Cùng hành động vì tương lai chung của khu vực

Trong các ngày 9 và 10/6, tại Thủ đô Hà Nội đã diễn ra Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 (AFF 2026) với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”. Sự hiện diện của đông đảo đại biểu đưa AFF trở thành một kênh trao đổi hữu ích, thiết thực, góp phần nuôi dưỡng tinh thần đối thoại, hợp tác và cùng hành động vì tương lai chung của khu vực.

Một phiên thảo luận chuyên đề trong khuôn khổ AFF 2026. Ảnh: THÀNH LONG
Một phiên thảo luận chuyên đề trong khuôn khổ AFF 2026. Ảnh: THÀNH LONG

Với điểm đặc biệt là có tính mở và bao trùm, AFF 2026 không giới hạn trong trao đổi giữa các nhà lãnh đạo chính phủ mà còn có sự tham gia của các chính đảng, địa phương, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Qua đó, đưa ra những góc nhìn đa chiều, gợi mở các sáng kiến mới và các giải pháp mang tính đột phá cho quá trình hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và xa hơn là góp phần thúc đẩy xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường, bền vững hơn.

Trong khuôn khổ AFF 2026 đã diễn ra năm phiên thảo luận toàn thể, hai phiên thảo luận chuyên đề cùng một tọa đàm chuyên đề. Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi một cách sâu sắc phương thức sống, cách thức làm việc cũng như quỹ đạo phát triển của các quốc gia, đây trở thành một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của các đại biểu. Đề cập chủ đề này trong trao đổi tại phiên thảo luận chuyên đề “Bối cảnh chiến lược đang biến đổi và hàm ý đối với ASEAN”, Giáo sư Yan Xuetong từ Trường đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) cho rằng, hiện nay, cạnh tranh giữa các cường quốc không còn dựa trên ý thức hệ hay mô hình địa - chính trị mà chuyển mạnh sang cạnh tranh công nghệ, đặc biệt là AI.

Theo Giáo sư Yan Xuetong, AI sẽ trở thành yếu tố quyết định tới trật tự quốc tế trong thập niên tới. AI thúc đẩy sự thay đổi quan hệ giữa các quốc gia và tác động sâu sắc tới cấu trúc xã hội, giáo dục cũng như thị trường lao động. Vì vậy, để chuẩn bị nguồn nhân lực đủ khả năng thích ứng với những thay đổi do AI tạo ra, cải cách giáo dục, phát triển kỹ năng số và nâng cao năng lực làm chủ công nghệ của thế hệ trẻ cần trở thành ưu tiên chiến lược của các quốc gia ASEAN trong thời gian tới.

Phát biểu ý kiến trực tuyến về chủ đề này tại Phiên toàn thể thứ ba với chủ đề “Ứng dụng AI trong ASEAN: Không để ai bỏ lại phía sau”, Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc Cho Hyun cho rằng, thành công của AI không chỉ được đo bằng những đột phá kỹ thuật hay giá trị kinh tế tạo ra, mà còn phải được đánh giá thông qua mức độ bao trùm và khả năng thu hẹp khoảng cách số. Chia sẻ một số kinh nghiệm thực tế của Hàn Quốc cũng như những hợp tác bước đầu giữa nước này với ASEAN, Bộ trưởng Cho Hyun khẳng định, Hàn Quốc sẵn sàng tăng cường hợp tác với ASEAN trong phát triển hạ tầng số, đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hướng tới mục tiêu cùng xây dựng một cộng đồng AI đổi mới và bao trùm hơn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và đóng góp vào sự thịnh vượng chung của khu vực.

Nhấn mạnh về một trong những động lực quan trọng nhất của tăng trưởng trong tương lai, Tiến sĩ Mehdi Snene, Cố vấn cấp cao cho Đặc phái viên của Tổng Thư ký LHQ thuộc Văn phòng LHQ về Công nghệ số và Công nghệ mới nổi cho rằng, AI không chỉ là một công nghệ mới mà đang trở thành hạ tầng nền tảng của nền kinh tế tương lai. Để khai thác hiệu quả tiềm năng của AI, vị Cố vấn cấp cao khuyến nghị các nước cần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, bảo đảm sự cân bằng giữa tốc độ phát triển công nghệ và yêu cầu quản trị rủi ro.

