Theo ông Đặng Đông Hà, kết thúc chuyến khảo sát, Tiến sĩ Howard Limbert, chuyên gia hang động Hoàng gia Anh đã gửi cho ông ảnh chụp các rìu đá và bức thư rất ngắn thông tin về những chiếc rìu đá đó.
Từ thông tin quý của ông Hà cung cấp, chúng tôi trao đổi với đại diện lãnh đạo Bảo tàng tỉnh Quảng Trị thì được biết, gần đây, đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh do Tiến sĩ Howard Limbert làm trưởng đoàn đã phát hiện 5 chiếc rìu đá tại hang Én (hang lớn thứ 3 thế giới) thuộc Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Đây là những công cụ đá thời tiền sử, là dấu ấn văn hóa đậm nét, khẳng định quá trình con người chinh phục thiên nhiên tại khu vực này có lịch sử hàng nghìn năm.
Rìu đá được phát hiện nằm lẫn trong lớp đất đá có dấu tích của tầng văn hóa bị nước lũ bào mòn tại hang Én. Theo nhận định ban đầu của các chuyên gia ở Bảo tàng tỉnh Quảng Trị, rìu đá thuộc thời kỳ đá mới thuộc nền Văn hóa Bàu Tró, cách nay từ 6.000 đến 8.000 năm.
Các rìu được chế tác từ đá Silic gồm 2 loại: rìu vai xuôi và rìu vai ngang. Trên thân và lưỡi rìu được mài và có những vết ghè đẽo đặc trưng của thời kỳ văn hóa Bàu Tró. Những công cụ này có độ mòn phần chuôi và phần lưỡi với những điểm khuyết trên thân rìu cho thấy rằng lúc bấy giờ người tiền sử đã nhiều lần sử dụng công cụ trong đời sống sinh hoạt.
Đây là phát hiện khảo cổ rất quan trọng chứng tỏ cư dân thời kỳ này đã có những hoạt động sống ngay trong các hang động thuộc Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.
Cùng với các hiện vật có niên đại muộn hơn đã phát hiện trước đây, gồm: đồ kim khí, khuôn đúc rìu đồng thuộc thời kỳ văn hóa Đông Sơn; tượng phật bằng đồng, ký tự Chăm trong các hang động thể hiện dấu ấn văn hóa đậm nét, có sự tiếp nối liền mạch đã tồn tại và phát triển trong khu vực Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.
Mới đây, vợ chồng Tiến sĩ Howard Limbert đã hiến tặng các rìu đá phát hiện tại hang Én cho Bảo tàng tỉnh Quảng Trị và Bảo tàng Hà Nội nhằm nghiên cứu, trưng bày và quảng bá văn hóa vùng đất Quảng Trị đến với du khách trong và nước.
Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng không những là Di sản thiên nhiên của nhân loại mà còn chứa đựng giá trị văn hóa quý báu. Từ đầu thế kỷ XX, tại Vườn quốc gia này đã phát hiện nhiều di vật khảo cổ từ thời đại đồ đá, thời đại kim khí đến thời kỳ văn hóa Chămpa.
