“Chuyện với Thanh”: Cách tiếp cận mới về lịch sử cho bạn đọc trẻ

“Chuyện với Thanh” là cuốn sách của tác giả Nguyễn Thành Nam, một trong những sáng lập viên chủ chốt của Tập đoàn FPT. Lấy cảm hứng từ việc dạy môn lịch sử trong trường, cuốn sách mở ra một cách tiếp cận mới cho người trẻ, từ câu chuyện của một sinh viên có thật ngoài đời. Sách do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành.

Thứ Bảy, ngày 25/04/2026 - 20:04

“Chuyện với Thanh” được ấp ủ từ lần thất bại trong kinh doanh của tác giả Nguyễn Thành Nam ở Mỹ. Đầu những năm 2000, tác giả Nguyễn Thành Nam, khi đó là Tổng Giám đốc FPT Software, sang Mỹ tìm kiếm cơ hội mở rộng thị trường. Một năm sau, chi nhánh phải đóng cửa do không tìm được khách.

Trong những ngày khó khăn đó, ông tình cờ tìm đọc cuốn tiểu sử “Ho Chi Minh: A life” của sử gia người Mỹ William Duiker, một công trình nghiên cứu gần 30 năm, dày hơn 500 trang dựa trên tài liệu từ Việt Nam, Liên Xô (cũ), Anh, Pháp, Mỹ, Trung Quốc…

Ông dịch cuốn sách, rồi chia sẻ với đồng nghiệp, áp dụng vào thực tiễn điều hành. Nhiều năm sau, khi giảng dạy tại VinUniversity, ông thiết kế lớp học như một “sân khấu lịch sử”, nơi sinh viên được đặt câu hỏi, tranh luận… Chính những cuộc đối thoại đó đã trở thành chất liệu cho cuốn sách.

Điểm đặc biệt của “Chuyện với Thanh” là hình thức kể chuyện. Thay vì trình bày theo lối biên niên sử, cuốn sách được xây dựng như một cuộc đối thoại giữa “Thanh” - một sinh viên chưa thật sự yêu thích môn lịch sử - và người thầy của mình. Từ những câu hỏi tưởng như giản dị của Thanh, câu chuyện dần mở rộng ra những vấn đề lớn của lịch sử và xã hội. Cách tiếp cận này giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn với người đọc, đặc biệt là với thế hệ trẻ.

Thanh, một sinh viên đại học bắt buộc phải học môn lịch sử mà em cho là nhàm chán, nhưng lớp học môn “Tư tưởng Hồ Chí Minh” ở VinUniversity đã khiến em thay đổi.

Lần đầu tiên bước vào lớp học, như Thanh kể lại, em đã tưởng vào nhầm, khi thấy sân khấu được dàn dựng, có trình diễn, có tranh biện… Những kiến thức, sự kiện, dữ liệu lịch sử tưởng chừng khô cứng đã trở nên linh hoạt, hấp dẫn và sống động, giúp Thanh có những trải nghiệm chưa từng có. Mỗi buổi học thường kéo dài hơn thời gian dự kiến, bởi thầy và trò cùng nhau trao đổi, tranh luận. Và khi môn học kết thúc, nhiều sinh viên nhận ra rằng điều quan trọng không chỉ là những kiến thức lịch sử, mà còn là khả năng suy nghĩ độc lập và hiểu sâu hơn về con đường phát triển của đất nước.

Có mặt tại buổi ra mắt sách, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho biết: “Chúng ta thường nói về việc học sinh hiện nay không còn mặn mà với môn Lịch sử. Khi nhắc đến lịch sử, chúng ta thường cảm thấy nó quá quen thuộc đến mức nhàm chán. Tuy nhiên, chưa bao giờ tôi thấy một căn phòng có thể thu hút được cả trẻ em lẫn người lớn như thế này. Có lẽ ‘Thanh’ đã mang đến một cách tiếp cận lịch sử khác”.

Đông đảo bạn đọc và văn nghệ sĩ đã tới dự buổi ra mắt và trò chuyện về cuốn sách.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cũng kể, tối qua, ông đã mang cuốn sách này về cho con trai và con dâu, bảo họ nhất định phải đọc cuốn sách này. “Con tôi làm trong lĩnh vực kinh tế, kiến thức về Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn rất mơ hồ, giống như nhiều người trẻ khác. Bản thân tôi, một người đã bắt đầu bước vào tuổi già, vốn tự nghĩ rằng mình đã hiểu hết về Hồ Chí Minh. Thế nhưng khi đọc tác phẩm của Thành Nam, tôi nhận ra mình đã nhầm. Tôi nhận thấy rằng lịch sử không phải là một điểm kết thúc sau khi các buổi lễ kỷ niệm khép lại. Lịch sử là một sự chuyển động sống mãi, mở ra cho cả các thế kỷ sau này... Với cách tư duy và nhìn nhận của tác giả, tôi hiểu rằng đây không chỉ đơn thuần là việc tập hợp tư liệu. Thành Nam không tạo ra một Hồ Chí Minh khác, mà ông giúp chúng ta đi vào một Hồ Chí Minh thân thuộc nhưng sâu sắc và rộng lớn hơn” – ông nói.

Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng, tác giả đã mang đến một góc nhìn mới, làm cho lịch sử và các nhân vật trở nên sống động, gần gũi hơn. Ở cuốn sách, có thể nhìn thấy Người ở một tư thế khác, một tầm vóc khác, trực tiếp và gần gũi hơn.

Ông cũng nhấn mạnh việc cần thay đổi cách tiếp cận lịch sử. Cách đặt vấn đề của tác giả Thành Nam và các học trò của ông đã mở ra một đời sống hoàn toàn khác cho nhân vật lịch sử này: sâu sắc hơn, rộng lớn hơn, vĩ đại hơn và cần thiết hơn. Mỗi người đều có quyền nhìn nhận về lịch sử và nhân vật lịch sử theo cách của riêng mình.

“Lịch sử không phải là thứ bị đóng khung trong năm 1945 hay thế kỷ 11, 12. Lịch sử luôn chuyển động cùng với cách nhìn nhận đầy tính khoa học, nhân văn và sự hiểu biết của chúng ta” – nhà thơ Nguyễn Quang Thiều khẳng định.

NGUYỆT ANH