Tin tức Sản phẩm Câu chuyện phát triển Multimedia Hỏi/Đáp

Tài chính – Chứng khoán

Chuyển đổi số trong quản lý thuế: Không nên "cào bằng"

Chuyển đổi số là xu thế tất yếu nhưng nếu được triển khai một cách đồng loạt, thiếu phân biệt về trình độ, hoàn cảnh và năng lực tiếp cận, sẽ tạo thêm rào cản cho doanh nghiệp, nhất là những người buôn bán nhỏ lẻ, sinh kế gắn chặt với quầy hàng và gánh hàng rong.

Tại một số chợ truyền thống ở Hà Nội, nhiều tiểu thương đã đóng cửa hàng ngừng kinh doanh.
Tại một số chợ truyền thống ở Hà Nội, nhiều tiểu thương đã đóng cửa hàng ngừng kinh doanh.

Từ đầu năm 2025, việc áp dụng hóa đơn điện tử với tất cả hộ kinh doanh theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP được chính thức triển khai. Đây là bước đi đúng đắn, về lâu dài nhằm tăng cường minh bạch và hiện đại hóa hệ thống quản lý thuế. Tuy nhiên, chỉ trong vài tháng, tại các chợ truyền thống như Bình Tây, An Đông (Thành phố Hồ Chí Minh), Đồng Xuân (Hà Nội), hay thậm chí là nhiều chợ tỉnh lẻ, một hiện tượng âm thầm nhưng không kém phần đáng lo ngại đã xuất hiện: tiểu thương lần lượt trả sạp, ngừng buôn bán hoặc chuyển sang kinh doanh không chính thức ở những khu vực kiểm soát lỏng lẻo hơn.

Nguyên nhân không nằm ở sức mua thị trường mà chủ yếu đến từ rào cản kỹ thuật không phải ai cũng sẵn sàng hay đủ khả năng tiếp cận điện thoại thông minh, phần mềm lập hóa đơn, in mã QR, kết nối Internet. Những người bán cá khô, vải vóc, bánh kẹo nhỏ lẻ... vốn quen tay hơn quen máy, bỗng dưng bị đặt vào tình thế “phải số hóa nếu muốn tồn tại” khiến nhiều người chọn rút lui trong lặng lẽ.

Theo thống kê của Tổng cục Thuế, đến hết quý I/2025, chỉ khoảng 35% tiểu thương thực hiện đầy đủ hóa đơn điện tử, chủ yếu là những người buôn bán lớn, có khả năng thích nghi công nghệ. Trong khi đó, bộ phận còn lại – những “tế bào dân sinh” nhỏ bé nhưng quan trọng lại trở thành nhóm yếu thế nhất trong quá trình chuyển đổi.

Khi chính sách bị hiểu nhầm là “cuộc ra quân thu thuế”, hệ quả dây chuyền đã và đang diễn ra. Nhiều tiểu thương rời bỏ chợ truyền thống, kéo theo sự sụt giảm sinh khí kinh doanh tại các khu chợ lâu đời. Một số người chọn chuyển sang kinh doanh không chính thức, khiến nỗ lực mở rộng cơ sở thuế trở nên phản tác dụng. Cán bộ thuế cơ sở lúng túng giữa sức ép tiến độ và thiếu công cụ hỗ trợ thực chất. Xã hội hoài nghi, coi đây như một “chiến dịch truy thu” thay vì là một bước đi để minh bạch và phát triển.

Trên thực tế, nhiều quốc gia châu Á đã từng trải qua giai đoạn chuyển đổi tương tự, nhưng chọn cách tiếp cận mềm dẻo hơn. Thí dụ ở Hàn Quốc: Trước khi bắt buộc hóa đơn điện tử, nhà nước tài trợ phần mềm miễn phí và miễn phạt trong hai năm đầu để người dân làm quen. Indonesia miễn hoàn toàn nghĩa vụ hóa đơn điện tử với hộ doanh thu dưới một ngưỡng nhất định, đồng thời đơn giản hóa quy trình báo cáo thuế. Thái Lan thí điểm mô hình “chợ thông minh” với thiết bị hỗ trợ, cán bộ đồng hành và phần mềm thân thiện với người bán hàng nhỏ. Điểm chung ở các quốc gia này là: họ không “ra quân”, không cưỡng chế một chiều, mà kiên nhẫn xây dựng năng lực cho người dân trước khi áp dụng bắt buộc.

Cần ghi nhận rằng chính sách hóa đơn điện tử đang cho thấy những hiệu ứng tích cực ở một số lĩnh vực. Đơn cử, trong thời gian gần đây, có không ít cơ sở buôn bán kính mắt từng nổi tiếng với khả năng lắp ráp mọi thương hiệu nổi tiếng thế giới dù không sản xuất bất kỳ linh kiện nào đã phải đóng cửa im lìm. Họ vốn hoạt động nhờ nguồn linh kiện trôi nổi, nhập lậu, chủ yếu từ Trung Quốc, và việc xuất hóa đơn minh bạch là điều bất khả.

