Có giải pháp thiết thực để giáo dục đại học tạo bước phát triển bứt phá cho đất nước

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội mang tầm chiến lược và định hướng rất rõ cho giáo dục đại học Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Giờ thực hành nghiên cứu khoa học của sinh viên Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) (Ảnh: Ngọc Thành)
Giờ thực hành nghiên cứu khoa học của sinh viên Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) (Ảnh: Ngọc Thành)

Để làm rõ hơn tầm nhìn này, Phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Ưu tú (GS, TS, NGƯT) Phùng Hữu Phú, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Phóng viên: Thưa GS, TS, NGƯT Phùng Hữu Phú, là một người đã gắn bó và có nhiều đóng góp cho sự phát triển của Đại học Quốc gia Hà Nội, khi lắng nghe bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội, đâu là thông điệp khiến ông tâm đắc nhất và ý nghĩa của thông điệp đó trong bối cảnh hiện nay là gì?

GS, TS, NGƯT Phùng Hữu Phú: Nói một cách khái quát nhất, đường lối phát triển giáo dục hiện nay là sự kế thừa và phát triển tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh những năm 1945. Trong bài phát biểu tại Lễ khai giảng đầu tiên của Đại học Quốc gia Việt Nam ngày 15/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh mong muốn đại học nước nhà phải góp phần trực tiếp, thiết thực vào quá trình xây dựng đất nước; đồng thời vươn tới trình độ quốc tế, để dân tộc ta “bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu”.

Ngày nay, khát vọng lớn lao ấy tiếp tục được Đảng ta cụ thể hóa bằng đào tạo giáo dục đại học chất lượng cao, vươn tầm quốc tế, đóng góp trực tiếp vào sự nghiệp phát triển đất nước. Đó là sự tiếp nối mạch nguồn tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh trong một giai đoạn mới, bối cảnh mới với những yêu cầu mới.

Trong bối cảnh đó, điều khiến tôi tâm đắc và ấn tượng sâu sắc nhất chính là bảy định hướng chiến lược mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã giao cho Đại học Quốc gia Hà Nội. Tựu trung lại, tinh thần bao trùm nhất là: Đã đến lúc phải hành động quyết liệt, với quyết tâm chính trị cao nhất và bằng những giải pháp thực chất nhất, nhằm đưa giáo dục đại học đóng góp xứng đáng vào công cuộc khai phóng, tạo bước phát triển bứt phá cho đất nước trong thời gian tới.

10631547-9918-4c1d-9c75-e32583e6dde5.jpg
Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo ưu tú Phùng Hữu Phú, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Phóng viên: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Đại học Quốc gia Hà Nội phải vươn lên thành một đại học tinh hoa hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực, vận hành theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo và có năng lực dẫn dắt quốc gia. Ông đánh giá mô hình này đã và đang tạo ra những chuyển biến mang tính bước ngoặt nào cho hệ thống giáo dục đại học Việt Nam?

GS, TS, NGƯT Phùng Hữu Phú: Quyết sách thành lập Đại học Quốc gia Hà Nội cách đây hơn 30 năm là một bước đi mang tầm tư duy chiến lược rất sâu sắc, tạo ra những lợi thế mới, sức mạnh mới cho giáo dục đại học Việt Nam. Sự chuyển biến quan trọng đó được thể hiện rõ qua ba khía cạnh: Trước hết, đây là một mô hình đại học đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao; được tổ chức và vận hành theo mô hình quản trị liên kết, tiên tiến và tự chủ.

Thứ hai, mô hình này cho phép phát huy tổng lực nguồn trí tuệ của đội ngũ cán bộ khoa học. Nếu trước đây các trường hoạt động tương đối độc lập, thì nay trong một tổ hợp đại học thống nhất, các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau có điều kiện phối hợp, liên kết và bổ trợ cho nhau trong một môi trường thống nhất.

Thứ ba, mô hình này tạo ra vị thế quốc tế mới. Chính nhờ sức mạnh tổng hợp, tiếp cận mô hình quản trị tiên tiến và đội ngũ trí thức hùng hậu, Đại học Quốc gia Hà Nội nói riêng và giáo dục đại học Việt Nam nói chung có điều kiện nâng cao vị thế trong quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

Đã đến lúc phải hành động quyết liệt, với quyết tâm chính trị cao nhất và bằng những giải pháp thực chất nhất, nhằm đưa giáo dục đại học đóng góp xứng đáng vào công cuộc khai phóng, tạo bước phát triển bứt phá cho đất nước trong thời gian tới.

