Cơ hội dạy và học mới nhờ trí tuệ nhân tạo

Nghị quyết số 57-NQ/TW (ngày 22/12/2024) của Bộ Chính trị nhấn mạnh: Đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số là ba đột phá chiến lược phát triển đất nước, trong đó giáo dục là nền tảng, trí tuệ nhân tạo (AI) là công cụ then chốt.

Chuyên đề “Ứng dụng AI trong dạy và học tiếng Anh cho học sinh lớp 5” tại Trường tiểu học Trương Định, Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: XUÂN QUÝ)
Chuyên đề “Ứng dụng AI trong dạy và học tiếng Anh cho học sinh lớp 5” tại Trường tiểu học Trương Định, Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: XUÂN QUÝ)

Việc ứng dụng AI trong giáo dục mở ra cơ hội mới cho dạy và học, đồng thời đặt ra thách thức trong đổi mới phương pháp, nội dung và quản lý.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục, nhất là giáo dục phổ thông đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải đổi mới cách tiếp cận tri thức. Không chỉ đổi mới nội dung, mà quan trọng hơn là đổi mới phương thức tiếp cận theo hướng cá nhân hóa, linh hoạt và tích hợp công nghệ.

Tiến sĩ Lê Công Lương, Trưởng Ban Khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế (Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam) nhận định: Giáo dục phổ thông hiện nay vẫn thiên về truyền đạt một chiều, chưa phát huy được tư duy phản biện và sáng tạo ở học sinh. Các môn khoa học xã hội như Lịch sử, Địa lý, Ngữ văn, Giáo dục công dân tuy giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và đạo đức, nhưng thường được giảng dạy khô cứng, thiếu sức hút. Tiến sĩ Công Lương nhấn mạnh, AI không chỉ là công cụ mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới toàn diện ngành giáo dục. Ứng dụng AI sẽ giảm tải công việc hành chính cho giáo viên, tạo điều kiện đổi mới phương pháp giảng dạy; giúp học sinh học theo năng lực, rèn kỹ năng tự học, tự nghiên cứu; đồng thời nâng cao hiệu quả đào tạo trong nhà trường và xã hội, chuẩn bị nguồn nhân lực thích ứng với nền kinh tế tri thức.

Từ thực tiễn giảng dạy, giảng viên Vũ Hải Nam (Khoa Địa lý, Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định: Đổi mới giáo dục phổ thông, nhất là với môn Địa lý, không thể tách rời chuyển đổi số và ứng dụng AI. Việc sử dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo giúp bài giảng sinh động, cá nhân hóa, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực, giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn thay vì chỉ học thuộc lý thuyết. Thầy Nam cho rằng AI còn góp phần hình thành năng lực số, tư duy phản biện và khả năng nghiên cứu thực tiễn - những năng lực cốt lõi mà Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đề ra. Trong thời đại giáo dục mở, mỗi giáo viên và nhà trường cần trở thành trung tâm đổi mới, chủ động thích ứng và kiến tạo tương lai giáo dục số.

Chia sẻ mô hình ứng dụng cụ thể, cô giáo Bế Thị Trúc Linh, giáo viên Lịch sử tại Trường THCS Thực nghiệm Victory cho biết: Việc kết hợp công nghệ với các yếu tố nghệ thuật như thơ ca và âm nhạc giúp học sinh tiếp cận kiến thức lịch sử một cách hứng thú, dễ nhớ hơn. Cô đã sử dụng ChatGPT để sáng tác thơ và phần mềm AISongGenerator để phổ nhạc, tạo thành bài hát tóm lược nội dung bài học về cuộc kháng chiến chống quân Tống thời nhà Lý, phục vụ giảng dạy cho học sinh lớp 7.

ai-1-7636.jpg
Việc ứng dụng AI trong giáo dục mở ra cơ hội mới cho dạy và học, đồng thời đặt ra thách thức trong đổi mới phương pháp, nội dung và quản lý.

Theo các chuyên gia, việc đổi mới phương thức giáo dục phổ thông và ứng dụng AI trong giảng dạy các môn khoa học xã hội mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đi kèm không ít thách thức. Hạn chế về hạ tầng công nghệ, năng lực số của giáo viên và học sinh còn yếu, thiếu tài liệu hướng dẫn và khung pháp lý rõ ràng khiến việc triển khai dễ rơi vào tình trạng lệ thuộc công nghệ, khó kiểm soát chất lượng học tập và đánh giá trung thực. AI có thể cá nhân hóa việc học, hỗ trợ giáo viên trong giảng dạy và quản lý, nhưng không thể thay thế vai trò người thầy trong việc truyền cảm hứng, nuôi dưỡng tư duy sáng tạo và bồi dưỡng nhân cách học sinh. Trong thời đại số, chỉ với một thiết bị thông minh, người học đã có thể tiếp cận kho tri thức khổng lồ, mở ra cơ hội học tập suốt đời. Tuy vậy, nếu thiếu định hướng đúng đắn, học sinh dễ lạm dụng AI để làm bài tập nhanh mà không hiểu rõ bản chất vấn đề.

