Nhằm tăng cường công tác xây dựng tiêu chuẩn quốc gia trong lĩnh vực này, đồng thời nâng cao nhận thức và tăng cường hợp tác quốc tế, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng quốc gia (STAMEQ) phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tổ chức Hội thảo “Trao đổi kinh nghiệm về tiêu chuẩn, quy chuẩn và quản lý hệ thống pin lưu trữ năng lượng”.
Sự kiện quy tụ các chuyên gia hàng đầu đến từ Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, Malaysia và Việt Nam, cùng đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn và năng lượng. Hội thảo hướng đến thúc đẩy sự hài hòa giữa tiêu chuẩn quốc gia với thông lệ quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực xây dựng, thử nghiệm và chứng nhận BESS tại Việt Nam.
Từ khi Tuyên bố Chính trị về thiết lập Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng với Việt Nam (JETP) được công bố vào tháng 12/2022, Việt Nam đã nhanh chóng vào cuộc, thiết lập Ban Thư ký thực hiện JETP và các nhóm công tác chuyên môn, xây dựng Kế hoạch huy động nguồn lực (JETP RMP) trong đó nêu bật các chính sách và danh mục dự án ưu tiên để hiện thực hóa lộ trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam.
Trong tiến trình này, việc đầu tư phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng đóng vai trò nền tảng để xử lý tính gián đoạn của năng lượng tái tạo, tăng cường tính linh hoạt của hệ thống và cải thiện độ tin cậy và khả năng phục hồi của lưới điện và góp phần phát triển hệ thống truyền tải điện thông minh và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Từ tiêu chuẩn kỹ thuật đến hành lang pháp lý cho đầu tư
Chuẩn hóa hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) không chỉ là bước đi cần thiết về mặt kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc thiết lập hành lang pháp lý rõ ràng, giảm thiểu rủi ro tài chính và thu hút đầu tư cho các dự án năng lượng tại Việt Nam, đặc biệt trong khuôn khổ Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP).
Phát biểu tại hội thảo, ông Hà Minh Hiệp, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia (STAMEQ), nhấn mạnh vai trò của hệ thống lưu trữ trong việc ổn định lưới điện, tối ưu hóa nguồn tái tạo và nâng cao khả năng dự phòng trong điều kiện khí hậu ngày càng bất định. Theo ông, để triển khai BESS một cách hiệu quả, an toàn và quy mô lớn, Việt Nam cần một bộ tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn quản lý đồng bộ, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Chia sẻ quan điểm tương tự, bà Anna Gibson, Tham tán Khí hậu, Đại sứ quán Anh tại Việt Nam, khẳng định: "Tiêu chuẩn hóa là yếu tố then chốt để bảo đảm an toàn, độ tin cậy và tính nhất quán kỹ thuật, từ đó tạo dựng lòng tin của nhà đầu tư và hỗ trợ quá trình tích hợp BESS vào lưới điện".
Nhiều chuyên gia quốc tế cũng đóng góp kinh nghiệm tại sự kiện. Ông Kolin Low, đại diện UL Standards & Engagement, trình bày hệ thống tiêu chuẩn quốc tế về an toàn và lắp đặt BESS. Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) cập nhật định hướng chính sách trong nước, nhấn mạnh vai trò điều tiết phụ tải và nâng cao hiệu quả hệ thống điện. Từ Trung Quốc, ông Liang-Tang, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Lưu trữ Năng lượng, chia sẻ các chiến lược phát triển hệ sinh thái BESS bền vững thông qua hợp tác quốc tế.
Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trình bày kinh nghiệm triển khai thực tế hệ thống lưu trữ tại Việt Nam, trong khi ông Kim Taemin từ Viện Thử nghiệm và Chứng nhận Hàn Quốc (KTC) giới thiệu chương trình kiểm định nghiêm ngặt của Hàn Quốc đối với BESS. Đại diện Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam (VSQI) cũng cập nhật tiến độ xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cho lĩnh vực này, đồng thời công bố kế hoạch mở rộng và hoàn thiện trong thời gian tới.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phan Quang Minh, Công ty VINENERGO, nhấn mạnh tiềm năng phát triển BESS trong nước giúp giảm chi phí nhập khẩu và tăng tính tự chủ công nghệ. Ông Victor Ho, thành viên Viện Kỹ sư Phòng cháy Chữa cháy Singapore, cũng đã chia sẻ đến sự kiện những kinh nghiệm trong xây dựng quy chuẩn an toàn tại Singapore và Malaysia. Đáng chú ý, Công ty POEN giới thiệu giải pháp tái sản xuất và tái sử dụng pin từ xe điện (EV), mở ra triển vọng phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm thiểu rác thải điện tử tại Việt Nam.
Tổng kết hội thảo, ông Patrick Haverman, Phó Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam, đánh giá cao tinh thần hợp tác và chất lượng thảo luận giữa các bên. Ông nhấn mạnh: “Hội thảo hôm nay không chỉ chia sẻ kinh nghiệm quốc tế mà còn định hình các bước đi cụ thể để biến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 thành hành động thực tiễn”. UNDP cam kết tiếp tục đồng hành với Bộ Khoa học và Công nghệ, STAMEQ và các đối tác trong khuôn khổ JETP để tháo gỡ rào cản kỹ thuật, phát triển tiêu chuẩn quốc gia và tạo môi trường đầu tư thuận lợi.
Việc hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực triển khai BESS sẽ là chìa khóa giúp Việt Nam thực hiện thành công các mục tiêu trong Quy hoạch điện VIII, hướng tới một hệ sinh thái năng lượng xanh, công bằng và bền vững.
