Tin tức Sản phẩm Câu chuyện phát triển Multimedia Hỏi/Đáp

Tài chính – Chứng khoán

Chuyển đổi số trong quản lý thuế: Không nên "cào bằng"

Chuyển đổi số là xu thế tất yếu nhưng nếu được triển khai một cách đồng loạt, thiếu phân biệt về trình độ, hoàn cảnh và năng lực tiếp cận, sẽ tạo thêm rào cản cho doanh nghiệp, nhất là những người buôn bán nhỏ lẻ, sinh kế gắn chặt với quầy hàng và gánh hàng rong.

Tại một số chợ truyền thống ở Hà Nội, nhiều tiểu thương đã đóng cửa hàng ngừng kinh doanh.
Tại một số chợ truyền thống ở Hà Nội, nhiều tiểu thương đã đóng cửa hàng ngừng kinh doanh.

Từ đầu năm 2025, việc áp dụng hóa đơn điện tử với tất cả hộ kinh doanh theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP được chính thức triển khai. Đây là bước đi đúng đắn, về lâu dài nhằm tăng cường minh bạch và hiện đại hóa hệ thống quản lý thuế. Tuy nhiên, chỉ trong vài tháng, tại các chợ truyền thống như Bình Tây, An Đông (Thành phố Hồ Chí Minh), Đồng Xuân (Hà Nội), hay thậm chí là nhiều chợ tỉnh lẻ, một hiện tượng âm thầm nhưng không kém phần đáng lo ngại đã xuất hiện: tiểu thương lần lượt trả sạp, ngừng buôn bán hoặc chuyển sang kinh doanh không chính thức ở những khu vực kiểm soát lỏng lẻo hơn.

Nguyên nhân không nằm ở sức mua thị trường mà chủ yếu đến từ rào cản kỹ thuật không phải ai cũng sẵn sàng hay đủ khả năng tiếp cận điện thoại thông minh, phần mềm lập hóa đơn, in mã QR, kết nối Internet. Những người bán cá khô, vải vóc, bánh kẹo nhỏ lẻ... vốn quen tay hơn quen máy, bỗng dưng bị đặt vào tình thế “phải số hóa nếu muốn tồn tại” khiến nhiều người chọn rút lui trong lặng lẽ.

Theo thống kê của Tổng cục Thuế, đến hết quý I/2025, chỉ khoảng 35% tiểu thương thực hiện đầy đủ hóa đơn điện tử, chủ yếu là những người buôn bán lớn, có khả năng thích nghi công nghệ. Trong khi đó, bộ phận còn lại – những “tế bào dân sinh” nhỏ bé nhưng quan trọng lại trở thành nhóm yếu thế nhất trong quá trình chuyển đổi.

Khi chính sách bị hiểu nhầm là “cuộc ra quân thu thuế”, hệ quả dây chuyền đã và đang diễn ra. Nhiều tiểu thương rời bỏ chợ truyền thống, kéo theo sự sụt giảm sinh khí kinh doanh tại các khu chợ lâu đời. Một số người chọn chuyển sang kinh doanh không chính thức, khiến nỗ lực mở rộng cơ sở thuế trở nên phản tác dụng. Cán bộ thuế cơ sở lúng túng giữa sức ép tiến độ và thiếu công cụ hỗ trợ thực chất. Xã hội hoài nghi, coi đây như một “chiến dịch truy thu” thay vì là một bước đi để minh bạch và phát triển.

Trên thực tế, nhiều quốc gia châu Á đã từng trải qua giai đoạn chuyển đổi tương tự, nhưng chọn cách tiếp cận mềm dẻo hơn. Thí dụ ở Hàn Quốc: Trước khi bắt buộc hóa đơn điện tử, nhà nước tài trợ phần mềm miễn phí và miễn phạt trong hai năm đầu để người dân làm quen. Indonesia miễn hoàn toàn nghĩa vụ hóa đơn điện tử với hộ doanh thu dưới một ngưỡng nhất định, đồng thời đơn giản hóa quy trình báo cáo thuế. Thái Lan thí điểm mô hình “chợ thông minh” với thiết bị hỗ trợ, cán bộ đồng hành và phần mềm thân thiện với người bán hàng nhỏ. Điểm chung ở các quốc gia này là: họ không “ra quân”, không cưỡng chế một chiều, mà kiên nhẫn xây dựng năng lực cho người dân trước khi áp dụng bắt buộc.