Trong khi đó, bà Leonie Mader, chuyên gia AI thuộc Quỹ KAS (Đức) cho rằng, nếu không có các chính sách phù hợp, công nghệ có thể làm gia tăng khoảng cách giữa các nhóm xã hội thay vì tạo ra cơ hội phát triển đồng đều. Do đó, việc phổ cập AI phải gắn với mục tiêu bao trùm và lấy con người làm trung tâm. Cùng quan điểm, ông Darmain Segaran, Giám đốc chính sách AI, Văn phòng quốc gia về AI của Malaysia nhấn mạnh, ASEAN cần ưu tiên phát triển mô hình AI phù hợp nhu cầu, kết nối và tương thích giữa các hệ thống, dựa trên định hướng chính sách và năng lực của từng quốc gia. Việc tăng cường kết nối giữa chính phủ, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu sẽ góp phần xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động hơn cho toàn khu vực.

Về phía Việt Nam, ông Nguyễn Ánh Dương, Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế, Viện Nghiên cứu chính sách và chiến lược thuộc Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đưa ra một số khuyến nghị như nâng cao năng lực cho tất cả các nhóm, đặc biệt là các cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp do phụ nữ dẫn dắt, những cộng đồng khó khăn và có khả năng bỏ lại phía sau. Cùng với đó, cần tiếp tục thúc đẩy sự tham gia có ý nghĩa của các bên liên quan của ASEAN trong quá trình tạo lập chính sách về AI cho khu vực để các quyết định được đưa ra đại diện cho cả cộng đồng.

Thông qua việc tổ chức Diễn đàn, Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò kiến tạo trong việc thúc đẩy đối thoại và hợp tác về các vấn đề chiến lược của khu vực, góp phần định hình tương lai ASEAN.

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: RAHMA

Khi “yết hầu” dầu mỏ bị siết chặt

Dòng chảy năng lượng toàn cầu đang đứng trước nguy cơ bị siết chặt, khi hai “yết hầu” hàng hải chiến lược là Eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb đồng thời trở thành điểm nóng. Nếu Hormuz nằm trong tầm khống chế của Iran thì lực lượng Houthi mới đây tuyên bố phong tỏa Bab el-Mandeb, dẫn tới những tác động trực tiếp tới giá dầu, vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chiến dịch truy bắt Gregorio Gómez Paiz tại Las Espuelas. Ảnh: Bộ Nội vụ Guatemala

Bước tiến chống tội phạm xuyên quốc gia

Gregorio Gómez Paiz, đối tượng bị cáo buộc cầm đầu đường dây buôn lậu vũ khí xuyên biên giới, mới đây bị cảnh sát Mexico và Guatemala phối hợp bắt giữ. Chiến dịch này được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực ngăn chặn các mạng lưới tội phạm có tổ chức đang hoạt động ngày càng tinh vi tại khu vực này.

Cây rooibos mọc tự nhiên tại vùng Cederberg, Nam Phi. Ảnh: ROOIBOS LTD

Rooibos vươn ra thị trường thế giới

Từ một loài cây bản địa chỉ sinh trưởng trên những vùng đất khô hạn của Nam Phi, rooibos đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế khi sản lượng và kim ngạch xuất khẩu liên tục tăng nhờ hương vị đặc trưng cùng những lợi ích đối với sức khỏe.

Lễ khởi động dự án WTP. Ảnh: VB

Thúc đẩy bảo tồn thiên nhiên

Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học (NBCA), Bộ Nông nghiệp và Môi trường (MAE) và Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) mới đây khởi động dự án “Thúc đẩy bảo tồn loài hoang dã và du lịch dựa vào thiên nhiên có trách nhiệm vì sự phát triển bền vững ở Việt Nam” (Dự án WTP), do Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF) tài trợ thông qua UNDP tại Việt Nam.

Lao động nhập cư tại EU sẽ được hưởng nhiều quyền lợi hơn trước. Ảnh: GETTYIMAGES

EU tạo điều kiện thuận lợi cho lao động di cư

Ủy ban châu Âu (EC) vừa thông qua gói biện pháp về dịch chuyển lao động công bằng, nhằm bảo đảm người lao động trong Liên minh châu Âu (EU) có thể thực hiện và bảo vệ các quyền về an sinh xã hội, bảo hiểm y tế, được công nhận bằng cấp chuyên môn khi sinh sống và làm việc tại các quốc gia thành viên.

Lễ khánh thành Trung tâm Việt Nam học tại Trường đại học Khon Kaen.

Lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam tại Thái Lan

Gìn giữ tiếng Việt trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài và mở rộng việc dạy tiếng Việt cho người nước ngoài là cách thiết thực để gìn giữ bản sắc, đồng thời giới thiệu văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. Với người Việt xa quê, tiếng Việt giúp các thế hệ trẻ tiếp tục gắn bó với quê hương. Với người nước ngoài, học tiếng Việt cũng là cơ hội để hiểu thêm về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam.

