Thấp thỏm… trực tuyến
Năm nay là năm đầu tiên kỳ tuyển sinh vào lớp 10 công lập tại Hà Nội được triển khai theo hình thức trực tuyến, bước đi được xem như tất yếu trong chuyển đổi số giáo dục. Phụ huynh không còn phải xếp hàng nộp hồ sơ, mọi thao tác đều thực hiện qua hệ thống. Tuy nhiên, với nhiều gia đình, những phụ huynh lớn tuổi hoặc ít tiếp xúc công nghệ, đây lại là thách thức.
Anh Lê Văn Chí, phụ huynh tại phường Phú Diễn cho biết: “Tôi phải nhờ con hướng dẫn từng bước. Sợ nhất là nhập sai thông tin hoặc chọn nhầm nguyện vọng. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cả tương lai của con”. Không chỉ phụ huynh, ngay cả học sinh cũng gặp áp lực khi phải tự mình đưa ra quyết định trên hệ thống. Khác với việc có thể trao đổi trực tiếp với giáo viên trước đây, bây giờ mọi thứ diễn ra nhanh chóng, đôi khi thiếu đi sự tư vấn sâu sát.
Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của mùa tuyển sinh năm nay là việc cập nhật tỷ lệ chọi theo thời gian thực. Chỉ cần vài thao tác trên hệ thống, phụ huynh và học sinh có thể biết ngay số lượng hồ sơ đăng ký vào từng trường, từng thời điểm. Thoạt nhìn, đây là một bước tiến lớn về minh bạch. Không còn cảnh “đoán mò” hay phụ thuộc vào thông tin truyền miệng. Tuy nhiên, chính sự minh bạch này lại tạo ra một tâm lý mới, đó là lo lắng liên tục.
Em Nguyễn Thu Hà, học sinh lớp 9 tại phường Cầu Giấy, chia sẻ: “Trong ba ngày chạy thử, ngày nào em cũng vào xem tỷ lệ chọi. Thấy trường mình đăng ký tăng vọt, em hoang mang, không biết có nên đổi nguyện vọng không”. Phụ huynh của em Hà cũng không giấu được áp lực: “Trước đây, mình chỉ biết số liệu sau khi nộp hồ sơ xong, còn bây giờ ngày nào cũng cập nhật. Biết sớm thì tốt, nhưng lại khiến mình mất ăn mất ngủ vì cứ sợ chọn sai”.
Thực tế cho thấy, khi thông tin được cập nhật trực tuyến theo thời gian thực, cũng gây áp lực tâm lý từng phút, từng giờ. Mỗi biến động nhỏ về số lượng đăng ký đều có thể khiến học sinh và phụ huynh dao động, dẫn đến việc thay đổi nguyện vọng liên tục, đôi khi thiếu cân nhắc dài hạn.
Cuộc cạnh tranh khốc liệt
Nhiều người đánh giá, bước tiến quan trọng của mùa tuyển sinh vào lớp 10 năm nay tại Hà Nội là xóa bỏ khu vực tuyển sinh, nhằm bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Học sinh không còn bị “đóng khung” theo địa bàn, mà có thể lựa chọn trường phù hợp với năng lực và mong muốn của mình. Đổi lại, khi rào cản địa lý được gỡ bỏ, sự cạnh tranh cũng trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết.
Tại một buổi tư vấn tuyển sinh, cô giáo Trịnh Ngọc Ánh, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Cầu Giấy nhận xét: “Trước đây, học sinh thường chọn trường trong khu vực nên mức độ cạnh tranh tương đối ổn định. Bây giờ, các em giỏi ở nhiều quận dồn về những trường tốp đầu, khiến tỷ lệ chọi tăng rất cao”. Điều này dẫn đến một hệ quả rõ rệt là sự phân hóa mạnh mẽ giữa các trường. Những trường có thương hiệu tiếp tục “nóng”, trong khi nhiều trường khác dù có chất lượng ổn định vẫn khó thu hút học sinh.
Một thí dụ điển hình là Trường THPT Yên Hòa, vốn đã có tỷ lệ chọi cao nay càng trở thành “điểm nóng” khi học sinh từ nhiều quận nội thành đổ về đăng ký. Trong khi đó, một số trường ở khu vực ngoại thành lại có lượng hồ sơ khiêm tốn hơn nhiều, dù điều kiện học tập có thể không thua kém.
Một điểm mới nữa là từ năm học 2026-2027, Hà Nội lần đầu cho phép học sinh diện tạm trú được tham gia tuyển sinh vào các trường công lập. Ở góc độ tổng thể, chính sách này dù nhân văn cũng khiến “cuộc đua” trở nên đông đúc hơn.
Theo một cán bộ quản lý tại Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, số lượng học sinh tham gia kỳ thi năm nay tăng đáng kể, trong khi chỉ tiêu vào các trường công lập không tăng tương ứng. Điều này đồng nghĩa với việc tỷ lệ cạnh tranh ngày càng cao. “Chúng tôi rất ủng hộ việc mở rộng cơ hội cho học sinh tạm trú. Tuy nhiên, về lâu dài, cần có thêm giải pháp tăng quy mô trường lớp, nếu không áp lực sẽ tiếp tục dồn lên kỳ thi lớp 10”, vị cán bộ nhận định.
Những đổi mới trong tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội là cần thiết và phù hợp với xu thế. Tuy nhiên, để những cải tiến này thật sự phát huy hiệu quả, cần có thêm các giải pháp đồng bộ nhằm giảm áp lực cho người học. Theo các chuyên gia, trước hết, cần tăng cường tư vấn hướng nghiệp và phân luồng học sinh ngay từ bậc THCS, thay vì dồn tất cả vào “cánh cửa” lớp 10 công lập. Bên cạnh đó, việc nâng cao chất lượng giáo dục ở các loại hình trường ngoài công lập, trường nghề cũng rất quan trọng, nhằm tạo thêm lựa chọn và giảm tải cho hệ thống công lập. Cuối cùng, cần có những kênh thông tin chính thống, dễ tiếp cận để phụ huynh và học sinh không bị “quá tải” trước lượng dữ liệu lớn và liên tục thay đổi.
Theo thống kê của ngành giáo dục Hà Nội, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS lớp 9 có cơ hội đỗ lớp 10 THPT công lập năm nay được đánh giá là thấp nhất trong 10 năm gần đây. Toàn thành phố có 147 nghìn học sinh lớp 9, trong khi chỉ tiêu vào lớp 10 THPT công lập là 81.448. Tính cả trường THPT tư thục và trung tâm giáo dục thường xuyên, số học sinh học lớp 10 vào khoảng 127 nghìn em.
