Nắng nóng kéo dài khiến nhiều gia đình gần như “đóng kín cửa bật điều hòa” cả ngày lẫn đêm để tránh nóng.
Điều hòa bẩn có thể phát tán dị nguyên trong phòng kín
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng-Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, môi trường phòng kín, ẩm và ít lưu thông không khí là điều kiện thuận lợi để nấm mốc, mạt bụi nhà phát triển, đặc biệt trong hệ thống điều hòa không được vệ sinh định kỳ.
“Máy điều hòa nhiệt độ không được vệ sinh, bảo trì định kỳ chẳng khác nào một chiếc máy thổi bào tử nấm mốc trực tiếp vào mũi và phổi người sử dụng”, bác sĩ Trường cảnh báo.
Không chỉ làm lạnh không khí, điều hòa bẩn còn có thể phát tán bụi mịn, mạt bụi nhà và vi nấm - những tác nhân dễ gây kích ứng với người có cơ địa nhạy cảm.
Theo các chuyên gia, nhiều trường hợp dị ứng diễn tiến âm thầm và dễ bị bỏ qua. Người dân cần lưu ý nếu xuất hiện các dấu hiệu như hắt hơi liên tục, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, đỏ mắt, nổi mẩn ngứa, ho khan hoặc khò khè khi ở trong phòng điều hòa nhưng giảm rõ khi ra ngoài trời thoáng khí.
Để hạn chế nguy cơ, chuyên gia khuyến cáo cần vệ sinh điều hòa định kỳ, không đợi đến khi màng lọc bám đầy bụi mới làm sạch. Đồng thời nên mở cửa phòng vào cuối ngày để tăng lưu thông không khí, đón nắng và giảm tích tụ nấm mốc trong không gian kín.
Phòng ngủ kín bật điều hòa dễ tích tụ CO₂
Bên cạnh nguy cơ ô nhiễm không khí trong nhà, việc bật điều hòa qua đêm trong phòng kín còn khiến nồng độ CO₂ tăng cao do thiếu trao đổi khí.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nhiều người lầm tưởng điều hòa có thể “làm sạch” không khí, nhưng thực tế phần lớn điều hòa dân dụng hiện nay chỉ tuần hoàn khí trong phòng, làm mát và hút ẩm chứ gần như không đưa khí tươi từ bên ngoài vào.
Trong khi đó, con người vẫn liên tục thải CO₂ khi hô hấp. Một người trưởng thành có thể thải khoảng 120-160 lít CO₂ trong 8 giờ ngủ. Với phòng nhỏ, đóng kín hoàn toàn, nồng độ CO₂ có thể tăng lên 1.500-1.900 ppm sau một đêm - cao hơn nhiều so với mức dưới 1.000 ppm được xem là chất lượng không khí tốt.
Các nghiên cứu từ Đại học Kỹ thuật Đan Mạch (DTU) cho thấy khi CO₂ vượt khoảng 1.150 ppm, chất lượng giấc ngủ bắt đầu suy giảm. Người ngủ trong môi trường CO₂ cao dễ bị ngủ không sâu, thức dậy mệt mỏi, đau đầu, khó tập trung và giảm hiệu suất làm việc vào ngày hôm sau.
Ở mức cao hơn, CO₂ còn gây cảm giác ngột ngạt, buồn ngủ, tăng nhịp tim và làm gia tăng căng thẳng. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh chưa có bằng chứng khoa học trực tiếp cho thấy CO₂ gây rụng tóc như một số thông tin lan truyền trên mạng xã hội.
Dùng điều hòa thế nào để vừa mát vừa an toàn?
Theo các chuyên gia, để sử dụng điều hòa trong mùa hè một cách an toàn, mọi người nên thay đổi thói quen để bảo đảm chất lượng không khí trong nhà.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên vệ sinh điều hòa định kỳ khoảng 6 tháng/lần để loại bỏ bụi bẩn, nấm mốc tích tụ trong hệ thống lọc khí. Khi sử dụng điều hòa, nên hé cửa sổ hoặc cửa phòng khoảng 5-10cm nhằm tạo sự trao đổi không khí, tránh ở liên tục nhiều giờ trong không gian kín hoàn toàn.
Gia đình cũng có thể lắp thêm quạt thông gió hoặc lựa chọn điều hòa tích hợp chế độ gió tươi để cải thiện chất lượng không khí. Bên cạnh đó, cần duy trì độ ẩm phòng ở mức 40-60%, sử dụng máy lọc không khí nếu môi trường bên ngoài có nhiều bụi mịn và, nếu có điều kiện, trang bị máy đo CO₂ để theo dõi chất lượng không khí trong phòng ngủ.
Các chuyên gia nhấn mạnh, điều hòa không phải nguyên nhân trực tiếp gây bệnh, nhưng sử dụng sai cách trong không gian kín kéo dài có thể khiến chất lượng không khí suy giảm và âm thầm ảnh hưởng sức khỏe.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Trường khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với các biểu hiện dị ứng kéo dài. Nếu tình trạng hắt hơi, ngứa mũi, khò khè, nổi mẩn tái diễn nhiều lần, người dân nên đến khám sớm tại các cơ sở chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời, tránh để bệnh tiến triển mạn tính, gây khó khăn cho việc điều trị về sau.
