Cảnh giác tái diễn hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội

Trong thời gian từ nửa cuối tháng 3 đến nửa đầu tháng 4 vừa qua, cuộc đấu tranh phòng ngừa tội phạm sử dụng công nghệ cao tại Việt Nam đã có nhiều diễn biến đa dạng và phong phú. Liên tiếp các vụ án được triệt phá ở nhiều lĩnh vực đã thể hiện sự liên tục đấu tranh trấn áp trên mọi mặt trận của lực lượng an ninh.

Những lời mời gọi “trúng thưởng dễ dàng, rút tiền trong vài phút” từ vé số cào online đang lan rộng trên mạng xã hội và thu hút không ít người tham gia. Tuy nhiên, phía sau những khoản “trúng nhẹ” ban đầu lại là cả một kịch bản lừa đảo công nghệ cao được dàn dựng tinh vi, khiến người chơi càng tham gia sâu càng dễ mất tiền.

Sáng nay 24/4, tại Hà Nội, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đã tổ chức trao giải cuộc thi “Học sinh với An ninh mạng 2026”, khép lại một mùa thi có quy mô lớn, sức lan tỏa rộng và ý nghĩa thiết thực trong giáo dục kỹ năng số, kỹ năng an toàn trên không gian mạng cho học sinh trung học cơ sở trên cả nước.

Việt Nam hiện là một trong những thị trường tài chính năng động nhất khu vực, nhưng đồng thời cũng là mục tiêu hàng đầu của tội phạm mạng. Khi trí tuệ nhân tạo (AI) thâm nhập sâu vào các dịch vụ ngân hàng, chứng khoán và ví điện tử, khái niệm an toàn dữ liệu tài chính đã thay đổi hoàn toàn về bản chất. 

“Lộc đến mọi nhà 6688, Đại lý vé số Hồng Kong 6688, Vé số cào, Vé số phát tài” … là những trang facebook có liên tục tổ chức livestream cào số trúng thưởng thu hút nhiều người dùng.

Các nhà thuốc mạo danh và những “lương y” giả đã lợi dụng tâm lý “có bệnh thì vái tứ phương” của người dân, ngang nhiên rao bán các bài thuốc đông y “gia truyền” trên mạng xã hội để trục lợi. Chính sự nhẹ dạ, cả tin này đã khiến không ít người phải trả giá đắt bằng sức khỏe, thậm chí cả tính mạng của mình.

Chỉ một phút cả tin… Một lần cho mượn điện thoại… Nhưng hậu quả có thể là… khoản nợ hàng tỷ đồng!

Từ trước tới nay, mọi hướng dẫn cảnh báo để phòng chống tội phạm lừa đảo công nghệ cao qua điện thoại đều dựa trên giả định rằng số lạ là nguy hiểm, còn số quen thì an toàn.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, các hình thức lừa đảo liên quan giao hàng, hoàn tiền đơn hàng hay ship COD giả mạo đang ngày càng gia tăng và trở nên tinh vi hơn.

Theo Bộ Công an, thời gian gần đây xuất hiện nhiều hội nhóm kín trên mạng xã hội tuyên truyền “tín dụng đen”, "né nợ", "xù nợ", thậm chí chia sẻ kinh nghiệm vi phạm pháp luật để có tiền tiêu xài. Hoạt động của những nhóm này ẩn chứa nguy cơ cao phát sinh tội phạm, đe dọa an ninh trật tự.

Ngày 7/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký Quyết định phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội). Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á và thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước Hà Nội.

Những lời mời gọi như: cho số lô - chốt số đề, bao trúng lô-đề… vẫn tràn lan trên mạng xã hội. Chỉ chờ một cú nhấp chuột… tiền có thể “không cánh mà bay”.

Hiện nay, các phiên livestream bán hàng, tư vấn dịch vụ, tử vi, tướng số trên mạng xã hội ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, ít ai nhận ra rằng việc để lại số điện thoại, ngày tháng năm sinh hay thông tin cá nhân ở phần bình luận lại trở thành “mồi ngon” để tội phạm công nghệ cao lợi dụng thực hiện hành vi lừa đảo.

Kẻ xấu tiếp diễn thủ đoạn lập các fanpage "giả mạo" gắn "tích xanh" quảng cáo bán vàng, bạc online, dụ người dân chuyển khoản, đặt cọc với các chiêu trò ngày càng tinh vi. Người dân cần hết sức cảnh giác và nắm vững cách kiểm tra tính minh bạch, chính thống của các fanpage.

