Chương trình tổng kết do PATH phối hợp cùng Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An, Ủy ban Olympic Việt Nam, Cục Thể dục Thể thao Việt Nam cùng nhiều đối tác trong nước và quốc tế triển khai. Đây là một phần trong chiến lược Olympism365 của Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC), đồng thời nằm trong khuôn khổ hợp tác giữa Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và IOC nhằm thúc đẩy vai trò của thể thao cộng đồng và hoạt động thể chất trong xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, năng động hơn.
Theo WHO, có tới 87% thanh thiếu niên Việt Nam chưa đạt mức hoạt động thể chất được khuyến nghị, trong đó gồm 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai. Thiếu vận động thể chất hiện là một trong những nguyên nhân chính góp phần làm gia tăng gánh nặng các bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam. Những con số này cho thấy nhu cầu cấp thiết cần có sự phối hợp liên ngành nhằm thúc đẩy lối sống khỏe mạnh, năng động hơn cho trẻ em và thanh thiếu niên.
Để giải quyết thực trạng trên, sáng kiến đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động tập trung vào bốn lĩnh vực trọng tâm gồm nâng cao nhận thức về thể thao và sức khỏe; thúc đẩy hoạt động thể chất trong trường học và cộng đồng; tăng cường phối hợp liên ngành và vận động chính sách; đồng thời xây dựng cơ sở bằng chứng phục vụ duy trì và nhân rộng mô hình.
Trong khuôn khổ dự án, các tài liệu truyền thông và chương trình tập huấn thực tiễn về thể thao vì sức khỏe đã được xây dựng với sự hỗ trợ kỹ thuật từ WHO cùng các đối tác trong lĩnh vực thể thao, y tế và giáo dục. Qua đó, giáo viên và nhà trường có thêm nguồn tài liệu đáng tin cậy để thúc đẩy hoạt động thể chất trong môi trường học đường.
Nhiều chiến dịch truyền thông cũng được triển khai rộng rãi trên nền tảng số và các phương tiện truyền thông đại chúng. Các cuộc thi như shuffle dance, dân vũ, thử thách vận động trực tuyến hay cuộc thi “Thể thao đã thay đổi tôi như thế nào” đã thu hút đông đảo học sinh và người dân tham gia trên phạm vi cả nước.
Tại các trường thí điểm ở Nghệ An, mô hình “Đại sứ Thể thao Học đường” được triển khai nhằm trao quyền cho học sinh chủ động dẫn dắt và duy trì các hoạt động thể chất tại trường học cũng như cộng đồng.
Chia sẻ tại hội thảo, em Lê Khánh Thy, Đại sứ Thể thao Học đường Trường trung học cơ sở Cao Xuân Huy, cho biết trước đây em khá ít vận động và thường ngại tham gia các hoạt động thể thao. Tuy nhiên, thông qua dự án, em nhận ra học sinh, đặc biệt là các bạn nữ, hoàn toàn có thể trở thành những người truyền cảm hứng, dẫn dắt phong trào thể thao trong trường học và cộng đồng.
Một nhóm tư vấn kỹ thuật liên ngành gồm đại diện các lĩnh vực thể thao, y tế và giáo dục đã được thành lập với sự tham gia của WHO, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Cục Thể dục Thể thao Việt Nam, Ủy ban Olympic Việt Nam và PATH nhằm hỗ trợ định hướng triển khai, tăng cường phối hợp, vận động chính sách và huy động nguồn lực. Thông qua sự phối hợp này, nhiều khuyến nghị toàn cầu về hoạt động thể chất đã được chuyển hóa thành các hoạt động thiết thực, phù hợp với trường học và cộng đồng tại Việt Nam.
Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Thu Hiền, Giám đốc Chương trình Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu của PATH cho biết, sáng kiến đã góp phần xây dựng nền tảng cho một hệ sinh thái hoạt động thể chất bền vững hơn trong trường học và cộng đồng.
Ông Trần Văn Mạnh, Tổng Thư ký Ủy ban Olympic Việt Nam, đánh giá thành công của dự án đến từ cách tiếp cận sáng tạo, lấy học sinh và cộng đồng làm trung tâm, đồng thời phát huy hiệu quả phối hợp giữa các lĩnh vực thể thao, y tế và giáo dục. Theo ông, kết quả đạt được cho thấy tiềm năng nhân rộng mô hình tại nhiều địa phương và từng bước hướng tới chia sẻ, áp dụng ở quy mô quốc tế.
Trong khi đó, Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam đặc biệt ấn tượng với việc dự án trao quyền cho học sinh trở thành những người tiên phong thúc đẩy phong trào hoạt động thể lực tại trường học và cộng đồng. Bà cho rằng cách tiếp cận dựa vào cộng đồng như vậy là yếu tố then chốt để tạo ra tác động lâu dài và có thể nhân rộng tại nhiều địa phương cũng như các quốc gia khác.
Ông Võ Văn Mai, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An, cho biết các hoạt động của dự án đã bước đầu hình thành mô hình thúc đẩy thể thao gắn với nâng cao sức khỏe học sinh, tạo tiền đề thuận lợi cho việc mở rộng quy mô và hướng tới tính bền vững trong hệ thống trường học của tỉnh.
Đại diện IOC, bà Susanne Gaerte, Quản lý cấp cao chương trình Olympism365, khẳng định sáng kiến tại Việt Nam là minh chứng rõ nét cho vai trò của thể thao trong xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, năng động và hòa nhập hơn. Theo bà, những kinh nghiệm và bài học từ Việt Nam không chỉ đóng góp vào mục tiêu toàn cầu giảm 15% tình trạng thiếu vận động thể chất vào năm 2030 mà còn có thể trở thành nguồn tham khảo giá trị cho nhiều quốc gia trên thế giới.
