Cơ hội dạy và học mới nhờ trí tuệ nhân tạo

Nghị quyết số 57-NQ/TW (ngày 22/12/2024) của Bộ Chính trị nhấn mạnh: Đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số là ba đột phá chiến lược phát triển đất nước, trong đó giáo dục là nền tảng, trí tuệ nhân tạo (AI) là công cụ then chốt.

Chuyên đề “Ứng dụng AI trong dạy và học tiếng Anh cho học sinh lớp 5” tại Trường tiểu học Trương Định, Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: XUÂN QUÝ)
Chuyên đề “Ứng dụng AI trong dạy và học tiếng Anh cho học sinh lớp 5” tại Trường tiểu học Trương Định, Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: XUÂN QUÝ)

Việc ứng dụng AI trong giáo dục mở ra cơ hội mới cho dạy và học, đồng thời đặt ra thách thức trong đổi mới phương pháp, nội dung và quản lý.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục, nhất là giáo dục phổ thông đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải đổi mới cách tiếp cận tri thức. Không chỉ đổi mới nội dung, mà quan trọng hơn là đổi mới phương thức tiếp cận theo hướng cá nhân hóa, linh hoạt và tích hợp công nghệ.

Tiến sĩ Lê Công Lương, Trưởng Ban Khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế (Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam) nhận định: Giáo dục phổ thông hiện nay vẫn thiên về truyền đạt một chiều, chưa phát huy được tư duy phản biện và sáng tạo ở học sinh. Các môn khoa học xã hội như Lịch sử, Địa lý, Ngữ văn, Giáo dục công dân tuy giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và đạo đức, nhưng thường được giảng dạy khô cứng, thiếu sức hút. Tiến sĩ Công Lương nhấn mạnh, AI không chỉ là công cụ mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới toàn diện ngành giáo dục. Ứng dụng AI sẽ giảm tải công việc hành chính cho giáo viên, tạo điều kiện đổi mới phương pháp giảng dạy; giúp học sinh học theo năng lực, rèn kỹ năng tự học, tự nghiên cứu; đồng thời nâng cao hiệu quả đào tạo trong nhà trường và xã hội, chuẩn bị nguồn nhân lực thích ứng với nền kinh tế tri thức.

Từ thực tiễn giảng dạy, giảng viên Vũ Hải Nam (Khoa Địa lý, Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định: Đổi mới giáo dục phổ thông, nhất là với môn Địa lý, không thể tách rời chuyển đổi số và ứng dụng AI. Việc sử dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo giúp bài giảng sinh động, cá nhân hóa, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực, giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn thay vì chỉ học thuộc lý thuyết. Thầy Nam cho rằng AI còn góp phần hình thành năng lực số, tư duy phản biện và khả năng nghiên cứu thực tiễn - những năng lực cốt lõi mà Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đề ra. Trong thời đại giáo dục mở, mỗi giáo viên và nhà trường cần trở thành trung tâm đổi mới, chủ động thích ứng và kiến tạo tương lai giáo dục số.

Chia sẻ mô hình ứng dụng cụ thể, cô giáo Bế Thị Trúc Linh, giáo viên Lịch sử tại Trường THCS Thực nghiệm Victory cho biết: Việc kết hợp công nghệ với các yếu tố nghệ thuật như thơ ca và âm nhạc giúp học sinh tiếp cận kiến thức lịch sử một cách hứng thú, dễ nhớ hơn. Cô đã sử dụng ChatGPT để sáng tác thơ và phần mềm AISongGenerator để phổ nhạc, tạo thành bài hát tóm lược nội dung bài học về cuộc kháng chiến chống quân Tống thời nhà Lý, phục vụ giảng dạy cho học sinh lớp 7.

ai-1-7636.jpg
Việc ứng dụng AI trong giáo dục mở ra cơ hội mới cho dạy và học, đồng thời đặt ra thách thức trong đổi mới phương pháp, nội dung và quản lý.