Giờ đây, với yêu cầu chứng minh nguồn gốc đầu vào để lập hóa đơn đầu ra, những cơ sở này không thể tiếp tục hợp thức hóa các sản phẩm giả, nhái. Đây là dấu hiệu cho thấy công cụ hóa đơn điện tử, nếu triển khai đúng chỗ, sẽ trở thành “lưới lọc” hữu hiệu để lành mạnh hóa thị trường, một lợi ích rất cần được nhân rộng và phát huy, đặc biệt trong cuộc chiến chống hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.

Từ thực tế trên, cá nhân người viết muốn đưa ra một số đề xuất cụ thể góp phần tạo sự đồng thuận và hiệu quả hơn trong thực hiện chuyển đổi số ngành thuế:

Thứ nhất, cần phân tầng hộ kinh doanh và giãn lộ trình áp dụng. Theo đó, miễn hoàn toàn nghĩa vụ hóa đơn điện tử với hộ có doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm. Nhóm từ 100–300 triệu đồng/năm được lựa chọn báo cáo đơn giản đến giữa năm 2026. Lộ trình bắt buộc nên triển khai theo vùng miền, ưu tiên đô thị trước, vùng nông thôn sau.

Thứ hai, cần xây dựng mạng lưới hỗ trợ công nghệ cộng đồng tại chợ. Rất cần một sự hợp tác cùng Đoàn thanh niên, doanh nghiệp công nghệ lập “tổ công nghệ cộng đồng” tại các chợ. Ban Quản lý chợ làm đầu mối hỗ trợ tiểu thương cài đặt phần mềm, đăng ký mã số thuế. Cung cấp hỗ trợ ban đầu như máy in mini, sim data miễn phí 6 tháng.

Thứ ba, phát huy truyền thống nhân văn, lấy lòng tin làm gốc: Tránh “ra quân rầm rộ” gây hoang mang, thay vào đó, cần truyền đi thông điệp rõ ràng: đây là bước cải cách để minh bạch hóa và bảo vệ quyền lợi kinh tế của người dân. Giải thích rõ lợi ích khi tham gia hệ thống thuế: dễ vay vốn, có hồ sơ tín dụng, được pháp luật bảo vệ khi xảy ra rủi ro.

Thứ tư, cần thí điểm “chợ thông minh” gắn với công nghệ tài chính Fintech (Financial Technology) là việc áp dụng công nghệ trong các hoạt động tài chính từ thanh toán, cho vay, đến quản lý sổ sách. Với tiểu thương, fintech là những công cụ thân thiện giúp họ bán hàng nhanh hơn, ghi sổ thông minh hơn, và tiếp cận nguồn vốn tốt hơn.

Chọn một số chợ đầu mối làm điểm: sử dụng phần mềm hóa đơn đơn giản, máy in cầm tay, thanh toán QR. Cung cấp gói tín dụng vi mô, bảo hiểm rủi ro, dịch vụ kế toán số đơn giản. Tổ chức đào tạo tài chính cơ bản, kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh.

Sự thành công của một chính sách không nằm ở số lượng hóa đơn được in ra, mà nằm ở số người cảm thấy mình có thể và muốn bước vào hệ thống một cách chính danh.

Nếu một người bán bánh mì đầu ngõ, hay một bà cụ bán chè trong chợ, cảm thấy họ đang bước vào con đường mới với ánh mắt tin tưởng đó mới là thước đo thật sự của một cuộc cải cách thành công. Để điều đó thành hiện thực, hãy trao cho họ công cụ, niềm tin, và một cảm giác được đồng hành chứ không phải bị bỏ rơi giữa cơn sóng của số hóa.

Tiến sĩ Tô Văn Trường

Tin liên quan

Chính sách thuế Thanh toán QR Tổng Cục thuế Tiểu thương chợ truyền thống

Có thể bạn quan tâm

Ông Adam Kendrick, Chuyên gia thuế của ADB.

Tổng kết đợt khảo sát hỗ trợ kỹ thuật của ADB về khảo sát hoàn thuế giá trị gia tăng

Sau bốn ngày làm việc, ngày 26/6, Cục Thuế phối hợp với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tổ chức cuộc họp tổng kết nhằm thống nhất các định hướng hỗ trợ kỹ thuật. Cuộc họp có sự tham gia của Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn, đại diện các đơn vị nghiệp vụ thuộc Cục Thuế cùng đoàn chuyên gia của ADB.

Hiệp hội Taxi Hà Nội đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu, đánh giá kỹ tác động của từng phương án chính sách để không làm phát sinh bất lợi đối với doanh nghiệp.

Gỡ vướng cho doanh nghiệp vận tải về thuế xăng dầu và hóa đơn điện tử

Ngày 26/6, Hiệp hội Taxi Hà Nội đã có văn bản kiến nghị Bộ Tài chính về chính sách thuế đối với xăng dầu và một số quy định về hóa đơn điện tử nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp kinh doanh vận tải. Những kiến nghị này được tổng hợp từ ý kiến của các doanh nghiệp hội viên hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh vận tải.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Vũ Chí Hùng phát biểu khai mạc hội thảo.

