Gout là một dạng viêm khớp do rối loạn chuyển hóa purin, khiến nồng độ axit uric trong máu tăng cao và lắng đọng thành tinh thể tại khớp. Bệnh thường gây đau, sưng dữ dội, đột ngột, hay gặp nhất ở khớp ngón chân cái. Nếu không được kiểm soát và điều trị đúng cách, gút có thể dẫn đến biến chứng nặng nề ở khớp, thận và tim mạch.
Theo các bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp, mùa đông và dịp lễ, Tết được xem là “thời điểm nhạy cảm” đối với người bệnh gout. Thời tiết lạnh làm giảm độ hòa tan của axit uric, trong khi chế độ ăn uống nhiều đạm, rượu bia trong các bữa tiệc lại làm tăng nồng độ axit uric trong máu. Sự cộng hưởng này trở thành “ngòi nổ” cho các cơn gút cấp, khiến tỷ lệ nhập viện thường tăng cao vào dịp cuối năm và đầu xuân.
Để không phải đón Tết trong bệnh viện, người bệnh gout cần xây dựng chiến lược dự phòng và tự chăm sóc sức khỏe hợp lý. Thay vì kiêng khem cực đoan, các chuyên gia khuyến cáo nên áp dụng nguyên tắc “ăn uống-vận động thông minh” nhằm hạn chế hấp thu purin - yếu tố chính làm tăng axit uric.
Do đó, các chuyên gia khuyến cáo quy tắc ăn uống với người bệnh gout với nguyên tắc đầu tiên là “rau đi trước, thịt theo sau”. Trước khi ăn thịt hay hải sản, người bệnh nên ăn một bát rau luộc, salad hoặc dưa chuột. Chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu đạm vào máu, đồng thời tạo cảm giác no sớm, từ đó hạn chế lượng thịt nạp vào.
Trên mâm cỗ ngày Tết, cần thực hiện nguyên tắc “bớt đỏ, tăng trắng”. Người bệnh nên hạn chế tối đa các loại thịt đỏ giàu purin như thịt bò, dê, thú rừng, hải sản vỏ cứng và thực phẩm chế biến sẵn. Thay vào đó, nên ưu tiên thịt trắng như thịt lợn, gà, cá với lượng vừa phải.
Một “kẻ thù giấu mặt” khác là nước lẩu. Nước dùng ninh lâu chứa hàm lượng purin rất cao từ xương và thịt cá tiết ra. Người bệnh chỉ nên ăn phần cái, tuyệt đối tránh uống nước lẩu, đặc biệt là vào cuối bữa.
Rượu bia làm tăng sản sinh axit uric và ức chế khả năng đào thải của thận. Trong trường hợp khó từ chối ly rượu mừng năm mới, người bệnh nên áp dụng nguyên tắc “1-2”: cứ mỗi ly rượu hoặc bia, hãy uống kèm hai ly nước lọc để pha loãng nồng độ cồn, bù nước và hỗ trợ đào thải axit uric.
Thay vì nước ngọt có gas chứa fructose - yếu tố làm tăng axit uric, người bệnh nên lựa chọn nước khoáng kiềm thiên nhiên. Môi trường kiềm giúp trung hòa axit trong máu, kiềm hóa nước tiểu, từ đó hạn chế sự kết tủa tinh thể tại khớp và thận.
Sau bữa ăn, người bệnh không nên ngồi lâu hoặc nằm ngay mà nên vận động nhẹ nhàng như đi lại, trò chuyện, dọn dẹp trong khoảng 15-30 phút để tăng tuần hoàn máu và hỗ trợ đào thải axit uric.
Mùa đông, nhiệt độ thấp khiến axit uric dễ kết tinh tại khớp, vì vậy cần giữ ấm cơ thể, đặc biệt là bàn chân. Việc ngâm chân nước ấm với gừng, muối trước khi ngủ có thể giúp tăng tuần hoàn máu (lưu ý không ngâm khi khớp đang sưng viêm cấp).
Người có tiền sử gout cần chuẩn bị sẵn thuốc theo đơn của bác sĩ trong tủ thuốc gia đình hoặc khi đi xa. Tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau không rõ nguồn gốc, vì nhiều sản phẩm chứa corticoid liều cao, có thể gây biến chứng nguy hiểm và làm bệnh nặng hơn.
Chuyên gia khuyến cáo, gout là bệnh mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu người bệnh hiểu đúng và tuân thủ điều trị. Một chút kỷ luật trong ăn uống, sự khéo léo trong tiệc tùng và lối sống khoa học sẽ giúp người bệnh đón Tết an toàn, không lo cơn gút cấp.
Các cơ sở y tế khuyến cáo người dân, đặc biệt là người có bệnh lý nền, cần chủ động theo dõi sức khỏe và đến khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường để được tư vấn và điều trị kịp thời.
