Theo thống kê của Chi hội Gas miền nam, năm 2019, các cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý chín công ty, đại lý, cửa hàng kinh doanh gas trái phép, năm xe tải vận chuyển gas trái phép, một xe bồn sang, chiết, nạp di động. Tổng hàng hóa các loại do cửa hàng và xe tải vi phạm là 186 bình chứa gas và hơn 2.550 vỏ bình gas các loại… Ðó là con số thống kê chưa đầy đủ vì còn nhiều vụ việc đang trong quá trình xác minh, xử lý. Theo ước tính của Chi hội Gas miền nam, khoảng 30% lượng gas lưu thông trên thị trường là gas sang chiết trái phép. Hiện nay, ngành gas đang đối mặt nhiều thách thức. Ðó là tình trạng sang, chiết gas lậu tràn lan tại các địa phương lân cận TP Hồ Chí Minh như Ðồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Long An, Tiền Giang. Tình trạng chiếm đoạt vỏ bình của các doanh nghiệp (DN) có thương hiệu, mài tai, xách rồi cải hoán vỏ bình sang thương hiệu khác. Ðáng chú ý, các đối tượng còn tổ chức thu gom vỏ bình gas bán qua biên giới Cam-pu-chia.
Trong nhiều năm qua, hoạt động chiết, nạp gas trái phép diễn ra phức tạp và ngày càng tinh vi hơn. Gần đây, hoạt động chiết, nạp gas trái phép phát triển mạnh mẽ và gần như công khai. Các trạm sang, chiết này thường hoạt động mạnh vào ban đêm, ở những nơi hẻo lánh, bố trí người cảnh giới. Do lợi nhuận, một số cơ sở chiết, nạp gas bất chấp các quy định của Nhà nước, thực hiện chiết, nạp trái phép vào các bình gas mang thương hiệu của các DN có uy tín. Hành vi sang, chiết gas trái phép cực kỳ nguy hiểm, không bảo đảm an toàn xã hội, khi có sự cố cháy nổ xảy ra thì hậu quả vô cùng lớn. Ngoài ra, hoạt động sang, chiết gas trái phép đã vi phạm quyền sở hữu công nghiệp, làm mất uy tín thương hiệu của các DN kinh doanh chân chính, gây thất thu khoản thuế lớn cho Nhà nước. Ông Trần Văn Phúc, Trưởng phòng Kinh doanh gas, Công ty TNHH MTV Dầu khí TP Hồ Chí Minh (Saigon Petro) cho biết: Trung bình hằng năm, số lượng vỏ bình Saigon Petro không quay về tái kiểm định chiếm 30% tổng số vỏ bình đến hạn kiểm định.
Ðiều này đặt ra nghi vấn, những vỏ bình đó đã bị các đối tượng chiếm dụng, sang, chiết trái phép dưới danh nghĩa vỏ bình của Saigon Petro để cung ứng cho người tiêu dùng. Ngày 4-6 vừa qua, Công an tỉnh Long An kiểm tra một căn nhà tạm trên quốc lộ 1 đoạn qua xã Mỹ Yên, huyện Bến Lức đã phát hiện chín người đang sang, chiết, nạp gas trái phép cùng tang vật là nhiều bình gas giả nhãn hiệu các thương hiệu gas lớn tại TP Hồ Chí Minh. Lực lượng chức năng đã lập biên bản tạm giữ 245 bình gas loại 12 kg với nhiều nhãn hiệu. Trong đó, 67 bình chứa gas, có màng co và tem chống hàng giả; bảy bình chứa gas chưa gắn màng co và tem chống giả, năm bình đang chiết, nạp và 166 vỏ bình. Lực lượng chức năng còn phát hiện trong ngôi nhà này bốn vỏ bình gas loại 6 kg, tám vỏ bình gas loại 45 kg, một xe bồn chứa gas, hai xe tải, tám đầu súng dùng để chiết, nạp gas không có nhãn hiệu. Làm việc với cơ quan chức năng, lái xe Phạm Văn Tuân (38 tuổi, ngụ xã Hương Sơn, huyện Mỹ Ðức, Hà Nội) khai nhận vận chuyển gas về giao cho một đại lý ở phường 7, TP Tân An, tỉnh Long An. Tiếp tục kiểm tra nhanh ở đại lý tại phường 7, Công an tỉnh Long An thu giữ năm bình gas loại 12 kg.
Chiết, nạp gas trái phép rồi đưa vào lưu thông dưới danh nghĩa các thương hiệu gas trên thị trường đã ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín các DN kinh doanh gas. Ngày 22-6 vừa qua, Công ty cổ phần Thương mại dầu khí Thái Bình Dương (Pacific Petro) tiếp nhận phản ánh của khách hàng ở quận Gò Vấp phàn nàn về việc bình gas Pacific của công ty dùng mau hết so với bình thường, nghi vấn bình gas thiếu cân. Công ty đã cử người đi xác minh đại lý cung cấp bình gas đó thì mới phát hiện số điện thoại và tem dán trên vỏ bình không thuộc hệ thống Pacific Petro phân phối. Chủ đại lý gas này thừa nhận đã mua gas trôi nổi bên ngoài chứ không mua hàng chính hãng.
Lãnh đạo nhiều DN kinh doanh gas cho biết, câu chuyện như trên xảy ra thường xuyên. Việc tiêu thụ gas nhái thiếu cân gây ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của DN. Ông Lê Quang Tuấn, Trưởng phòng Kinh doanh Công ty Pacific Petro, cho biết: "Những năm gần đây, các đối tượng chiếm đoạt vỏ bình, làm giả gas Pacific khá nhiều. Lực lượng chức năng đã tổ chức nhiều đợt truy bắt các đối tượng sang, chiết, kinh doanh gas trái phép. Ðơn cử Công an quận Tân Phú, TP Hồ Chí Minh đã tổ chức chuyên án từ TP Hồ Chí Minh cùng các địa phương lân cận và phát hiện các trạm sang, chiết gas trái phép. Tuy nhiên, những chuyên án như thế vẫn còn ít so với số vụ vi phạm trên thực tế và chưa xử lý triệt để các vụ vi phạm chiếm dụng vỏ bình, sang, chiết, nạp gas trái phép tại các địa phương".
Gas là mặt hàng kinh doanh có điều kiện, do đó Chính phủ đã ban hành Nghị định 87/2018/NÐ-CP ngày 15-6-2018 về kinh doanh gas thay thế cho các nghị định trước đây. Chính phủ cũng ban hành Nghị định 67/2017/NÐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xăng dầu và gas. Nội dung các nghị định này quy định rõ điều kiện sản xuất, kinh doanh gas của từng đối tượng, thương nhân cũng như quy định về các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này, nhất là các hành vi sang, chiết, nạp gas trái phép.