Rà soát tổ chức bộ máy ngành Thuế theo mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp

Sáng 25/6, Cục Thuế tổ chức Hội thảo sơ kết một năm triển khai mô hình tổ chức bộ máy theo chính quyền địa phương hai cấp, đánh giá kết quả vận hành thực tế, đồng thời rà soát, đề xuất giải pháp hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của cơ quan thuế các cấp. Hội thảo do Phó Cục trưởng Cục Thuế Vũ Chí Hùng chủ trì.

Thứ trưởng Tài chính Cao Anh Tuấn phát chỉ đạo hội thảo.

Rà soát, hoàn thiện dự thảo Thông tư hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế

Ngày 24/6, tại tỉnh Quảng Ninh, Cục Thuế tổ chức Hội thảo rà soát, hoàn thiện dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều, biện pháp tổ chức thi hành Luật Quản lý thuế. Thứ trưởng Tài chính Cao Anh Tuấn dự và phát biểu chỉ đạo tại hội thảo.

Cục trưởng Mai Xuân Thành chính thức giới thiệu và trao tặng “Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026” cho Deloitte Việt Nam.

Nâng cao năng lực lãnh đạo thuế trong bối cảnh chuyển đổi và hội nhập

Chiều 24/6, tại Hà Nội, Deloitte Việt Nam tổ chức Hội thảo “Lãnh đạo Thuế cấp cao trong kỷ nguyên mới-Góc nhìn toàn cầu và thực tiễn tại Việt Nam” và ra mắt Chương trình Lãnh đạo Thuế cấp cao (CTxO Program) tại Việt Nam. Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành cùng đại diện lãnh đạo một số ban, đơn vị thuộc Cục Thuế tham dự.

Tăng cường bảo mật ngân hàng. (Đồ họa: HỒNG ANH)

Chống lừa đảo AI trong ngành ngân hàng

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành ngân hàng trong việc nâng cao hiệu quả vận hành, quản trị rủi ro và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, chính công nghệ này cũng đang bị tội phạm mạng lợi dụng để tạo ra các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi.

Công chức thuế hướng dẫn, hỗ trợ tại cơ sở của người nộp thuế.

Thuế tỉnh Đồng Tháp tăng cường làm sạch mã số thuế

Thực hiện Quyết định số 595/QĐ-CT của Cục Thuế về triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế-Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, Thuế tỉnh Đồng Tháp đã và đang tăng cường các giải pháp, rà soát, xử lý các trường hợp vi phạm nhằm tạo điều kiện môi trường kinh doanh thuận lợi và minh bạch.

Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Tập trung đổi mới để hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách với hiệu suất cao nhất

Ngày 23/6, Đảng ủy Cục Thuế tổ chức Hội nghị sơ kết công tác Đảng 6 tháng đầu năm 2026, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026. Dự hội nghị có tập thể Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ Cục Thuế; Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Cục Thuế, Bí thư các Đảng bộ/Chi bộ trực thuộc Đảng bộ Cục Thuế.

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 23/6: Cổ phiếu ngân hàng và bất động sản dẫn dắt thị trường tăng điểm

Phiên giao dịch ngày 23/6, thị trường chứng khoán Việt Nam đóng cửa trong sắc xanh khi nhóm ngân hàng và bất động sản đồng loạt bứt phá, giúp VN-Index tăng 0,6%. Thanh khoản toàn thị trường vọt lên hơn 30.856 tỷ đồng, trong khi khối ngoại quay lại mua ròng mạnh, góp phần củng cố tâm lý tích cực của nhà đầu tư.

[Infographic] Chứng khoán ngày 22/6: VN-Index tăng 1,83%, hướng đến vùng kháng cự 1.870-1.900 điểm

[Infographic] Chứng khoán ngày 22/6: VN-Index tăng 1,83%, hướng đến vùng kháng cự 1.870-1.900 điểm

Thị trường có phiên giao dịch đầu tuần tích cực, VN-Index tăng 33,37 điểm lên mức 1.857,91 điểm, hướng đến vùng kháng cự 1.870-1.900 điểm. Độ rộng trên HoSE nghiêng về tiêu cực với 180 mã giảm giá, 128 mã tăng giá, 49 mã giữ giá tham chiếu. Thanh khoản thị trường giảm, khối lượng giao dịch khớp lệnh giảm 15,9%. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Chứng khoán ngày 22/6: VN-Index bứt phá gần 34 điểm, nhóm bất động sản dẫn dắt đà tăng

Phiên giao dịch ngày 22/6, sắc xanh chiếm ưu thế trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Cổ phiếu bất động sản trở thành tâm điểm với VIC và VHM tăng kịch trần đóng góp lớn nhất vào đà đi lên của chỉ số VN-Index, bất chấp áp lực bán ròng từ khối ngoại. Chốt phiên, VN-Index tăng 33,38 điểm, lên mức 1.857,91 điểm.

Những điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 200/2026/NĐ-CP về chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ

Những điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 200/2026/NĐ-CP về chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ

Ngày 5/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 200/2026/NĐ-CP quy định về chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế (thay thế Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, Nghị định số 65/2022/NĐ-CP và Nghị định số 08/2023/NĐ-CP).