Cần làm rõ an toàn khi di dời các trạm biến áp

Vấn đề đặt ra là khoảng cách an toàn, nguy cơ phòng cháy chữa cháy và tính đầy đủ của hồ sơ pháp lý đối với các công trình điện này.

Lo ngại từ vị trí đặt trạm

Theo phản ánh của người dân có kho nông sản tại khu vực xã Phú Nghĩa, trong quá trình triển khai dự án mở rộng, cải tạo Quốc lộ 6, gia đình đã chấp hành chủ trương giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, sau khi tuyến đường được mở rộng, một số trạm biến áp của doanh nghiệp tư nhân trước đây nằm ở phía ngoài đường cũ, dự kiến được di dời vào vị trí sát mép tường rào, gần kho nông sản của gia đình.

Việc đặt 4 trạm biến áp sát nhau trong khu vực có nhiều kho nông sản liền kề khiến người dân đặc biệt lo ngại về một kịch bản sự cố dây chuyền. Bởi chỉ một điểm chập điện, phóng điện, cháy thiết bị hoặc cháy dầu máy biến áp cũng có thể gây cháy lan khi xung quanh là nông sản khô, bao bì, thùng carton, pallet gỗ và vật tư đóng gói dễ bắt cháy. Khi đó, rủi ro không còn dừng ở phạm vi hẹp mà có thể lan sang các kho hàng liền kề, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản và đe dọa trực tiếp an toàn của người dân trong khu vực.

Điều đáng nói nữa, các trạm biến áp này được xác định là công trình phục vụ doanh nghiệp tư nhân. Vì vậy, ngoài yêu cầu kỹ thuật điện, cần làm rõ vị trí đặt trạm có nằm trong ranh giới đất của doanh nghiệp hay không; nếu đặt ngoài phạm vi đất doanh nghiệp, trên đất công, đất giao thông hoặc khu vực thuộc hành lang hạ tầng kỹ thuật thì phải có văn bản chấp thuận, hồ sơ sử dụng đất và hồ sơ xây dựng hợp pháp.

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Anh Dũng, Trưởng Phòng Kinh tế xã Phú Nghĩa, cho biết các trạm điện này đã tồn tại từ nhiều năm trước, khoảng năm 2007. Về trình tự pháp lý, nhất là việc các trạm có đặt ngoài phạm vi đất của doanh nghiệp hay không, ông Dũng cho rằng cần phải xem lại hồ sơ. Ông cũng nhìn nhận việc bố trí trạm ngay sát công trình liền kề là vấn đề có yếu tố nguy hiểm, cần được cơ quan chuyên môn xem xét, đánh giá.

Theo ông Dũng, địa phương chủ yếu phối hợp chủ đầu tư dự án trong công tác giải phóng mặt bằng. Đối với việc di chuyển các công trình hạ tầng kỹ thuật, trong đó có điện, nước, viễn thông, đây là phần việc thuộc gói di chuyển công trình nổi, công trình ngầm của thành phố trong quá trình thực hiện dự án mở rộng Quốc lộ 6. Phương án ban đầu có liên quan đến việc bố trí trên hè, song do vỉa hè hẹp, nếu đặt trạm có thể ảnh hưởng đến lưu thông, nên phải tính toán vị trí khác.

Đại diện địa phương cũng cho biết, việc di dời các trạm điện phải đã có sự thống nhất của cơ quan chuyên ngành điện lực và các sở, ngành liên quan. Tuy nhiên, khi đề nghị cung cấp hồ sơ thể hiện việc 4 trạm biến áp đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt, ông Lê Anh Dũng nói rằng không có.

Trong khi đó, trao đổi với đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông thành phố Hà Nội cho biết đơn vị đang trong quá trình xin ý kiến của các cấp có thẩm quyền. Theo thông tin trao đổi ban đầu, phương án di dời trạm điện cần phải có ý kiến chấp thuận của Sở Công thương, và thủ tục liên quan đến xây dựng, cấp phép của Sở Xây dựng.

