩn trương tiến hành các biện pháp ngăn dầu loang nhằm cố gắng cứu lấy vùng biển quê hương”, bà Monrose nhớ lại. Nhưng nỗ lực ấy không thể ngăn được hệ lụy kinh tế khủng khiếp: Nghề cá tê liệt, du lịch lao đao, hàng loạt gia đình mất kế sinh nhai.
Bà Monrose sau đó chỉ kiếm sống bấp bênh bằng nghề thợ may và lao công, còn chồng bà - một thuyền trưởng - cũng rơi vào cảnh thất nghiệp. Trong cơn bĩ cực, bà gặp gỡ nhiều phụ nữ khác trong các hoạt động cứu trợ của Tổ chức Eco-Sud và nhận ra họ cần một lối thoát mới. Không còn gì để mất, bà Monrose quyết định gõ cửa Ferney Ltd - công ty của Tập đoàn đa quốc gia Ciel Group tại Mauritius, đơn vị điều hành một “trung tâm nông nghiệp” dành cho các doanh nhân nông nghiệp - nhằm xin một mảnh đất để canh tác. Bất ngờ thay, họ đồng ý ngay trong ngày.
Từ năm 2021, nhóm 10 phụ nữ mang tên South-East Ladies Agro chính thức bắt tay vào xây dựng trang trại. Những ngày đầu, khó khăn chồng chất diễn ra như mưa lớn làm ngập úng rau, đất vốn từng trồng mía nhiều năm bị bón phân hóa học quá mức nên bạc màu và thiếu dinh dưỡng. Nhưng với sự hướng dẫn kỹ thuật từ Ferney, họ bắt đầu học nông nghiệp sinh thái, canh tác bền vững, luân canh cây trồng, nuôi ong, ủ phân hữu cơ. Từng ngày, mảnh đất khô cằn dần chuyển mầu xanh. Chuối, đu đủ, khoai, sắn, hành tây, cải thìa, đậu rồng và nhiều loại rau củ khác bắt đầu sinh sôi. Chỉ sau vài năm, họ đã thu hoạch hơn một tấn nông sản hữu cơ, vừa bảo đảm lương thực cho gia đình, vừa bán phần dư thừa để kiếm thêm thu nhập.
Florisse Latouche, một thành viên ban đầu chia sẻ rằng, nghề nông giúp cô cảm thấy tự chủ sau cả đời chặt mía với thu nhập rẻ mạt. Sản phẩm thu được từ ruộng rau không chỉ là bữa ăn đủ đầy mà còn là niềm kiêu hãnh khi tạo ra giá trị bền vững. Trong khi đó, với Marie Claire Robinson, 41 tuổi, trang trại đã thay đổi cuộc đời bà. Trước đó, dưới áp lực tài chính ngày càng tăng, người mẹ hai con này vừa phải xoay xở giữa công việc nhân viên xã hội vừa phải chăm sóc cậu con trai bị bại não. Do kiệt sức, bà đã nghỉ việc và tham gia trang trại. Ở trang trại này, bên những người phụ nữ đồng cảnh, bà tìm thấy sự sẻ chia. “Chúng tôi vừa làm vừa nói chuyện, có lúc bật khóc. Nhưng ở đây, chúng tôi tìm thấy sức mạnh”, bà Robinson khẳng định.
Trong không gian của những luống rau, tổ ong và cây ăn quả, những người phụ nữ này không chỉ tạo ra thực phẩm mà còn gây dựng một cộng đồng gắn kết, nơi mỗi bữa cơm chung với rau xanh, đậu, cá muối mang ý nghĩa nhiều hơn sự no đủ. Đó là sự hồi sinh của tinh thần đoàn kết và của chính họ sau biến cố.
Giờ đây, khi nhìn về cánh đồng xanh ở La Vallée de Ferney, Monrose thấy rõ con đường đã đi. Từ một ngư dân mất trắng vì thảm họa môi trường, bà cùng nhóm phụ nữ đã viết lại số phận bằng ý chí và bàn tay lao động. “Tôi chưa bao giờ nghĩ nó sẽ lớn đến thế này”, bà Monrose nở nụ cười bên vườn rau xanh mát.
Thảm họa Wakashio từng là cú sốc lớn với Mauritius, song những khó khăn, thách thức đã thúc đẩy những người phụ nữ trong khu vực chung tay tạo dựng một hướng đi mới, hướng đến mô hình canh tác bền vững vì tương lai dài lâu.
