Chính sách đủ tầm để tạo đột phá về công nghệ

Trong tuần làm việc vừa qua của Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, đại biểu tập trung thảo luận các dự án luật có tính then chốt cho chiến lược phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gồm: Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghệ cao (sửa đổi), và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ.

Quang cảnh phiên họp Quốc hội chiều 7/11. (Ảnh: ĐĂNG ANH)
Quang cảnh phiên họp Quốc hội chiều 7/11. (Ảnh: ĐĂNG ANH)

Nhiều đại biểu Quốc hội nhấn mạnh cần xác định xây dựng pháp luật lĩnh vực mới phải là công cụ “kiến tạo” đột phá, không chỉ là công cụ “quản lý” đơn thuần. Luật Công nghệ cao (sửa đổi) cần bảo đảm tính kế thừa, ổn định, nhưng đồng thời mang tầm nhìn dài hạn, tạo hành lang pháp lý đủ mạnh.

Vừa qua, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình Quốc hội dự thảo Luật Công nghệ cao (sửa đổi), với nhiều điểm mới, hướng tới hoàn thiện thể chế phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược và chuyển đổi số toàn diện.

Dự thảo Luật bổ sung quy định về phát triển đô thị công nghệ cao (tech city, smart tech zone) là nơi có khu công nghệ cao làm hạt nhân, được quy hoạch, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, cơ chế quản trị hiện đại; và quy định chuyển đổi số toàn diện hoạt động công nghệ cao, bao gồm số hóa dữ liệu, hạ tầng, chính sách liên quan để vận hành trên nền tảng số và hệ thống quản trị thông minh…

Trên nhiều diễn đàn gần đây, các chuyên gia kinh tế khuyến nghị: Việt Nam vẫn cần đẩy mạnh thu hút FDI, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ sạch. Khi thảo luận sửa đổi Luật Công nghệ cao, nhiều đại biểu Quốc hội hoan nghênh việc đưa khái niệm “đô thị công nghệ cao” vào luật như một định hướng chiến lược hình thành hệ sinh thái công nghệ, gắn kết “chuỗi liên kết” nghiên cứu, đào tạo với sản xuất, thương mại hóa.

Nội dung được nhiều đại biểu nhắc đi nhắc lại, đó là “khung pháp lý tốt phải đi cùng nguồn lực và cơ chế điều phối”, như về nguồn lực tài chính cần chỉ rõ phân cấp/ phân quyền, trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương để tránh trùng chéo, dàn trải.

Nhiều ý kiến đề nghị luật phải làm rõ cơ chế điều phối liên ngành, cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho công nghệ mới... Một số ý kiến đề nghị tăng cường kiểm soát chuyển giao công nghệ xuyên biên giới, đồng thời xây dựng thị trường khoa học-công nghệ chuyên nghiệp (sàn công nghệ, trung tâm công bố công nghệ) để kết nối cung-cầu, thúc đẩy thương mại hóa.

Mặt khác, yếu tố nguồn nhân lực được đánh giá là then chốt, cần có các quy định khuyến khích cơ chế tuyển dụng, đào tạo, thu hút chuyên gia; thúc đẩy sự gắn kết hữu cơ giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp...

Một số đại biểu địa phương đề nghị quy định cơ chế tạo động lực cho đổi mới sáng tạo ở địa phương, thí điểm cơ chế đặc thù để những vùng có lợi thế trở thành “điểm nóng” đổi mới.

Góp ý tại tổ, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Đoàn Phú Thọ) đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu giữ lại toàn bộ các quy định về nông nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của Luật hiện hành. Các quy định cụ thể này đã duy trì ổn định hơn 17 năm, gắn liền với nhiều đạo luật như Luật Đất đai, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Tổ chức Chính phủ...

