Cảnh báo bệnh lý thần kinh, hô hấp vào mùa lạnh

Mùa lạnh, người cao tuổi, trẻ nhỏ dễ gặp những vấn đề về sức khỏe như các bệnh lý hô hấp, thần kinh. Vì thế, khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, các chuyên gia khuyến cáo cần phải đến cơ sở y tế khám bệnh để được điều trị kịp thời.

Thứ Bảy, ngày 03/01/2026 - 10:18

Bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương.

Phòng bệnh hô hấp cho người cao tuổi

Người cao tuổi là nhóm đối tượng dễ mắc các bệnh lý hô hấp do sức đề kháng và hệ miễn dịch suy giảm. Khi thời tiết có sự chênh lệch nhiệt độ lớn trong ngày, độ ẩm cao, kèm theo tình trạng khói bụi đặc trong không khí, nguy cơ mắc các bệnh như viêm mũi, viêm xoang, viêm phế quản cấp, viêm phổi là phổ biến. Đặc biệt, nguy cơ trở nên nghiêm trọng hơn ở những người cao tuổi có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp hoặc bệnh phổi mạn tính.

Mới đây, Bệnh viện Lão khoa Trung ương đã tiếp nhận một người bệnh 83 tuổi, trú tại Ninh Bình, nhập viện trong tình trạng khó thở tăng dần, sốt, ho kéo dài 5 ngày và mệt mỏi nhiều. Người bệnh có tiền sử bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nhiều năm, kèm theo suy tim, tăng huyết áp và đã từng đặt stent động mạch vành. Trước đó, người bệnh đã xuất hiện các triệu chứng ho, sốt tại nhà nhưng chủ quan điều trị, đến khi tình trạng nặng lên gia đình mới đưa đến bệnh viện.

Thăm khám cho bệnh nhân cao tuổi mắc bệnh lý hô hấp.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Lê Chung Thủy, Phó Trưởng khoa Tim mạch-Hô hấp, Bệnh viện Lão khoa Trung ương, người cao tuổi mắc các bệnh hô hấp mạn tính, đặc biệt là bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, rất nhạy cảm với sự thay đổi của thời tiết và chất lượng không khí.

"Khi nhiệt độ thay đổi đột ngột hoặc môi trường ô nhiễm, đường hô hấp dễ bị kích ứng. Chỉ cần nhiễm lạnh, viêm họng, nhiễm virus hoặc không tuân thủ điều trị thuốc đều có thể khiến bệnh chuyển sang đợt cấp, diễn biến nhanh và nặng, buộc phải nhập viện điều trị", bác sĩ Thủy chia sẻ.

Bác sĩ cũng cho biết, nhiều trường hợp bệnh trở nặng liên quan đến thói quen sinh hoạt như thay đổi nhiệt độ đột ngột từ nóng sang lạnh; chủ quan khi ngủ đêm, không giữ ấm; tiếp xúc với khói thuốc lá, thuốc lào, khói bụi và ô nhiễm không khí. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ viêm phổi, suy hô hấp và các biến chứng tim mạch, đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi có nhiều bệnh nền phối hợp.

Để phòng ngừa các bệnh lý hô hấp và hạn chế biến chứng trong điều kiện thời tiết thất thường và ô nhiễm không khí, các bác sĩ khuyến cáo người cao tuổi và gia đình cần giữ ấm cơ thể khi sáng sớm và ban đêm, chú ý bảo vệ vùng cổ, ngực, mũi, họng; hạn chế ra ngoài vào thời điểm không khí ô nhiễm nặng; đeo khẩu trang khi ra ngoài.

Người cao tuổi cần tuân thủ điều trị các bệnh mạn tính theo đúng chỉ định, không tự ý bỏ thuốc; tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine như cúm, phế cầu; đồng thời duy trì chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, uống đủ nước để tăng cường sức đề kháng.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như ho, sốt, khó thở, mệt nhiều, người cao tuổi cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà.

Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên trái vô căn

Bệnh viện đa khoa Medlatec vừa tiếp nhận anh T.V.S (45 tuổi) đến khám do tê bì nửa mặt trái. Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận anh S. có dấu hiệu liệt dây thần kinh mặt bên trái, biểu hiện bằng méo miệng, mờ nếp nhăn vùng má, khó nhắm kín mắt và tê bì nửa mặt.

Đáng chú ý, khi yêu cầu bệnh nhân nhắm chặt hai mắt, lông mi bên mặt yếu lộ ra rõ hơn, một dấu hiệu thường gặp trong liệt dây thần kinh mặt ngoại biên.

Chụp MRI sọ não cho thấy hình ảnh thoái hóa myelin chất trắng dưới vỏ bán cầu đại não bên hai bên (phân loại Fazekas độ 1), không thấy tổn thương cấp tính nội sọ.

Với kết quả trên, anh S. được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên trái vô căn (liệt Bell). Bệnh nhân được kê đơn điều trị ngoại trú, hướng dẫn tập các bài tập cơ vùng mặt, chăm sóc mắt, phối hợp châm cứu sau 1 tuần.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ Bùi Thị Thanh, chuyên khoa Thần kinh, liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là một bệnh tương đối phổ biến trên lâm sàng, chiếm 2,95% bệnh thần kinh (23/10.000 người/năm), thường gặp ở mùa đông-xuân và ở mọi lứa tuổi.

Nguyên nhân thường do lạnh, nhiễm trùng, chấn thương, khối u hoặc các rối loạn trong xương đá, trong đó có nguyên nhân do lạnh chiếm 80%.

Dây thần kinh số VII có chức năng liên quan đến cảm giác, vị giác, chi phối vận động của khuôn mặt. Khi bị liệt dây thần kinh số VII người bệnh thường có các biểu hiện sau: Có thể khô mắt do giảm tiết nước mắt, mi mắt nhắm không kín do liệt cơ vòng mi; một bên miệng khó hoặc không mỉm cười được, ăn nhai thường đọng thức ăn bên bị bệnh; miệng bị kéo lệch về bên lành; bệnh nhân bị đau ở góc hàm, thái dương, tai,…; vị giác thay đổi; nhạy cảm với âm thanh.

Trường hợp tổn thương dây thần kinh số VII ngoại biên do virus Varicella-zoster có thể kèm theo đau nhức tai nhiều, sốt, có mụn nước vành tai, ống tai.

Nếu không được phát hiện ngay từ sớm và điều trị kịp thời có thể sẽ dễ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Với biến chứng mắt, bệnh nhân có thể viêm kết mạc, viêm giác mạc, khô mắt do không nhắm được mắt,… Về lâu dài sẽ gây ảnh hưởng nặng nề đến tầm nhìn. Ngoài ra, bệnh nhân còn có thể bị co thắt cơ vòng mi hoặc gặp hội chứng nước mắt cá sấu, thường xuyên tự chảy nước mắt.

Tình trạng co thắt nửa mặt sau liệt mặt gặp ở bệnh nhân bị liệt nặng. Dây thần kinh đã tổn thương nặng, tái phân bố thần kinh không phù hợp. Biến chứng này khiến bệnh nhân không chỉ đau đớn mà còn ảnh hưởng rất nhiều đến sinh hoạt thường ngày.

Bác sĩ Thanh khuyến cáo, để phòng ngừa bệnh, người dân cần lưu ý giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng đầu, mặt, cổ khi đi ngoài trời lạnh hoặc sáng sớm/đêm khuya; tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột, không tắm nước lạnh quá khuya, không để quạt hoặc điều hòa thổi thẳng vào mặt khi ngủ; nâng cao đề kháng bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý, hạn chế rượu bia trong mùa lạnh; chủ động tiêm vaccine phòng virus Varicella-zoster.

Người dân khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh để được thăm khám và điều trị kịp thời.

THIÊN LAM