Chuyển đổi mô hình chăm sóc sức khỏe người dân

Người dân thành phố Hà Nội tham gia khám sàng lọc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng.
Người dân thành phố Hà Nội tham gia khám sàng lọc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng.

Các bệnh không lây nhiễm (tim mạch, ung thư, đái tháo đường, viêm phổi tắc nghẽn…) đang trở thành gánh nặng cả về y tế cũng như kinh tế-xã hội tại Việt Nam.

Thực tế đặt ra yêu cầu cấp thiết chuyển đổi mô hình chăm sóc sức khỏe, từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào điều trị sang chăm sóc toàn diện; lấy dự phòng, phát hiện sớm để quản lý người bệnh tại cộng đồng.

Tuyến dưới xây dựng niềm tin

Kể từ khi được Trạm Y tế xã Quang Minh (Hà Nội) lập hồ sơ quản lý sức khỏe, bà Lê Thị Chuyên yên tâm hơn. Bà Chuyên chia sẻ, từ ngày được quản lý, theo dõi tại trạm y tế, bên cạnh việc được khám sức khỏe, đo huyết áp định kỳ hằng tháng, cấp thuốc, mỗi lần lên khám còn được các y, bác sĩ dành nhiều thời gian hơn để trao đổi về tình trạng sức khỏe, cung cấp thêm thông tin về bệnh không lây nhiễm, hướng dẫn cặn kẽ cách ăn uống, sinh hoạt đúng khoa học và uống thuốc đúng chỉ định, sức khỏe ngày càng được cải thiện.

Bác sĩ Nguyễn Mạnh Châm, Phòng khám đa khoa Đại Thịnh (Trạm Y tế xã Quang Minh) cho biết: Đơn vị đang quản lý 573 bệnh nhân tăng huyết áp, 413 bệnh nhân tiểu đường, 283 trường hợp rối loạn mỡ máu...

Bên cạnh kiểm tra sức khỏe, cấp phát thuốc theo quy định, người bệnh còn được các y, bác sĩ tư vấn, hướng dẫn về chế độ dinh dưỡng, luyện tập thể dục thể thao nhằm giảm các yếu tố nguy cơ để bệnh không chuyển biến nặng. Hằng tháng, Trạm Y tế xã Quang Minh đều tổ chức khám sàng lọc cho các trường hợp trong diện nghi ngờ, khi người dân được xác định mắc bệnh, sẽ được trạm y tế lập hồ sơ theo dõi và tổ chức khám định kỳ theo quy định.

Tiến sĩ, bác sĩ Bùi Thị Minh Thái, Trưởng Khoa Phòng, chống bệnh không lây nhiễm (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hà Nội) cho biết: Kết quả điều tra thực trạng bệnh không lây nhiễm tại Hà Nội cho thấy, năm 2016 tỷ lệ đái tháo đường là 6,7% (cao hơn so với quốc gia là 4,1%) và đã tăng lên 10,2% vào năm 2021 (quốc gia là 7,3%); tỷ lệ tăng huyết áp là 18,9% (năm 2016) tăng lên 30,8% (năm 2021).

Đáng lo ngại, hiện nay, tình trạng thừa cân béo phì hiện đang có xu hướng tăng mạnh ở thanh niên và trẻ em do ăn uống thừa năng lượng, ít vận động, với 20% số người trưởng thành thừa cân hoặc béo phì, trong đó nhóm tuổi từ 25 đến 45 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất.

Kết quả điều tra thực trạng bệnh không lây nhiễm tại Hà Nội cho thấy, năm 2016 tỷ lệ đái tháo đường là 6,7% (cao hơn so với quốc gia là 4,1%) và đã tăng lên 10,2% vào năm 2021 (quốc gia là 7,3%); tỷ lệ tăng huyết áp là 18,9% (năm 2016) tăng lên 30,8% (năm 2021.

Tiến sĩ, bác sĩ Bùi Thị Minh Thái, Trưởng Khoa Phòng, chống bệnh không lây nhiễm (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hà Nội)

Trước thực trạng nêu trên, Sở Y tế Hà Nội đã tập trung tuyên truyền về phòng, chống yếu tố nguy cơ, hướng dẫn các nội dung để người dân biết cách theo dõi sức khỏe phát hiện bệnh không lây nhiễm; tổ chức đào tạo, tập huấn để củng cố, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y, bác sĩ tuyến cơ sở. Hằng năm, các đơn vị tuyến cơ sở triển khai các đợt khám sàng lọc phát hiện người mắc bệnh không lây nhiễm để kịp quản lý, điều trị và tư vấn tại trạm y tế và trong cộng đồng. Số liệu thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hà Nội cho thấy: Tỷ lệ người dân đến đo huyết áp, kiểm tra đường huyết định kỳ tăng khoảng 25% so với giai đoạn 2020- 2021; thói quen sinh hoạt lành mạnh đang dần trở thành xu hướng tích cực trong đời sống thường ngày của người dân.