Cần rà soát từ hồ sơ đến hiện trường

Theo Nghị định số 62/2025/NĐ-CP ngày 4/3/2025 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Điện lực về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực, chủ đầu tư, đơn vị quản lý vận hành công trình trạm điện có trách nhiệm tổ chức thực hiện các biện pháp bảo vệ an toàn đối với công trình trạm điện thuộc phạm vi quản lý. Đáng chú ý, Điều 11 Nghị định 62/2025/NĐ-CP quy định hành lang bảo vệ an toàn trạm điện. Đối với trạm điện không có tường, rào bao quanh, khoảng cách đến bộ phận mang điện gần nhất là 2m đối với cấp điện áp trên 1kV đến 22kV và 3m đối với cấp 35kV. Trong khi đó, các cột điện do các đơn vị thi công dựng sẵn đã sát mép cửa ra vào của kho nông sản chưa đến 50cm.

Những quy định này cho thấy việc đánh giá an toàn không thể chỉ nhìn vào việc “còn chỗ để đặt” hay “đã từng tồn tại trước đây”, mà phải căn cứ vào hồ sơ thiết kế, cấp điện áp, loại trạm, hiện trạng công trình liền kề, lối ra vào vận hành, phương án thoát nước, thông gió, phòng cháy chữa cháy và khả năng tiếp cận khi có sự cố.

Trao đổi về vấn đề này, ông Trần Quốc Toản, Thạc sĩ kỹ thuật điện, Phó Chủ nhiệm Khoa Điện-Điện tử, Trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, cho rằng đối với công trình điện, hồ sơ thiết kế phải tuân thủ các quy chuẩn về an toàn điện và phòng cháy chữa cháy. Vì vậy, chủ đầu tư bắt buộc phải khảo sát hiện trạng khu vực xây dựng; trường hợp có kho hàng liền kề thì kho hàng cũng là đối tượng liên quan đến phương án phòng cháy chữa cháy cần được tính đến.

Về cơ quan có thẩm quyền kết luận vị trí đặt trạm là an toàn và phù hợp quy hoạch, ông Toản cho biết cần tiếp tục làm rõ. Theo ông, về an toàn điện, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thiết kế chịu trách nhiệm đối với hồ sơ kỹ thuật; còn về phòng cháy chữa cháy thì tùy quy mô, tính chất công trình để xác định có thuộc diện phải thẩm duyệt, kiểm tra, nghiệm thu hay không. Ông cũng lưu ý cần có thêm ý kiến của chuyên gia thiết kế, xây dựng, nghiệm thu trạm điện để đánh giá đầy đủ hơn.

Từ vụ việc này, điều người dân mong muốn các cơ quan chức năng thành phố Hà Nội cần kiểm tra, công khai các tài liệu pháp lý liên quan đến 4 trạm biến áp, gồm: Văn bản chấp thuận vị trí, hồ sơ thiết kế, thẩm định thiết kế, giấy phép xây dựng nếu thuộc diện phải cấp phép, thỏa thuận đấu nối, hồ sơ nghiệm thu, hồ sơ quản lý vận hành, phương án bảo vệ an toàn điện, phương án phòng cháy chữa cháy và căn cứ sử dụng đất tại vị trí đặt trạm.

Với trạm biến áp phục vụ doanh nghiệp tư nhân, nếu công trình nằm ngoài phạm vi đất doanh nghiệp hoặc sử dụng đất công, đất giao thông, hành lang hạ tầng kỹ thuật, càng cần làm rõ căn cứ pháp lý. Không thể doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng điện thì đương nhiên được đặt công trình điện trên phần đất không thuộc quyền sử dụng hợp pháp của mình. Việc sử dụng đất phải đúng mục đích, đúng ranh giới, đúng quy hoạch và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Dự án mở rộng, cải tạo Quốc lộ 6 là công trình hạ tầng cần thiết, góp phần hoàn thiện hệ thống giao thông và tạo điều kiện phát triển cho khu vực. Đây cũng là dịp để các cơ quan chức năng rà soát lại tính pháp lý của các trạm biến áp đã tồn tại nhiều năm, làm rõ vị trí đặt trạm, hồ sơ đất đai, đấu nối, xây dựng và an toàn điện; qua đó yêu cầu điều chỉnh, di dời về vị trí phù hợp nếu phát hiện công trình chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện theo quy định.

Đặc biệt, yếu tố an toàn cần được xem xét đầy đủ và thận trọng hơn, nhất là khi vị trí dự kiến đặt 4 trạm biến áp nằm gần kho nông sản, trong khu vực cũng có nhiều kho hàng liền kề, nếu xảy ra sự cố điện, nguy cơ cháy lan có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản, hoạt động sản xuất, kinh doanh và an toàn của người dân trong khu vực.