Đại biểu Nguyễn Thị Hà (Đoàn Bắc Ninh) nêu quan điểm, nếu không xác định rõ tỷ lệ diện tích hoặc tiêu chí về quy mô, mức độ tập trung của khu công nghệ cao trong tổng thể đô thị, rất dễ dẫn đến tình trạng “gắn mác công nghệ cao” một cách hình thức, phân tán nguồn lực và thiếu tính khả thi.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Tuấn Anh (Đoàn Cần Thơ) góp ý về tiêu chí xác định công nghệ cao được ưu tiên đầu tư, phát triển; cho rằng, các tiêu chí hiện nay còn chung chung, cần bổ sung yếu tố định lượng như số lượng bằng sáng chế, mức đóng góp giá trị gia tăng, tỷ lệ nhân lực chất lượng cao tham gia…

Các đại biểu Quốc hội tuần qua bàn sâu thêm về phạm vi, mục tiêu của dự thảo Luật Chuyển đổi số mang tính bao trùm, toàn diện khi đề cập Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Một số đại biểu bày tỏ băn khoăn phạm vi quá rộng có thể dẫn tới “luật chồng luật” với các luật chuyên ngành.

Xây dựng Luật Chuyển đổi số phải đặt vấn đề an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền lợi người dùng lên hàng đầu, xem đây là nền tảng tạo lòng tin để xã hội số vận hành cũng là chủ đề lớn được quan tâm.

Nhiều đại biểu địa phương nhấn mạnh, cần cân bằng giữa thúc đẩy công nghệ và bảo đảm an toàn xã hội số; qua đó đề nghị bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm, tiêu chuẩn bảo mật đối với cơ quan cung cấp dịch vụ công trực tuyến, đồng thời có biện pháp bảo vệ nhóm yếu thế để “không ai bị bỏ lại phía sau”.

Có thể bạn quan tâm

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang có xu hướng gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các nhà khoa học Liên bang Nga khảo sát, thu thập dữ liệu nghiên cứu về Biển Đông. (Ảnh: HIẾU LIÊN)

Tạo dữ liệu DNA, thúc đẩy công nghệ sinh học biển

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đầu tư mạnh mẽ vào các cơ sở dữ liệu sinh học biển và nguồn gene bản địa, việc hình thành cơ sở dữ liệu DNA cho sinh vật biển Việt Nam là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cơ bản, đồng thời tạo nền tảng cho hướng nghiên cứu liên ngành.

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai Thông tư 08/2026 hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất trong tháng 4 vừa qua đã phát hiện có gần 900.000 thuê bao không chính chủ, 60 triệu thuê bao đã xác nhận sử dụng chính chủ và còn khoảng 34 triệu thuê bao vẫn chưa xác nhận.

Lựa chọn ngành nghề ban đầu với học sinh trung học phổ thông có thể đúng, nhưng không còn đủ để định hình một hành trình nghề nghiệp dài hạn.

Chọn nghề giữa làn sóng AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang tạo nên những đổi thay mạnh mẽ ở các ngành nghề, trong khi hệ thống giáo dục, đào tạo nghề ở nước ta cũng đang bước vào một giai đoạn cấu trúc lại. Hai “làn sóng” ấy ảnh hưởng không nhỏ đến cách vận hành của thị trường lao động, đặt người học trước nhiều lựa chọn mới và không ngừng biến đổi.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Rút ngắn thời gian phản ứng với thiên tai

Việc cảnh báo thiên tai sẽ chỉ thật sự hiệu quả khi thông tin nguy hiểm đến đúng người, đúng nơi và đúng thời điểm. Các mô hình tháp báo lũ thông minh và mạng quan trắc tự động đang giúp việc đưa dữ liệu về ngập lụt tới cộng đồng nhanh hơn, rút ngắn thời gian phản ứng của người dân khi thiên tai xảy ra.

Tiến sĩ Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc VNSC và ông Yasuo Ishii, Phó Chủ tịch cấp cao JAXA trao thỏa thuận hợp tác. (Ảnh: VNSC)

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản

Ngày 2/5, tại Hà Nội, lãnh đạo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) và lãnh đạo Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã ký kết, trao đổi “Văn bản Sửa đổi thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh”.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.