Chỉ thị nêu rõ, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác người cao tuổi chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh già hóa dân số diễn biến nhanh. Hiện, mạng lưới cơ sở chăm sóc người cao tuổi, trung tâm chăm sóc ban ngày, nhà sinh hoạt cộng đồng, các hình thức hỗ trợ tại gia đình còn thiếu, hạn chế về chất lượng và hiệu quả. Các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư cơ sở chăm sóc người cao tuổi gặp khó khăn, nhất là trong tiếp cận đất đai, nguồn lực và chính sách ưu đãi. Các giải pháp mang tính tổng thể, toàn diện, lâu dài nhằm phát huy vai trò người cao tuổi trong giai đoạn thích ứng với già hóa dân số chưa được triển khai đồng bộ...
Để khắc phục những hạn chế trên, Thủ tướng đã yêu cầu các bộ, ngành, trong đó Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan và chính quyền địa phương, phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa hiện có để chăm lo đời sống văn hóa, tinh thần; tổ chức các hoạt động thể dục, văn hóa, văn nghệ nhằm nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần cho người cao tuổi.
Thực tế cho thấy, hệ thống thiết chế văn hóa-thể thao cơ sở thời gian qua được đầu tư, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, thúc đẩy phong trào thể dục rèn luyện và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Tuy nhiên, nhiều câu lạc bộ, nhà văn hóa, khu thể thao và trung tâm sinh hoạt cộng đồng chưa bố trí không gian, mô hình phù hợp đặc điểm và nhu cầu của người lớn tuổi, khiến mức độ tham gia của người già vào các hoạt động văn hóa, thể thao còn hạn chế.
Đáng chú ý, hiện nay, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều tỉnh, thành phố đã và đang nghiên cứu, chuyển đổi trụ sở dôi dư thành các thiết chế văn hóa phục vụ cộng đồng. Từ yêu cầu nâng cao chất lượng công tác người cao tuổi, việc tổ chức hệ thống thiết chế văn hóa cần đặt trong tầm nhìn dài hạn, gắn trực tiếp nhiệm vụ chăm lo đời sống của lứa tuổi cao niên. Không gian sinh hoạt cộng đồng được xây mới, cải tạo hay nâng cấp cần chú trọng bảo đảm đầu tư đồng bộ về quy mô, cơ sở vật chất, trang thiết bị và phòng chức năng, tạo điều kiện thuận lợi cho toàn thể nhân dân tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao.
Theo Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035, mục tiêu đến năm 2030 là 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ ba loại hình thiết chế văn hóa gồm trung tâm văn hóa hoặc trung tâm văn hóa-thể thao, bảo tàng và thư viện; bảo đảm vận hành hiệu quả các thiết chế văn hóa cơ sở cấp xã, thôn.
Như vậy, trong từng giai đoạn, thậm chí từng năm, các địa phương cần chú trọng khai thác, thiết kế và tổ chức hệ thống thiết chế văn hóa theo hướng thân thiện, đáp ứng nhu cầu người cao tuổi; ưu tiên bố trí không gian phù hợp tại nhà văn hóa, công viên và các điểm sinh hoạt cơ sở; cải thiện điều kiện tiếp cận an toàn, thuận tiện theo đặc điểm lứa tuổi, trong đó cần tối ưu cho nhóm người cao tuổi.
Ngoài ra, các địa phương cần chủ động tổ chức đa dạng hóa hoạt động thể dục, văn hóa, văn nghệ và mô hình sinh hoạt câu lạc bộ phù hợp với tâm lý, thể trạng và nhu cầu giao lưu của người cao tuổi. Những biện pháp này sẽ góp phần nâng cao sức khỏe, tăng cường gắn kết cộng đồng và cải thiện đời sống văn hóa, tinh thần cho người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số đang tăng nhanh.