Để AI thật sự trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả trong giáo dục, nhất là giáo dục phổ thông, nhiều ý kiến cho rằng cần sớm ban hành khung hướng dẫn ứng dụng AI trong chương trình giáo dục phổ thông. Cùng với đó, cần tăng cường hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và chuyên gia nhằm phát triển các nền tảng học tập phù hợp với thực tiễn. Việc xây dựng hệ sinh thái giáo dục số an toàn, bảo đảm quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân là yêu cầu cấp thiết. Cần nâng cấp hạ tầng công nghệ, thiết bị giảng dạy; tổ chức các chương trình bồi dưỡng năng lực số, kỹ năng sử dụng AI và giáo dục đạo đức số cho giáo viên, học sinh; đồng thời xây dựng hệ thống hướng dẫn ứng dụng AI trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan. Ngoài ra, cần đầu tư phát triển các nền tảng AI chuyên biệt cho lĩnh vực khoa học xã hội, có khả năng mô phỏng tình huống, phân tích xã hội, trực quan hóa kiến thức lịch sử; đồng thời xây dựng cơ chế đánh giá minh bạch, công bằng, tích hợp công cụ phát hiện đạo văn, hạn chế lạm dụng AI trong học tập. Việc khuyến khích mô hình thí điểm sáng tạo, kết nối giữa giáo viên-chuyên gia-nhà nghiên cứu sẽ góp phần lan tỏa các cách làm hiệu quả trong đổi mới giáo dục.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham dự hội thảo quốc tế do Trường đại học Intracom phối hợp các đơn vị tổ chức. (Ảnh: NHẬT MINH)

Ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn

Ngày 28/1, tại Hà Nội, Trường đại học Intracom phối hợp Tạp chí Pháp luật và Phát triển, Viện khoa học và Bổ trợ Tư pháp (Liên hiệp Hội Người khuyết tật Việt Nam), Tạp chí Vận động, Nghiên cứu và Giáo dục (JARE)… tổ chức hội thảo quốc tế “Thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn”.

Người dân đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công-Chi nhánh số 3-phường Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh: nhandan.vn)

Khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia

Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức có vai trò thống nhất và chuẩn hóa thông tin nhân sự trong toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước, từ đó có cái nhìn toàn diện về số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ nhằm đưa ra các quyết định quản lý và sử dụng nhân sự một cách khoa học, hợp lý.

Sinh viên Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh thực hành nghiên cứu khoa học.

Đổi mới nghiên cứu liên ngành trong lĩnh vực khoa học xã hội

Trong thời đại ngày nay, nhiều vấn đề không chỉ là sự quan tâm của một quốc gia đơn lẻ, mà trở thành vấn đề chung của cả khu vực và thế giới. Theo đó, thúc đẩy nghiên cứu đa ngành là con đường tất yếu để giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách toàn diện và hiệu quả.

100% cử tri có mặt tại Hội nghị nhất trí giới thiệu đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Bộ Khoa học và Công nghệ giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI

150/150 cử tri có mặt tại hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI của Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhất trí giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Đông đảo người dân tham dự triển lãm.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học tiên tiến để bảo tồn và phát triển dược liệu

Sáng 23/1, Viện Dược liệu phối hợp UBND phường Cửa Nam (Hà Nội) tổ chức Triển lãm Sách và Dược liệu Việt Nam với chủ đề “Kết nối tri thức vì sức khỏe cộng đồng” tại Phố Sách Hà Nội. Triển lãm nhằm chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng và 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam.

Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp tiền phạt qua mã QR để tránh bị lừa.

Nhận diện chiêu thức lừa đảo nộp phạt “nguội” qua Zalo

Lợi dụng việc mã QR được sử dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính, nhiều đối tượng xấu đã giả mạo thông báo “phạt nguội”, yêu cầu người dân chuyển tiền qua mã QR trên Zalo. Người dân cần nhận diện rõ quy trình nộp phạt hợp pháp và nâng cao cảnh giác để tránh bị lừa.

Cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên khảo sát để cấp chỉ dẫn địa lý cho gạo nếp Khẩu Nua Lếch. (Ảnh: THU HIỀN)

Đổi mới sáng tạo ở Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên đã và đang khẳng định quyết tâm biến khoa học, công nghệ trở thành khâu đột phá để thúc đẩy kinh tế-xã hội. Với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Thái Nguyên từng bước đẩy nhanh phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan các khu vực bên lề lễ khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn Hòa Lạc.

Việt Nam sẽ bước vào nhóm số ít quốc gia sở hữu năng lực chế tạo chip bán dẫn

Chip bán dẫn hiện là “đòn bẩy” của những nước chi phối công nghệ sản xuất, sử dụng như công cụ chính trị để kiểm soát, kìm hãm kinh tế, công nghiệp an ninh quốc phòng. Việt Nam xác định bán dẫn là một trong những công nghệ chiến lược cần làm chủ, với mắt xích then chốt vừa được công bố: nhà máy sản xuất chip tại Hòa Lạc.

Ứng dụng khoa học, công nghệ là giải pháp hiệu quả để quản lý, bảo vệ tài nguyên biển.

Ứng dụng công nghệ trong quản lý các khu bảo tồn biển

Đến năm 2030, Việt Nam có 27 khu bảo tồn biển, trong đó có 16 khu bảo tồn biển cấp quốc gia, 11 cấp tỉnh với khoảng 20 hệ sinh thái, 11.000 loại thủy sản, khoảng 3.000 đảo. Đây là địa điểm lý tưởng để thực hiện nhiệm vụ lưu giữ, bảo tồn giống, nguồn gen, đa dạng sinh học; phát triển kinh tế, du lịch; phục vụ nghiên cứu khoa học…