Dự thảo Nghị định quy định về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao lần đầu tiên xác lập rõ các hành vi vi phạm trên không gian mạng và chế tài xử lý tương ứng.

Truyền thông liên tục cảnh báo rất nhiều về các thủ đoạn của tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhưng con số nạn nhân và mức độ thiệt hại vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Do vậy, việc xây dựng những nguyên tắc sống đơn giản nhưng hiệu quả để có thể áp dụng hằng ngày, nhằm bảo vệ sự bình yên của mỗi gia đình.

Tình trạng cho thuê, mua bán tài khoản ngân hàng vẫn đang âm ỉ bùng phát và ngày càng biến tướng khó lường, nhất là trên không gian mạng.

Mới đây, Công an tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) triệt phá đường dây tội phạm công nghệ cao, chuyên tạo lập và phát tán mã độc để đánh cắp dữ liệu người dùng Internet trên toàn thế giới.

Tổ chức Cảnh sát Hình sự quốc tế (Interpol) vừa đưa ra cảnh báo đỏ về sự bùng nổ mô hình tội phạm “tình cảm - đầu tư” xuyên quốc gia, với tâm điểm là các scam centre (đại bản doanh lừa đảo) tại Đông Nam Á.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử mang lại sự tiện lợi tối đa cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, đằng sau những cú nhấp chuột đơn giản là không ít rủi ro khi hàng giả, hàng nhái vẫn đang len lỏi và được bày bán công khai trên không gian mạng.

Từ cuối tháng 2 đến ngày 17/3/2026, tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao tại Việt Nam tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều vụ án lớn bị bóc gỡ, từ lừa đảo đầu tư tài sản số, giả danh cơ quan công quyền để chiếm đoạt tiền, đến hành vi tiếp tay rửa tiền, tổ chức đánh bạc và phát tán thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Việc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để giả mạo video, giọng nói của người thân, bạn bè nhằm lừa nạn nhân chuyển tiền là hình thức lừa đảo mới trên không gian mạng. Theo quy định của pháp luật, hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Các chuyên gia nhận định, năm 2026 sẽ chứng kiến sự thay đổi đáng chú ý trong cách thức hoạt động của tội phạm mạng. Khi trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số được khai thác ngày càng mạnh mẽ, các hình thức lừa đảo có thể trở nên tinh vi hơn nữa, cá nhân hóa và khó nhận diện hơn.

Từ ngày 1/3/2026, Luật Trí tuệ nhân tạo(Luật số 134/2025/QH15) chính thức có hiệu lực. Lần đầu tiên, pháp luật Việt Nam đặt ra quy định nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn hành vi lạm dụng AI cho mục đích xấu. Đây là bước bổ sung quan trọng cho phòng tuyến pháp lý trong cuộc chiến phòng chống lừa đảo sử dụng công nghệ cao của nước ta.

Sự xuất hiện của nền tảng Tatao live, nhiều chuyên gia cho rằng người dùng cần trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để tránh những rủi ro tài chính có thể xảy ra. Bởi trên không gian mạng, không phải mô hình nào được quảng bá là “kiếm tiền dễ dàng” cũng thật sự minh bạch.

Thời gian gần đây, cái tên Tatao live liên tục xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội với những lời quảng bá về một mô hình livestream tự động bằng trí tuệ nhân tạo, có thể giúp người dùng tạo ra thu nhập ngay cả khi không trực tiếp bán hàng.

Các hình thức lừa đảo trực tuyến và rò rỉ dữ liệu cá nhân ngày càng gia tăng, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm khiến người dùng cá nhân đang phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn trong môi trường số. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp phòng ngừa và hỗ trợ người dùng giảm thiểu thiệt hại khi sự cố xảy ra.

Các công việc như thả tim video trên TikTok, đánh giá sản phẩm trên sàn thương mại điện tử, đặt đơn hàng ảo hoặc làm nhiệm vụ quảng cáo thường được giới thiệu là việc nhẹ, dễ kiếm tiền. Tuy nhiên, phía sau những lời mời gọi hấp dẫn này lại là kịch bản lừa đảo được dựng lên khá tinh vi nhằm chiếm đoạt tiền của người tham gia.