Theo Bộ Y tế, việc quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến y tế cơ sở đang được ngành y tế các địa phương trên cả nước triển khai đồng bộ, giúp người bệnh được theo dõi, cấp thuốc, điều trị ngay tại nơi cư trú, giảm tải cho bệnh viện tuyến trên và bảo đảm điều trị liên tục. Đặc biệt, nhờ quản lý sức khỏe cá nhân qua hồ sơ điện tử, liên thông dữ liệu giữa các tuyến, hoạt động khám sức khỏe định kỳ do ngành y tế các địa phương thực hiện thời gian gần đây là cơ hội để người dân được tư vấn về lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý…

Lấy dự phòng, phát hiện sớm làm chủ đạo

Bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn cầu, là một trong những thách thức và gánh nặng bệnh tật chủ yếu của các nước trên thế giới trong thế kỷ 21. Tại Việt Nam, những năm gần đây, các bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 79% tổng số ca tử vong hằng năm. Các bệnh không lây nhiễm có bốn nhóm chính, gồm: các bệnh về tim mạch; ung thư; bệnh hô hấp mạn tính; đái tháo đường. Đáng chú ý, nhiều người mắc bệnh mà không biết, do vậy hiện vẫn có khoảng 70% số người mắc bệnh tăng huyết áp hoặc đái tháo đường không được điều trị.

8-yteee-2248.jpg
Ứng dụng công nghệ hiện đại trong việc điều trị bệnh tại Bệnh viện ung bướu Hưng Việt (Hà Nội). (Ảnh NGUYỄN ĐĂNG)

Tiến sĩ Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho rằng, nguyên nhân dẫn đến tình trạng nêu trên là do tỷ lệ phát hiện các bệnh mạn tính ở nước ta còn thấp, việc quản lý bệnh tại cộng đồng chưa bao phủ khắp, nhất là tại khu vực vùng sâu, vùng xa.

Trong khi đó, các yếu tố nguy cơ hành vi như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chế độ ăn uống không hợp lý, thiếu vận động thể lực vẫn còn phổ biến và chưa kiểm soát hiệu quả. Nguồn kinh phí dành cho công tác phòng, chống bệnh không lây nhiễm còn hạn chế; nguồn nhân lực y tế chưa đủ, thiếu trang thiết bị y tế và hệ thống giám sát, cung cấp dịch vụ chưa đáp ứng được nhu cầu người dân; nhận thức của người dân về bệnh không lây nhiễm còn hạn chế. Tình trạng này gây khó khăn trong việc phát hiện sớm, quản lý, điều trị và sự phối hợp liên ngành, dẫn đến gánh nặng về bệnh tật và kinh tế gia tăng.

Để chủ động kiểm soát bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng hiệu quả, Bộ Y tế cần sớm hoàn thiện các hướng dẫn chuyên môn về dự phòng, sàng lọc, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị, quản lý bệnh không lây nhiễm; ngành y tế các địa phương tăng cường giám sát phát hiện sớm, quản lý bệnh cho các cơ sở y tế trên địa bàn theo hướng đổi mới hoạt động cung ứng dịch vụ, trong đó hướng đến cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu có chất lượng; bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị cho công tác sàng lọc, phát hiện, điều trị và quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến cơ sở.

Chính quyền các cấp, cần quan tâm, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuốc thiết yếu, vật tư tiêu hao, giúp ngành y tế có thêm nguồn lực trong quản lý, điều trị người bệnh ngay tại tuyến cơ sở; thực hiện lồng ghép các tiêu chí phòng, chống bệnh không lây nhiễm vào các mục tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của địa phương và huy động nguồn lực, sự chung tay của toàn xã hội. Qua đó, giúp giảm tải cho hệ thống điều trị tuyến trên, cải thiện sức khỏe cộng đồng và nâng cao ý thức phòng bệnh cho người dân ngay tại cộng đồng.

Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân” đã xác định rõ định hướng ngoài việc triển khai tốt công tác khám, chữa bệnh cần đẩy mạnh tư duy “chủ động phòng bệnh”, coi dự phòng là trụ cột của hệ thống y tế.