Theo các chuyên gia, việc đổi mới phương thức giáo dục phổ thông và ứng dụng AI trong giảng dạy các môn khoa học xã hội mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đi kèm không ít thách thức. Hạn chế về hạ tầng công nghệ, năng lực số của giáo viên và học sinh còn yếu, thiếu tài liệu hướng dẫn và khung pháp lý rõ ràng khiến việc triển khai dễ rơi vào tình trạng lệ thuộc công nghệ, khó kiểm soát chất lượng học tập và đánh giá trung thực. AI có thể cá nhân hóa việc học, hỗ trợ giáo viên trong giảng dạy và quản lý, nhưng không thể thay thế vai trò người thầy trong việc truyền cảm hứng, nuôi dưỡng tư duy sáng tạo và bồi dưỡng nhân cách học sinh. Trong thời đại số, chỉ với một thiết bị thông minh, người học đã có thể tiếp cận kho tri thức khổng lồ, mở ra cơ hội học tập suốt đời. Tuy vậy, nếu thiếu định hướng đúng đắn, học sinh dễ lạm dụng AI để làm bài tập nhanh mà không hiểu rõ bản chất vấn đề.

Để AI thật sự trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả trong giáo dục, nhất là giáo dục phổ thông, nhiều ý kiến cho rằng cần sớm ban hành khung hướng dẫn ứng dụng AI trong chương trình giáo dục phổ thông. Cùng với đó, cần tăng cường hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và chuyên gia nhằm phát triển các nền tảng học tập phù hợp với thực tiễn. Việc xây dựng hệ sinh thái giáo dục số an toàn, bảo đảm quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân là yêu cầu cấp thiết. Cần nâng cấp hạ tầng công nghệ, thiết bị giảng dạy; tổ chức các chương trình bồi dưỡng năng lực số, kỹ năng sử dụng AI và giáo dục đạo đức số cho giáo viên, học sinh; đồng thời xây dựng hệ thống hướng dẫn ứng dụng AI trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan. Ngoài ra, cần đầu tư phát triển các nền tảng AI chuyên biệt cho lĩnh vực khoa học xã hội, có khả năng mô phỏng tình huống, phân tích xã hội, trực quan hóa kiến thức lịch sử; đồng thời xây dựng cơ chế đánh giá minh bạch, công bằng, tích hợp công cụ phát hiện đạo văn, hạn chế lạm dụng AI trong học tập. Việc khuyến khích mô hình thí điểm sáng tạo, kết nối giữa giáo viên-chuyên gia-nhà nghiên cứu sẽ góp phần lan tỏa các cách làm hiệu quả trong đổi mới giáo dục.

Có thể bạn quan tâm

Toàn cảnh Diễn đàn.

Diễn đàn Vì Tương lai Việt Nam - Hàn Quốc lần thứ VII

Ngày 30/6/2026, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Quỹ Giao lưu Quốc tế Hàn Quốc tổ chức Diễn đàn Vì Tương lai Việt Nam-Hàn Quốc lần thứ VII với chủ đề "Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Hàn Quốc trong kỷ nguyên mới".

Quang cảnh lễ tổng kết và trao giải cho các tác phẩm xuất sắc cuộc thi thiết kế biểu trưng (logo) mới tỉnh Cà Mau.

Logo đoạt giải ở Cà Mau sẽ qua nhiều quy trình mới trở thành biểu tượng chính thức của tỉnh

Cà Mau đang tiếp tục thực hiện các trình tự theo quy định, xin ý kiến cấp có thẩm quyền, chuyên gia chuyên ngành và lấy ý kiến rộng rãi từ nhân dân để chọn chính thức biểu trưng đại diện cho tỉnh trong các hoạt động thông tin đối ngoại, xúc tiến đầu tư và phát triển du lịch trong giai đoạn mới.

Ý chí chính trị nhất quán và tinh thần quyết liệt góp phần thúc đẩy chuyển đổi số tại Việt Nam

Ý chí chính trị nhất quán và tinh thần quyết liệt góp phần thúc đẩy chuyển đổi số tại Việt Nam

Tại tọa đàm “Trí tuệ nhân tạo và công nghệ số: Hướng tới ứng dụng có đạo đức và trách nhiệm” do Học viện Báo chí và Tuyên truyền phối hợp Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam tổ chức, ông Hervé Le Bars, Tổng Giám đốc công ty Numéricité kiêm Trưởng nhóm chuyên gia tư vấn chuyển đổi số, đã có buổi trả lời phỏng vấn cùng Báo Nhân Dân.

Đoàn chuyên gia tư vấn Pháp trong buổi làm việc tại Cục Chuyển đổi số (Văn phòng Chính phủ) sáng 30/6.