GS, TS, NGƯT Phùng Hữu Phú, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội).

4f3f8638-77c8-4c5a-8f16-bb9a78bbdc24-1.jpg
Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội học tập tại thư viện nhà trường (Ảnh: Ngọc Thành).

Phóng viên: Thưa ông, trong chiến lược phát triển của Đại học Quốc gia Hà Nội cần chú trọng những định hướng nào trong việc đào tạo nguồn nhân lực để đóng góp trực tiếp cho sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới?

GS,TS, NGƯT Phùng Hữu Phú: Trong nhiều năm qua, Đại học Quốc gia Hà Nội đã chú trọng kết hợp giữa đào tạo đại trà nhằm cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao với đào tạo tài năng và nhân tài. Tuy nhiên, từ thực tiễn phát triển và yêu cầu mới của đất nước, chúng ta cần phải đặt trọng tâm nhiều hơn nữa vào đào tạo tinh hoa.

Tùy theo từng lĩnh vực cụ thể, cần xây dựng những chương trình chuyên biệt để đào tạo đội ngũ lãnh đạo, quản lý trong các ngành khoa học xã hội và nhân văn; các chuyên gia đầu ngành về công nghệ chiến lược, công nghệ lõi; các cán bộ có năng lực về pháp lý, kinh tế sáng tạo, đối ngoại, văn hóa và nghệ thuật.

Điều quan trọng mang tính quyết định là phải phát hiện, theo dõi và bồi dưỡng các nhân tố tài năng ngay từ sớm.

Đại học Quốc gia Hà Nội có lợi thế đặc biệt khi sở hữu hệ thống các trường trung học phổ thông chuyên – nơi đã và đang ươm mầm rất nhiều tài năng trẻ. Nếu các em được quan tâm hơn, được theo dõi sát sao hơn và có các chương trình đào tạo, bồi dưỡng phù hợp hơn, tôi tin rằng trong tương lai, chúng ta sẽ có một đội ngũ lãnh đạo, quản lý, nhà khoa học, nhà công nghệ và nhà văn hóa tài năng đông đảo hơn, với chất lượng cao hơn, tiếp tục đóng góp to lớn cho sự phát triển của đất nước.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!

​

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Ban hành Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên phổ thông

Thông tư mới ban hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo mở rộng đối tượng bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có bằng cao đẳng trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% tổng khối lượng học tập ngành đào tạo phù hợp với một số môn học, có nguyện vọng trở thành giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông.

Cán bộ, nhân viên Viện Đào tạo Dược, Học viện Quân y thực hiện nghiên cứu khoa học. (Ảnh: TUẤN DŨNG)

Viện Đào tạo Dược, Học viện Quân y: Đổi mới đào tạo, lấy chất lượng nguồn nhân lực làm mục tiêu xuyên suốt

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Viện Đào tạo Dược, Học viện Quân y đang đẩy mạnh đổi mới giáo dục và đào tạo theo hướng hiện đại, thực chất, gắn lý luận với thực tiễn, lấy chất lượng nguồn nhân lực làm mục tiêu xuyên suốt. 

Tiết mục mở màn của đội thi đến từ Trường trung học phổ thông Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau. (Ảnh: HOÀN THÀNH)

Ngành giáo dục Cà Mau rộn ràng tiếng hát thi đua

Tối 2/11, tỉnh Cà Mau long trọng tổ chức lễ khai mạc Hội thi Tiếng hát Nhà giáo tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026. Hội thi quy tụ sự tham gia của 86 đoàn dự thi, với 1.590 cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, sinh viên tại các đơn vị trường học, cơ sở giáo dục trên địa bàn vùng sông nước Cà Mau.

Giờ học của học sinh Trường trung học phổ thông Lê Văn Thịnh, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh: MAI MAI)

Cân nhắc việc tăng định mức tiết dạy của giáo viên phổ thông

Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đội ngũ nhà giáo được xác định giữ vai trò quyết định đối với chất lượng dạy học. Những yêu cầu đặt ra đòi hỏi giáo viên nắm vững kiến thức chuyên môn và phải đổi mới phương pháp, phát triển năng lực học sinh... 

