Cần có luật cho khu công nghiệp, khu kinh tế

Thông qua diễn đàn “Phát hiện nút thắt trong thúc đẩy phục hồi và phát triển kinh tế-Vai trò của Kiểm toán Nhà nước” được tổ chức mới đây, Kiểm toán Nhà nước và các chuyên gia kinh tế đã kiến nghị nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp.
Sản xuất văn phòng phẩm tại Công ty TNHH Deli Việt Nam trong Khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh DUY ĐĂNG)
Sản xuất văn phòng phẩm tại Công ty TNHH Deli Việt Nam trong Khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh DUY ĐĂNG)

Trong đó, nhiều ý kiến cho rằng cần cụ thể hóa bằng luật đối với lĩnh vực này, từ đó thu hút mạnh mẽ hơn các nguồn lực về công nghệ, vốn, nhân lực từ bên ngoài, góp phần tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, mục tiêu xây dựng Luật Khu công nghiệp, khu kinh tế nhằm tạo dựng khung pháp luật đầy đủ, đồng bộ, thống nhất về khu công nghiệp, khu kinh tế; quy hoạch và phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế phải bảo đảm nguyên tắc tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, gắn với khả năng thu hút đầu tư, liên kết vùng, hình thành các vùng công nghiệp trọng điểm, bảo tồn hệ sinh thái, phát triển bền vững.

Tỷ lệ lấp đầy đạt 57%

Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy sau hơn 30 năm hình thành và phát triển, các khu công nghiệp, khu kinh tế đã đóng góp tích cực vào thành tựu tăng trưởng và phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, thu hút được lượng vốn đầu tư lớn, bổ sung nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Đây cũng là yếu tố góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần đẩy mạnh tăng trưởng sản xuất ngành công nghiệp, nâng cao giá trị xuất khẩu và sức cạnh tranh của nền kinh tế; đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước; giải quyết việc làm, chuyển dịch cơ cấu lao động...

Theo ông Lê Thành Quân, Vụ trưởng Quản lý các khu kinh tế, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đến cuối năm 2022, cả nước đã có 407 khu công nghiệp, khu kinh tế được hình thành tại 61/63 tỉnh, thành phố.

Tuy nhiên, so với nhiều nước trên thế giới và trong khu vực, hoạt động đầu tư phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp của Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu, còn gặp rất nhiều khó khăn, thách thức.

Ông Lê Thành Quân chỉ ra tám nút thắt cơ bản trong phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế hiện nay là:

  • Thể chế chính sách về khu công nghiệp, khu kinh tế chưa bảo đảm tính ổn định, thống nhất, đồng bộ và chưa có sự đột phá để phát huy vai trò và đóng góp của các khu trong phát triển kinh tế-xã hội;
  • Chất lượng, hiệu quả quy hoạch phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế chưa đáp ứng yêu cầu;
  • Khu công nghiệp tại Việt Nam vẫn chủ yếu phát triển theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực với mục tiêu chính là tăng diện tích lấp đầy;
  • Chất lượng, hiệu quả thu hút đầu tư vào khu công nghiệp, khu kinh tế chưa đáp ứng yêu cầu phát triển theo chiều sâu;
  • Nguồn vốn ngân sách nhà nước hỗ trợ phát triển hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế còn thấp so với nhu cầu;
  • Tổ chức bộ máy cơ quan đầu mối quản lý nhà nước đối với khu công nghiệp, khu kinh tế ở Trung ương và địa phương chậm được kiện toàn, nâng cấp để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đề ra...

Tỷ lệ lấp đầy của các khu công nghiệp, khu kinh tế hiện mới chỉ đạt hơn 57% là vấn đề được nhiều chuyên gia kinh tế rất băn khoăn.

Từ thực tế này, ông Bùi Đặng Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội đề xuất cần đánh giá việc triển khai thực hiện chính sách pháp luật về phát triển khu công nghiệp, khu chế xuất đã bảo đảm thông thoáng hay chưa, đồng thời đẩy mạnh công tác kiểm toán, thanh tra, giám sát việc thực thi các chính sách này.

Hoàn thiện thể chế pháp luật

Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Bùi Quốc Dũng cho biết, trong giai đoạn 2016-2022, Kiểm toán Nhà nước đã triển khai hơn 10 cuộc kiểm toán hoạt động chuyên sâu về các vấn đề môi trường, trong đó có sáu cuộc kiểm toán công tác quản lý, bảo vệ môi trường tại các khu công nghiệp, khu kinh tế...