Tăng cường hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam và Pháp trong xây dựng Chính phủ số

Sáng 30/6, trong khuôn khổ Chương trình hợp tác về chuyển đổi số giữa Văn phòng Chính phủ và Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, đoàn chuyên gia tư vấn chuyển đổi số của Pháp đã có phiên làm việc đầu tiên tại Cục Chuyển đổi số-Văn phòng Chính phủ, mở đầu chương trình công tác tại Việt Nam kéo dài đến ngày 3/7.

Tiến sĩ, bác sĩ Vũ Văn Bạ và ê-kíp làm chủ công nghệ lập bản đồ 3D trong phẫu thuật điều trị loạn nhịp tim. (Ảnh: THU HOÀI)

Công nghệ bản đồ 3D: Bước tiến trong điều trị rối loạn nhịp tim phức tạp

Suốt ba năm ròng rã sống chung với những cơn loạn nhịp tim đột ngột, anh Trần Đức Hải không ngờ mình lại mắc một căn bệnh nguy hiểm về tim mạch. Tuy nhiên, nhờ sự can thiệp kịp thời của ê-kíp bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Y Dược (Cơ sở Linh Đàm), Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp anh "hồi sinh" một trái tim khỏe mạnh bình thường.

Fanpage “Thông tin khoa học và công nghệ” của Bộ Khoa học và Công nghệ lan tỏa tri thức và cảm hứng đổi mới sáng tạo. (Ảnh: TL)

Truyền thông khoa học trong kỷ nguyên số

Truyền thông trong khoa học được xem như một khâu trung gian, giúp chuyển hóa ngôn ngữ học thuật thành ngôn ngữ đời thường, thân thiện, giúp mỗi người dân, dù ở trình độ khác nhau có thể tiếp cận kết quả nghiên cứu khoa học, hiểu và thực hành.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Xây dựng đội ngũ nhà khoa học trình độ cao

Tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của khoa học cơ bản chính là nền tảng để hình thành các lý thuyết mới, công nghệ mới và các mô hình phát triển bền vững.

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều tiện ích cho đời sống và công việc. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, công nghệ này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Tập đoàn Công nghệ CMC ký kết bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi AI và đổi mới sáng tạo.

Hà Nội đẩy mạnh hợp tác chiến lược phát triển chính quyền số và thành phố AI

Trong khuôn khổ hội nghị công bố quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã ký nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu, đào tạo và các đối tác trong nước, quốc tế.

Một sản phẩm công nghệ mới trưng bày tại triển lãm công nghệ năng lượng mặt trời và hệ thống lưu trữ Solar & Storage Live 2024 tại thành phố Johannesburg, Nam Phi. (Ảnh: TTXVN)

Thúc đẩy tự chủ chiến lược về hạ tầng công nghệ

Bốn nền kinh tế công nghệ lớn nhất châu Phi đã soạn thảo các chiến lược về trí tuệ nhân tạo (AI) trong bối cảnh họ thừa nhận phụ thuộc quá nhiều vào các công ty công nghệ Mỹ về cơ sở hạ tầng. Với sự hỗ trợ của công nghệ phương Tây, các công ty châu Phi đang bắt đầu xây dựng cơ sở hạ tầng AI. 

Nghiên cứu phát triển khoa học và công nghệ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay.

Nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia, góp phần làm chủ công nghệ chiến lược

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 229/2026/NĐ-CP ngày 25/6/2026 quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia. Nghị định gồm 8 chương và 39 điều, tập trung tháo gỡ những vướng mắc về tổ chức, cơ chế hoạt động; đồng thời để Quỹ thực hiện chức năng, nhiệm vụ phù hợp các quy định mới. 

Sự kiện thu hút hơn 300 đối tác chiến lược và đại diện các doanh nghiệp công nghệ trong khu vực.

Khai mạc Hội nghị thượng đỉnh Đối tác Đông Nam Á 2026

Ngày 26/6, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội nghị thượng đỉnh Đối tác Đông Nam Á 2026 (Huawei SEA Partner Summit 2026) đã chính thức khai mạc với chủ đề “Hợp tác để khai phóng tương lai xanh và thông minh” (Partnering To Ignite The Intelligent và Green Future).