Sinh viên Khoa Tiếng Anh, Trường đại học Sư phạm Hà Nội sôi nổi tham gia hoạt động giao lưu, trao đổi. (Ảnh: HNUE)

Mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh

Xây dựng lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một trong những nhiệm vụ Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra đối với giáo dục đại học năm học 2026-2027.

Ban tổ chức và các đại biểu ấn nút phát động cuộc thi. (Ảnh: Ban tổ chức)

Phát động Cuộc thi trực tuyến “Học Bác-Hiểu Đảng-Phát triển giáo dục-Làm chủ khoa học công nghệ”

Ngày 2/11, tại Hà Nội, Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động Cuộc thi trực tuyến “Học Bác-Hiểu Đảng-Phát triển giáo dục-Làm chủ khoa học công nghệ”. Cuộc thi mở thêm một hình thức tìm hiểu, học tập, góp phần lan tỏa nội dung sinh hoạt chính trị trong Đảng bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Di tích Văn Miếu Sơn Tây. (Ảnh: TRƯƠNG QUỐC ĐÔNG)

Trải nghiệm trường thi xưa tại Văn Miếu Sơn Tây

Từ những dấu tích của truyền thống khoa bảng xứ Đoài, hoạt động tái hiện trường thi xưa tại Văn Miếu Sơn Tây mở ra cách tiếp cận trực quan với lịch sử khoa cử Việt Nam. Qua đó, không gian, câu chuyện về việc học, thi cử và truyền thống hiếu học được đưa đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Khoa Toán-Tin nhận Cờ Thi đua của Bộ Giáo dục và Đào tạo vì thành tích Đổi mới sáng tạo trong quản lý, giảng dạy và học tập. (Ảnh: SĐ)

Khoa Toán-Tin, Trường đại học Sư phạm Hà Nội khẳng định vị thế trong đào tạo và nghiên cứu toán học

Ngày 1/11, tại Hội trường 11/10, Trường đại học Sư phạm Hà Nội, Khoa Toán-Tin tổ chức Lễ kỷ niệm 75 năm thành lập (1951-2026). Đây là dịp tri ân các thế hệ nhà giáo và ghi nhận những đóng góp của Khoa trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, bồi dưỡng nhân tài, đồng thời định hướng phát triển trong giai đoạn mới.

Chương trình hòa nhạc với sự tham gia biểu diễn của Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời (Sun Symphony Orchestra). (Ảnh: THANH TÙNG)

Lan tỏa giá trị nghệ thuật trong môi trường giáo dục

Nhân kỷ niệm 75 năm thành lập (11/10/1951-11/10/2026), Trường đại học Sư phạm Hà Nội phối hợp Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời tổ chức chương trình dành cho cán bộ, giảng viên và sinh viên nhà trường, góp phần lan tỏa tình yêu âm nhạc hàn lâm, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần trong môi trường giáo dục đại học.

Đại diện Hội Khuyến học Việt Nam và The Vietnam Foundation cùng các đại biểu tại lễ ký Biên bản ghi nhớ hợp tác về thúc đẩy học tập suốt đời trên nền tảng số.

Số hóa việc học trong mỗi cơ quan, đơn vị

Trong quá trình công tác, hầu như người nào cũng tham gia các khóa học, bồi dưỡng chuyên môn, và dấu vết của việc học thường nằm trong các chứng chỉ, quyết định, danh sách và phải tự lưu giữ. Số hóa dữ liệu đang mở ra cách ghi nhận liên tục quá trình ấy, gắn với hồ sơ công tác, giảm việc gom minh chứng vào mỗi kỳ tổng hợp.

Đại học Bách khoa Hà Nội: Tiên phong đào tạo nguồn nhân lực chiến lược và sáng tạo công nghệ

Đại học Bách khoa Hà Nội: Tiên phong đào tạo nguồn nhân lực chiến lược và sáng tạo công nghệ

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội trao đổi cùng phóng viên Báo Nhân Dân về những giải pháp đột phá nhằm phát triển năng lực nghiên cứu, thu hút nhân tài, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.

Phụ huynh An Giang đưa đón con em đi học. (Ảnh: THANH DŨNG)

An Giang: Chấn chỉnh các khoản thu tại các cơ sở giáo dục

Ngày 30/10, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang cho biết, vừa ban hành văn bản gửi các Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu trong tỉnh và thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh về việc chấn chỉnh thực hiện các khoản thu tại các cơ sở giáo dục.