Biếm họa: OSVAL

Biến tướng khó lường

Hơn 25 năm sau vụ tấn công khủng bố kinh hoàng do al-Qaeda tiến hành nhằm vào nước Mỹ ngày 11/9/2001, mối nguy cơ vẫn hiện hữu khi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) vừa ra tuyên bố quan ngại sâu sắc về sự gia tăng cường độ, tính chất ngày càng phức tạp và sự biến đổi không ngừng của các vụ tấn công khủng bố.

Cảnh sát Thái Lan thông báo diễn biến vụ việc. Ảnh: THE NATION

Thái Lan mở rộng điều tra vụ gian lận thi tuyển công chức

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul vừa qua cho biết, các cơ quan chức năng đang tiếp tục mở rộng điều tra vụ án gian lận trong kỳ thi tuyển công chức chính quyền địa phương năm 2025. Trong đó, tổng giá trị tài sản liên quan hành vi vi phạm đã bị thu giữ, phong tỏa lên tới 320,86 triệu baht (khoảng 9,9 triệu USD).

Biếm họa: PARESH NATH

“Mây đen” cực hữu

Việc đảng cực hữu Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) giành số ghế nhiều nhất trong Nghị viện bang Saxony-Anhalt không chỉ làm dấy lên lo ngại sâu sắc ở quốc gia là nền kinh tế lớn nhất châu Âu mà cả “lục địa già” nói chung, về sự trỗi dậy của lực lượng cực hữu.

Ảnh: MIRAGE NEWS

EU trước thách thức từ biến đổi khí hậu

Thời tiết cực đoan ngày càng gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế, cơ sở hạ tầng và đời sống tại châu Âu, trong khi những tranh cãi và chia rẽ chính trị đang làm chậm nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

Một cuộc họp thường niên của IMF về kinh tế toàn cầu. Ảnh: GLOBAL TIMES

Kinh tế thế giới đối mặt nhiều thách thức

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá kinh tế toàn cầu vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể sau sáu tháng xung đột tại Trung Đông, nhưng ít ổn định do xung đột địa - chính trị, giá năng lượng biến động mạnh, nợ công và lạm phát tăng.

Biếm họa: TJEERD ROYAARDS

Hệ quả tất yếu

Một số quốc gia phương Tây đã tung ra đòn trừng phạt nhằm vào Israel, liên quan những chính sách gây tranh cãi của Tel Aviv đối với khu Bờ Tây chiếm đóng trái phép và Dải Gazza của Palestine. Sau nhiều năm thực thi những hành động bị lên án, Nhà nước Do Thái đang trong tình trạng “một mình một chiếu” trước cộng đồng quốc tế.

Dữ liệu giấy tờ tùy thân dễ dàng bị đánh cắp. Ảnh: STOCK ADOBE

Thách thức về bảo mật thông tin

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đang điều tra vụ đánh cắp và rao bán trên mạng hàng trăm triệu bản sao giấy tờ tùy thân của công dân Mỹ và Canada. Vụ việc làm dấy lên lo ngại về nguy cơ giả mạo danh tính và những hệ lụy khó lường khác.

Việt Nam là nước tiên phong trong việc ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo. Ảnh: MINH LÊ

Hợp tác để thích ứng với công nghệ

Việc ứng dụng phổ biến trí tuệ nhân tạo (AI) trong các hoạt động của đời sống xã hội, đặc biệt là trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật đòi hỏi ASEAN cần tăng cường hợp tác nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác tư pháp, khả năng tiếp cận pháp luật và niềm tin trong khu vực.

Madagascar hỗ trợ nông dân trồng cà-phê. Ảnh: STOCK

Madagascar phát triển bền vững ngành cà-phê

Chính phủ Madagascar vừa công bố kế hoạch trồng cà-phê quy mô lớn với diện tích lên tới 100.000 ha, tập trung cải tạo các vùng trồng hiện hữu, đồng thời phát triển diện tích mới. Thông qua chương trình, đảo quốc Ấn Độ Dương này kỳ vọng tìm lại vị thế trên thị trường cà-phê thế giới sau nhiều năm sản lượng suy giảm.

Người dùng trên 16 tuổi tại Australia sẽ được bảo vệ tốt hơn. Ảnh: GETTYIMAGES

Australia kiểm soát nội dung mạng xã hội

Nhằm siết chặt quản lý nội dung khiêu dâm và ngăn chặn cổ súy tội phạm trên mạng, Australia trao thêm quyền cho người dùng mạng xã hội trên 16 tuổi lựa chọn không sử dụng các thuật toán định hướng nội dung.