Có thể bạn quan tâm

Tiến sĩ Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em phát biểu.

Đau mạn tính và loãng xương đe dọa sức khỏe phụ nữ tuổi trung niên

Khoảng 30-40% phụ nữ mãn kinh bị loãng xương, trong khi những cơn đau cơ xương khớp, đau đầu và rối loạn tiết niệu sinh dục thường bị xem là biểu hiện bình thường. Việc chủ quan trước những thay đổi sức khỏe ở giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh có thể khiến phụ nữ bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm và điều trị các bệnh lý liên quan.

Bệnh nhân tổn thương nhiều cơ quan khi mắc sốt rét nặng. (Ảnh: BVCC)

Người đàn ông hôn mê, suy đa cơ quan vì sốt rét sau khi trở về từ châu Phi

Vàng da, vàng mắt kéo dài sau khi trở về từ Congo, người đàn ông 46 tuổi tự uống thuốc nam thay vì nhập viện điều trị. Chỉ đến khi rối loạn ý thức, phải thở máy, bệnh nhân mới được phát hiện mắc sốt rét nặng, tổn thương nhiều cơ quan. Ca bệnh cảnh báo nguy cơ bỏ sót sốt rét ở người trở về từ vùng dịch lưu hành.

(Ảnh minh họa do AI thiết kế)

Mùi hoa sữa gây khó chịu, ai dễ bị ảnh hưởng?

Mùi hoa sữa nồng nặc có thể khiến một số người đau đầu, chóng mặt, buồn nôn hoặc khó chịu ở đường hô hấp. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, người mắc chứng đau nửa đầu, hen phế quản, bệnh phổi mạn tính và có tiền sử dị ứng phấn hoa là những nhóm cần đặc biệt lưu ý khi hoa sữa vào mùa nở rộ. 

Bác sĩ của Bệnh viện Sản nhi tỉnh khám, điều trị 1 ca mắc bệnh sốt xuất huyết. (Ảnh: THANH DŨNG)

An Giang: Sốt xuất huyết, tay chân miệng tăng cao

Ngày 15/10, Sở Y tế tỉnh An Giang thông tin các ca sốt xuất huyết Dengue và ca tay chân miệng trong toàn tỉnh đều tăng, có 2 trường hợp tử vong. Ngành y tế khuyến cáo, khi có dấu hiệu nghi mắc bệnh, người dân đến cơ sở y tế để được khám, điều trị kịp thời, góp phần hạn chế biến chứng, ngăn ngừa dịch bệnh lây lan trong cộng đồng.

Ê-kíp thầy thuốc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội chúc mừng gia đình.

Can thiệp cứu thai trong ca tam thai tự nhiên biến chứng hiếm gặp

Phát hiện hội chứng truyền máu song thai ở tuần 16 trong thai kỳ tam thai tự nhiên, sản phụ 31 tuổi được các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội can thiệp laser và theo dõi đặc biệt. Sau hành trình nhiều biến cố, một em bé chào đời ở tuần 28, được chăm sóc tích cực và xuất viện khỏe mạnh.

Tiến sĩ, bác sĩ Quách Thị Hà Giang thăm khám cho người bệnh mắc bệnh da liễu. (Ảnh minh họa)

Phối hợp đa phương thức trong điều trị cho bệnh nhân da bọng nước tự miễn

Nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn của Bệnh viện Da liễu Trung ương vừa điều trị thành công một ca bệnh mắc pemphigus thông thường với biểu hiện bọng nước, vết trợt cả ở da và niêm mạc, diễn biến bệnh dai dẳng... bằng sự phối hợp giữa thuốc sinh học rituximab và tiêm corticoid nội tổn thương niêm mạc miệng.

Cán bộ y tế hướng dẫn người dân trên địa bàn thực hiện các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết. (Ảnh: DUY TUÂN)

Người bệnh mắc sốt xuất huyết không được chủ quan khi vừa “hạ sốt”

Đối với nhiều bệnh việc hạ sốt, hết sốt, người bệnh thường nghĩ cơ thể đang hồi phục và đã qua nguy hiểm. Tuy nhiên, với sốt xuất huyết, cơn sốt vừa hạ có thể lại là thời điểm bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm. Theo ngành y tế Hà Nội, cuối năm là thời điểm bệnh sốt xuất huyết có xu hướng tăng cao.