Cần ghi nhận rằng chính sách hóa đơn điện tử đang cho thấy những hiệu ứng tích cực ở một số lĩnh vực. Đơn cử, trong thời gian gần đây, có không ít cơ sở buôn bán kính mắt từng nổi tiếng với khả năng lắp ráp mọi thương hiệu nổi tiếng thế giới dù không sản xuất bất kỳ linh kiện nào đã phải đóng cửa im lìm. Họ vốn hoạt động nhờ nguồn linh kiện trôi nổi, nhập lậu, chủ yếu từ Trung Quốc, và việc xuất hóa đơn minh bạch là điều bất khả.

Giờ đây, với yêu cầu chứng minh nguồn gốc đầu vào để lập hóa đơn đầu ra, những cơ sở này không thể tiếp tục hợp thức hóa các sản phẩm giả, nhái. Đây là dấu hiệu cho thấy công cụ hóa đơn điện tử, nếu triển khai đúng chỗ, sẽ trở thành “lưới lọc” hữu hiệu để lành mạnh hóa thị trường, một lợi ích rất cần được nhân rộng và phát huy, đặc biệt trong cuộc chiến chống hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.

Từ thực tế trên, cá nhân người viết muốn đưa ra một số đề xuất cụ thể góp phần tạo sự đồng thuận và hiệu quả hơn trong thực hiện chuyển đổi số ngành thuế:

Thứ nhất, cần phân tầng hộ kinh doanh và giãn lộ trình áp dụng. Theo đó, miễn hoàn toàn nghĩa vụ hóa đơn điện tử với hộ có doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm. Nhóm từ 100–300 triệu đồng/năm được lựa chọn báo cáo đơn giản đến giữa năm 2026. Lộ trình bắt buộc nên triển khai theo vùng miền, ưu tiên đô thị trước, vùng nông thôn sau.

Thứ hai, cần xây dựng mạng lưới hỗ trợ công nghệ cộng đồng tại chợ. Rất cần một sự hợp tác cùng Đoàn thanh niên, doanh nghiệp công nghệ lập “tổ công nghệ cộng đồng” tại các chợ. Ban Quản lý chợ làm đầu mối hỗ trợ tiểu thương cài đặt phần mềm, đăng ký mã số thuế. Cung cấp hỗ trợ ban đầu như máy in mini, sim data miễn phí 6 tháng.

Thứ ba, phát huy truyền thống nhân văn, lấy lòng tin làm gốc: Tránh “ra quân rầm rộ” gây hoang mang, thay vào đó, cần truyền đi thông điệp rõ ràng: đây là bước cải cách để minh bạch hóa và bảo vệ quyền lợi kinh tế của người dân. Giải thích rõ lợi ích khi tham gia hệ thống thuế: dễ vay vốn, có hồ sơ tín dụng, được pháp luật bảo vệ khi xảy ra rủi ro.

Thứ tư, cần thí điểm “chợ thông minh” gắn với công nghệ tài chính Fintech (Financial Technology) là việc áp dụng công nghệ trong các hoạt động tài chính từ thanh toán, cho vay, đến quản lý sổ sách. Với tiểu thương, fintech là những công cụ thân thiện giúp họ bán hàng nhanh hơn, ghi sổ thông minh hơn, và tiếp cận nguồn vốn tốt hơn.

Chọn một số chợ đầu mối làm điểm: sử dụng phần mềm hóa đơn đơn giản, máy in cầm tay, thanh toán QR. Cung cấp gói tín dụng vi mô, bảo hiểm rủi ro, dịch vụ kế toán số đơn giản. Tổ chức đào tạo tài chính cơ bản, kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh.

Sự thành công của một chính sách không nằm ở số lượng hóa đơn được in ra, mà nằm ở số người cảm thấy mình có thể và muốn bước vào hệ thống một cách chính danh.