Một tuyến đường cho người đi bộ và xe đạp tại Bogotá. Ảnh: THE GUARDIAN

Colombia thúc đẩy bình đẳng giới

Tại Thủ đô Bogotá của Colombia với khoảng 10 triệu dân, xe đạp là phương tiện đi lại phổ biến, với gần 900.000 chuyến mỗi ngày, cao nhất ở Mỹ latin. Tuy nhiên, phụ nữ chỉ tham gia 28% số chuyến đi bằng xe đạp. Thực tế này đang thúc đẩy Bogotá triển khai các giải pháp nhằm khuyến khích phụ nữ sử dụng xe đạp và thu hẹp khoảng cách giới trong giao thông.

Biếm họa: CHAPPATTE

Ý tưởng kỳ quặc

Bộ trưởng An ninh quốc gia Israel Itamar Ben-Gvir vừa công bố kế hoạch đưa khoảng 250.000 người Palestine rời khỏi Dải Gaza ngay trong năm đầu tiên, tiến tới di dời toàn bộ khoảng hai triệu người dân ở vùng đất hẹp ven Địa Trung Hải này trong sáu năm tiếp theo.

Hoạt động mở màn Lễ trao giải Ig Nobel. Ảnh: NPR

Khích lệ niềm say mê khoa học

Lễ trao giải thưởng Ig Nobel lần thứ 36 vừa diễn ra ngày 3/9 tại Zurich (Thụy Sĩ), tôn vinh những phát hiện khoa học kỳ lạ và đáng suy ngẫm. Trước thềm mùa giải Nobel thường bắt đầu từ giữa tháng 10 hằng năm, Ig Nobel trở thành một điểm nhấn thú vị, góp phần khích lệ niềm say mê và sự tò mò trong nghiên cứu khoa học.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

“Canh bạc” dầu mỏ

Thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Venezuela thoạt nhìn là một “món hời” khi trao cho Washington có cơ hội tiếp cận và kiểm soát hơn 65 tỷ thùng dầu, tương đương khoảng 20% tổng trữ lượng dầu của Venezuela - quốc gia đang sở hữu kho dầu lớn nhất thế giới. Song, nếu tính toán chi ly thì thực tế lại không đã hẳn “ngon ăn”.

Người di cư tràn vào Ceuta hồi cuối tháng 7. Ảnh: REUTERS

Ceuta đối mặt khủng hoảng nghiêm trọng

Chính quyền Ceuta, vùng lãnh thổ Tây Ban Nha ở Bắc Phi, cảnh báo thành phố đang đối mặt tình trạng cực kỳ nghiêm trọng và có nguy cơ mất kiểm soát, bởi hàng nghìn người di cư vẫn ở lại sau làn sóng vượt biên quy mô lớn từ Morocco hồi cuối tháng 7 vừa qua. Madrid đã phải đề nghị EU hỗ trợ xử lý số người di cư còn lại tại Ceuta.

Các Bộ trưởng nhóm 5 nước châu Âu và đại diện EU trước cuộc họp ở Copenhagen hôm 4/9. Ảnh: REUTERS

Châu Âu lên kế hoạch chuyển người di cư

Đan Mạch, Áo, Đức, Hà Lan và Hy Lạp đặt mục tiêu ký kết thỏa thuận trong năm nay để đưa những người di cư không có giấy phép cư trú hợp pháp tại Liên minh châu Âu (EU) đến các quốc gia ngoài khối. Tại cuộc họp các Bộ trưởng Nội vụ ở Copenhagen (Đan Mạch), 5 nước châu Âu đã thống nhất mô hình chung về các “trung tâm hồi hương”, nhằm chuyển người di cư tới từ năm 2027.

Biếm họa: FARES GARABET

Vòng đối đầu mới

Bất chấp xung đột leo thang, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian một lần nữa khẳng định, nước này không tìm kiếm chiến tranh, sẵn sàng đối thoại và hợp tác. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh Iran và Mỹ đã nối lại các cuộc tấn công lẫn nhau sau khoảng một tháng yên tĩnh.

Ảnh: AP

Vai trò quan trọng của cảnh báo sớm

Hiệu trưởng Rajendra Dawadi (trong ảnh) của Trường trung học Tribhuvan Trishuli, huyện Nuwakot (Nepal) đang gây chú ý những ngày qua sau khi ông đã có quyết định giúp cứu sống hơn 900 học sinh chỉ ít phút trước khi ngôi trường bị lũ quét cuốn trôi. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của cảnh báo sớm và phản ứng kịp thời trong ứng phó thiên tai.