Hình ảnh siêu âm tim của bệnh nhân phát hiện bất thường. (Ảnh: BVCC)

Khàn tiếng kéo dài, người đàn ông 36 tuổi phát hiện bệnh tim bẩm sinh hiếm gặp

Đi khám vì khàn tiếng kéo dài suốt một tháng, người đàn ông 36 tuổi bất ngờ được phát hiện mắc bệnh tim bẩm sinh gây chèn ép dây thần kinh thanh quản. Đây là trường hợp hiếm gặp khi triệu chứng tưởng chừng chỉ liên quan đến bệnh lý tai mũi họng lại là dấu hiệu cảnh báo bất thường nghiêm trọng ở tim.

Ngành y tế tỉnh Ninh Bình triển khai phun hóa chất phòng, chống dịch sốt xuất huyết trên địa bàn. (Ảnh: YẾN TRINH)

Ninh Bình tăng cường phòng, chống sốt xuất huyết trong cao điểm mùa dịch

Trước nguy cơ dịch sốt xuất huyết tiếp tục diễn biến phức tạp, tỉnh Ninh Bình triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch, tăng cường giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời các ổ dịch; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức chủ động phòng bệnh của người dân, quyết tâm không để dịch lây lan rộng trong cộng đồng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần chia sẻ về ca bệnh. (Ảnh: BVCC)

Bị chê bai, cô lập kéo dài, người trẻ đối mặt nguy cơ rối loạn tâm thần

Một nữ sinh viên mắc chứng ăn vô độ tâm thần, thường xuyên tự gây nôn sau khi ăn, dẫn đến hạ kali máu. Một nữ sinh 15 tuổi khác bị bạn bè cô lập, chế giễu gần 2 năm, sau đó xuất hiện trầm cảm kèm triệu chứng loạn thần. Các trường hợp cho thấy những tổn thương tâm lý kéo dài ở người trẻ cần được nhận diện và can thiệp kịp thời.

Toàn cảnh Hội thảo khoa học (Ảnh: THƯ THƯ)

Nhóm bệnh nhân hen nặng đối mặt với nhiều nguy cơ gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống

Đối với những bệnh nhân hen nặng, mỗi ngày đều có thể là một hành trình đầy thách thức. Những triệu chứng dai dẳng, các đợt kịch phát khó lường và những ảnh hưởng kéo dài đến cuộc sống thường nhật không chỉ tạo gánh nặng cho người bệnh mà còn cho gia đình và hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Bệnh nhi nằm điều trị cúm A. (Ảnh: BVCC)

Mắc cúm A không sốt cao vẫn có thể suy hô hấp nặng

Một bệnh nhân mắc cúm A chỉ sốt nhẹ nhưng suy hô hấp tiến triển nhanh phải đặt nội khí quản cấp cứu. Các bác sĩ cảnh báo, mức độ nguy hiểm của cúm không phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ cơ thể, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền.

Theo Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi, từ ngày 10-12/10, các cơ sở y tế trong tỉnh tiếp nhận 158 bệnh nhân nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại điểm bán bánh mì nằm trên đường Duy Tân, phường Cẩm Thành. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố

Ngay sau khi xảy ra vụ nghi ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại phường Cẩm Thành, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi đã phát đi công văn khẩn yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm.

Bệnh nhân 39 tuổi, quốc tịch Lào bị liệt hoàn toàn 2 chân do khối u chèn ép được phẫu thuật thành công tại khoa Chấn thương chỉnh hình và Cột sống. (Ảnh: BVCC)

Nhiều bệnh nhân nước ngoài tìm đến Việt Nam điều trị bệnh hiểm nghèo

Trong gần 3 năm qua, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận 3.871 lượt bệnh nhân quốc tế đến khám, điều trị. Không chỉ là những trường hợp cấp cứu trong thời gian lưu trú tại Việt Nam, nhiều ca bệnh phức tạp đã được các bác sĩ điều trị bằng kỹ thuật chuyên sâu, cho thấy năng lực của y tế Việt Nam trong chăm sóc người bệnh quốc tế.

Cán bộ y tế giám sát chỉ số véc-tơ truyền bệnh sốt xuất huyết tại cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội. (Ảnh: DUY TUÂN)

Ngành y tế Hà Nội tăng cường giám sát, chỉ đạo phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm

Trước tình hình diễn biến phức tạp của các bệnh truyền nhiễm, Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo các trạm y tế phường, xã trên địa bàn Hà Nội chủ động tham mưu chính quyền địa phương triển khai thực hiện các chiến dịch vệ sinh môi trường diệt bọ gậy và phun hóa chất diệt muỗi để chủ động phòng, chống sốt xuất huyết kịp thời, hiệu quả.