Nếu một người bán bánh mì đầu ngõ, hay một bà cụ bán chè trong chợ, cảm thấy họ đang bước vào con đường mới với ánh mắt tin tưởng đó mới là thước đo thật sự của một cuộc cải cách thành công. Để điều đó thành hiện thực, hãy trao cho họ công cụ, niềm tin, và một cảm giác được đồng hành chứ không phải bị bỏ rơi giữa cơn sóng của số hóa.

Tiến sĩ Tô Văn Trường

Tin liên quan

Chính sách thuế Thanh toán QR Tổng Cục thuế Tiểu thương chợ truyền thống

Có thể bạn quan tâm

Chỉ số MXV-Index.

MXV-Index tăng phiên thứ 10 liên tiếp, duy trì trên vùng cao kỷ lục 2.900 điểm

Bất chấp áp lực lạm phát và việc Fed duy trì lãi suất ở mức cao, dòng tiền đầu tư vẫn chảy về thị trường hàng hóa. Lực mua chiếm ưu thế, kéo giá bạch kim bật tăng mạnh, tiến sát mốc 2.000 USD/ounce sau chuỗi 5 phiên giảm, trong khi giá cao su duy trì đà đi lên nhờ tác động từ dầu mỏ và nhu cầu xe năng lượng mới. 

Toàn cảnh Đại hội đồng cổ đông LPBank năm 2026.

LPBank thông qua chiến lược lập ngân hàng con tại Trung tâm tài chính quốc tế, chia cổ tức 30% tiền mặt

Ngày 28/4, Ngân hàng thương mại cổ phần Lộc Phát Việt Nam (LPBank) tổ chức thành công Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026. Với sự đồng thuận cao, Đại hội đã thông qua toàn bộ các tờ trình quan trọng, đánh dấu bước ngoặt chiến lược trong việc mở rộng quy mô quốc tế và khẳng định vị thế định chế tài chính hàng đầu.

Chỉ số MXV-Index.

MXV-Index duy trì trên mốc 2.800 điểm phiên thứ 6 liên tiếp

Thị trường hàng hóa nguyên liệu trong phiên đầu tuần tiếp tục chịu chi phối bởi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Lo ngại gián đoạn nguồn cung đã đẩy giá năng lượng đi lên, đồng thời lan sang nhóm nông sản thông qua nhu cầu nhiên liệu sinh học, giúp lực mua duy trì trên diện rộng. 

Điểm giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Thái Nguyên.

Dòng chảy tín dụng chính sách nơi trung du miền núi Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên sau hợp nhất không chỉ có diện tích hơn 8.300 km2 và dân số vượt 1,68 triệu người, mà còn tạo sức bật cực tăng trưởng mới, đặc biệt ghi dấu ấn rõ nét trong việc bảo đảm an sinh xã hội, cải thiện đời sống nhân dân, thu hẹp dần khoảng cách chênh lệch về mức sống giữa các khu vực.

Toàn cảnh hội thảo.

Hoàn thiện chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh

Trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành trục phát triển chủ đạo của nền kinh tế, bài toán tín dụng cho khu vực nông nghiệp, nông thôn không còn dừng lại ở quy mô vốn, mà đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng dòng vốn, cơ chế phân bổ và khả năng dẫn dắt chuyển đổi.

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Chứng khoán ngày 24/4: VN-Index mất hơn 17 điểm trước áp lực từ nhóm bất động sản

Phiên giao dịch ngày 24/4, sắc đỏ bao trùm thị trường chứng khoán Việt Nam. Thanh khoản toàn thị trường giảm sâu, tổng giá trị giao dịch chỉ đạt hơn 21.139 tỷ đồng. Áp lực điều chỉnh mạnh tại nhóm bất động sản cùng diễn biến bán ròng của khối ngoại đã kéo VN-Index giảm 17,07 điểm, xuống mức 1.853,29 điểm khi kết thúc phiên.

[Infographic] Chứng khoán ngày 23/4: Thanh khoản thị trường tăng mạnh, khối lượng giao dịch tăng 69,6% so phiên trước

[Infographic] Chứng khoán ngày 23/4: Thanh khoản thị trường tăng mạnh, khối lượng giao dịch tăng 69,6% so phiên trước

Kết phiên giao dịch ngày 23/4, VN-Index tăng hơn 13 điểm lên mức 1.870,36 điểm, với kỳ vọng quay trở lại vùng đỉnh cũ quanh 1.900 điểm. Độ rộng trên HoSE tiếp tục tiêu cực với 208 mã giảm giá, 104 mã tăng giá và 60 mã giữ giá tham chiếu. Thanh khoản thị trường tăng mạnh, khối lượng giao dịch tăng 69,6% so phiên trước.

