Cùng với đó, hệ thống chính trị tại từng xã, phường cũng tích cực vào cuộc để đạt mục tiêu khám sức khỏe toàn diện cho người dân vào cuối năm nay.
Điểm chạm chăm sóc sức khỏe tại khu dân cư
Mỗi sáng tại công viên Bình Phú, người cao tuổi trong phường thường tập trung đông đủ, vừa tập thể dục vừa kiểm tra sức khỏe. Tại đây có điểm y tế lưu động với hai nhân viên y tế trực sẵn bên tủ thuốc cơ bản, sẵn sàng đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, nhắc lịch uống thuốc. Chung quanh là sân cầu lông, vài chiếc máy tập thể dục và các câu lạc bộ thơ ca, cờ tướng để người cao tuổi rèn luyện sức khỏe. Bà Phạm Hồng Minh, Bí thư Đảng ủy phường Bình Phú cho biết, mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được địa phương xây dựng hướng tới mục tiêu chăm lo thể chất lẫn tinh thần.
Bà Minh cho biết điểm đáng chú ý là từ đầu năm đến nay, đều đặn mỗi tuần có 43 người cao tuổi, người yếu thế được trạm y tế thăm khám sức khỏe ngay tại nhà. Đây là một thay đổi nhỏ ở quy mô một phường nhưng phản chiếu một sự chuyển dịch lớn trong tư duy y tế cơ sở của toàn Thành phố Hồ Chí Minh, đó là thay vì chờ người dân đến khi có bệnh, ngành y tế đang chủ động đến với từng người dân. Sự chuyển dịch đó có tên gọi cụ thể là mô hình Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư.
Sau hơn hai tháng thí điểm tại các xã Bắc Tân Uyên, Đất Đỏ và Hiệp Phước, những con số đầu tiên cho thấy đây không đơn thuần là một đợt khám lưu động. Tại xã Bắc Tân Uyên, sáu đội chăm sóc sức khỏe phụ trách toàn bộ 18 ấp, đến từng hộ gia đình lập hồ sơ sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính. Kết quả đã có 429 người từ 75 tuổi trở lên được quản lý sức khỏe, phát hiện thêm 94 trường hợp mắc bệnh mới hoặc bệnh mạn tính chưa kiểm soát ổn định. Tại xã Đất Đỏ, bốn đội với 57 thành viên thực hiện đúng phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, lập hồ sơ quản lý cho toàn bộ khoảng 750 người cao tuổi, đạt tỷ lệ 100%. Hay tại xã Hiệp Phước, bảy đội tiếp cận hơn 3.500 người dân chỉ trong hai tháng, qua đó phát hiện ngay tại cộng đồng nhiều trường hợp tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch trước khi xuất hiện biến chứng nguy hiểm.
Những con số này trả lời một câu hỏi tồn tại nhiều năm trong y tế cơ sở, đó là làm sao tiếp cận được nhóm người có nguy cơ cao nhất, người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, người neo đơn, đây là những người ít khi tự tìm đến cơ sở y tế. Phần lớn bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu diễn tiến âm thầm trong nhiều năm. Khi nhân viên y tế đến tận nhà, những bệnh lý âm thầm đó mới được đưa ra ánh sáng. Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh nhìn nhận giá trị của mô hình không nằm ở số lượng: “Hiệu quả của mô hình đã thể hiện qua số lượng người dân được tiếp cận dịch vụ y tế hay số trường hợp bệnh được phát hiện sớm, đồng thời còn là sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận của hệ thống y tế, chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe, từ thụ động sang chủ động, từ quản lý người bệnh sang quản lý sức khỏe toàn dân theo vòng đời”.
Theo ông, hiệu quả xã hội của mô hình còn sâu hơn hiệu quả chuyên môn. Khi nhân viên y tế đến tận nhà đo huyết áp, nhắc uống thuốc, tư vấn dinh dưỡng, người cao tuổi cảm nhận rõ sự đồng hành thường xuyên, điều mà một lần khám tại trạm y tế không thể mang lại. Tại nhiều địa phương, số lượt người dân đến khám tại trạm y tế đã tăng lên sau khi mô hình triển khai, cho thấy niềm tin của y tế cơ sở đang được khôi phục. Mô hình này không phải là một sáng kiến đơn lẻ, nó nằm trong bức tranh lớn hơn đang được Thành phố Hồ Chí Minh triển khai đó là chương trình khám sức khỏe toàn dân theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị. Từ đầu năm đến nay, toàn thành phố đã khám cho 182.554 người dân. Một số địa phương dẫn đầu về số lượng như xã An Nhơn Tây (9.419 người), xã Bà Điểm (7.653 người), phường Tân Tạo (3.548 người).
Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành y tế cũng chỉ rõ một khoảng trống khi số lượng người dân đã được khám tại một số địa phương cao hơn số liệu đang ghi nhận trên hệ thống. Việc chậm cập nhật dữ liệu sẽ ảnh hưởng đến công tác theo tiến độ và còn ảnh hưởng đến việc xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử của người dân. Hồ sơ sức khỏe điện tử của từng người dân nếu thiếu cập nhật sẽ làm mất đi giá trị cốt lõi của cả chương trình đó là theo dõi sức khỏe liên tục theo vòng đời, thay vì chỉ là một lần khám rồi bỏ quên.
Chăm sóc sức khỏe toàn diện người dân
Đồng chí Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố khi làm việc trực tiếp với các phường, xã để quán triệt chủ trương khám sức khỏe toàn dân đã nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi không nằm ở chỉ tiêu hành chính. “Thành phố không tổ chức công tác khám sức khỏe toàn dân để hoàn thành một chỉ tiêu hay một chiến dịch ngắn hạn. Điều mà Thường trực Thành ủy quan tâm là thông qua hoạt động này, các địa phương phải từng bước nắm chắc hơn thực trạng sức khỏe của người dân, phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật, tổ chức quản lý, theo dõi và chăm sóc sức khỏe một cách thường xuyên, liên tục và hiệu quả. Đây mới là mục tiêu cốt lõi và cũng là thước đo thực chất”.
Yêu cầu này đặt ra áp lực không nhỏ cho 102 phường, xã thuộc khu vực Thành phố Hồ Chí Minh trước đây, nơi có mật độ dân cư cao nhất, nhiều người lao động nhập cư, người thuê trọ, người sống trong các khu chung cư cao tầng. Đồng chí Nguyễn Phước Lộc yêu cầu các địa phương không thể làm theo cách đơn thuần hoặc chỉ chờ người dân tự đến mà phải phát huy vai trò của khu phố, tổ dân phố, Mặt trận Tổ quốc và lực lượng cộng tác viên cơ sở để chủ động tìm đến từng nhóm đối tượng từ người cao tuổi, người có công, hộ nghèo đến người yếu thế, người mắc bệnh mạn tính. Các địa phương tuyệt đối tránh tư tưởng làm theo phong trào, chạy theo thành tích hoặc chỉ chú trọng tỷ lệ hoàn thành. Kết quả thực hiện phải được đánh giá bằng hiệu quả thực chất mang lại cho người dân, bằng số trường hợp bệnh được phát hiện sớm và bằng mức độ hài lòng của người dân đối với chất lượng phục vụ.