Lễ ký hợp tác giữa Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 và Ngân hàng Techcombank.

Thúc đẩy chuyển đổi số trong giao thông công cộng tại thành phố Hồ Chí Minh

Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Đường sắt đô thị số 1 (HURC1) vừa ký thỏa thuận hợp tác chiến lược, mở ra bước tiến mới trong việc đưa tài chính số vào giao thông công cộng, góp phần kiến tạo hệ sinh thái đô thị thông minh, hiện đại và bền vững.

Ảnh minh họa.

Thanh khoản tăng mạnh, VN-Index duy trì đà tăng

Phiên giao dịch ngày 23/4, thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục duy trì xu hướng tích cực khi dòng tiền cải thiện rõ rệt, giúp VN-Index tăng hơn 13 điểm. Dù vậy, áp lực bán ròng mạnh của nhà đầu tư nước ngoài, tập trung tại các mã như FPT, ACB và VHM, vẫn tạo sức ép lên nhiều nhóm cổ phiếu lớn.

Chính thức triển khai dịch vụ thanh toán QR Việt Nam-Hàn Quốc.

Triển khai thanh toán QR xuyên biên giới Việt Nam-Hàn Quốc

Trong bối cảnh thanh toán số xuyên biên giới đang trở thành xu hướng tất yếu của hội nhập tài chính, đặc biệt tại khu vực châu Á, Việt Nam tiếp tục ghi nhận một bước tiến mới với việc chính thức triển khai dịch vụ thanh toán QR xuyên biên giới với Hàn Quốc - một trong những đối tác kinh tế, du lịch quan trọng hàng đầu.

[Infographic] Chứng khoán ngày 22/4: VN-Index tăng 23,82 điểm, thanh khoản thị trường giảm

[Infographic] Chứng khoán ngày 22/4: VN-Index tăng 23,82 điểm, thanh khoản thị trường giảm

Kết phiên giao dịch 22/4, VN-Index tăng 23,82 điểm, lên 1.857,3 điểm. Độ rộng trên HoSE nghiêng về tiêu cực với 194 mã giảm giá, 111 mã tăng giá, 66 mã giữ giá tham chiếu. Thanh khoản thị trường giảm, khối lượng giao dịch giảm 25,2% so phiên trước. Xu hướng ngắn hạn, VN-Index tăng trưởng trên vùng hỗ trợ quanh 1.820 điểm.

PGBank thông qua phương án chi trả cổ tức 7,5% bằng cổ phiếu.

PGBank thông qua phương án chi trả cổ tức 7,5% bằng cổ phiếu

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 mới đây, PGBank đã thông qua định hướng hoạt động với trọng tâm tăng trưởng đi đôi với kiểm soát rủi ro, đẩy mạnh chuyển đổi số. Ngân hàng đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế 1.438 tỷ đồng, tăng gấp 2 lần so năm 2025, đồng thời thông qua phương án chi trả cổ tức 7,5% bằng cổ phiếu.

[Infographic] Chứng khoán ngày 21/4: VN-Index về mức 1.833,38 điểm, xu hướng ngắn hạn tăng trưởng trên vùng hỗ trợ quanh 1.800 điểm

[Infographic] Chứng khoán ngày 21/4: VN-Index về mức 1.833,38 điểm, xu hướng ngắn hạn tăng trưởng trên vùng hỗ trợ quanh 1.800 điểm

Kết phiên giao dịch ngày 21/4, VN-Index giảm 3,63 điểm (-0,2%) về mức 1.833,38 điểm, trên hỗ trợ tâm lý 1.800 điểm. Độ rộng trên HOSE nghiêng về tiêu cực với 227 mã giảm giá; 99 mã tăng giá và 56 mã giữ giá tham chiếu. Thanh khoản thị trường tăng, khối lượng giao dịch tăng 29,2% so phiên trước.