Từ đó làm rõ những bất cập, hạn chế của chính sách và đưa ra những đề xuất, kiến nghị nhằm khai thác các nguồn lực cho phát triển các khu công nghiệp, khu kinh tế.

Sự chồng chéo, vướng mắc trong hệ thống pháp luật hiện hành được đánh giá là một trong những nút thắt cơ bản đối với quá trình phát triển các khu công nghiệp, khu kinh tế trong cả nước.

TS Lê Đình Thăng, Kiểm toán trưởng Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành II cho biết, hiện nay, văn bản quy phạm pháp luật cao nhất điều chỉnh hoạt động của các khu công nghiệp, khu kinh tế là Nghị định nhưng các chính sách ưu đãi đầu tư vào các khu được ban hành trong các luật liên quan như Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng… với nhiều điểm chưa được quy định rõ ràng, ảnh hưởng đến thu hút đầu tư, sản xuất, kinh doanh trong khu công nghiệp, khu kinh tế.

Theo các chuyên gia kinh tế, đã đến lúc cần xây dựng luật riêng cho phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế nhằm hoàn thiện thể chế và pháp luật liên quan, tạo khung pháp lý thống nhất cho môi trường đầu tư kinh doanh thêm thuận lợi, đẩy mạnh thu hút đầu tư, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết, Bộ đã đánh giá, tổng kết quá trình phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế từ năm 1991 đến nay và chia thành bốn giai đoạn theo các thời kỳ, làm căn cứ hướng đến xây dựng, hoàn chỉnh khung pháp lý.

Việc xây dựng luật riêng là yêu cầu cấp thiết đang đặt ra, không chỉ với đối tượng điều chỉnh là khu công nghiệp, khu kinh tế mà còn bao gồm cả các khu công nghệ cao để điều chỉnh và áp dụng thống nhất trong cả nước về cách tiếp cận, trình tự thủ tục, ưu đãi, đặc biệt là mô hình quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế ở địa phương.

Cùng với đó là đẩy mạnh công tác quy hoạch, bởi đây là nền tảng của sự phát triển bền vững và bảo đảm các chính sách pháp luật được thực thi tốt, đem lại hiệu quả cao.

Quan điểm xây dựng Luật là bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng bộ, thống nhất; đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động và đổi mới cơ chế quản lý, mô hình phát triển của các khu công nghiệp, khu kinh tế.

(Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu tư)

Có thể bạn quan tâm

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Văn Lương kiểm tra tại dự án Khu đô thị, thương mại, du lịch, dịch vụ và sân golf Huổi Phạ. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên yêu cầu xác định rõ trách nhiệm, mốc thời gian hoàn thành từng nhiệm vụ trong các dự án trọng điểm

Bảo đảm tiến độ tổng thể các dự án trọng điểm đang triển khai trên địa bàn phường Điện Biên Phủ và xã Thanh Nưa (tỉnh Điện Biên), Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Văn Lương đã yêu cầu chủ đầu tư, các sở, ngành và chính quyền địa phương phải xác định rõ trách nhiệm, mốc thời gian hoàn thành từng nhiệm vụ trong các dự án.

VISSAN triển khai kế hoạch sản xuất hàng tết từ đầu tháng 9/2026. (Ảnh: SATRA)

SATRA chủ động nguồn hàng cung ứng Tết Đinh Mùi 2027

Từ vùng nguyên liệu, nhà máy chế biến, chợ đầu mối đến hệ thống bán lẻ, SATRA đang triển khai kế hoạch chuẩn bị hàng Tết Đinh Mùi 2027 với quy mô dự trữ hơn 376 tỷ đồng, đồng thời tăng cường công tác an toàn thực phẩm, logistics và khuyến mại kích cầu nhằm phục vụ thị trường Thành phố Hồ Chí Minh.

Dự án Khu đô thị quốc tế Đa Phước (Đà Nẵng) được tái khởi động xây dựng từ quý III/2026 tại Quyết định số 3605/UBND ngày 12/8/2026. (Ảnh: ANH QUÂN)

Gỡ vướng cho dự án tồn đọng, kéo dài

Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 29/2026/QH16 về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Rút ngắn khoảng cách từ nguồn hàng đến người tiêu dùng

Mới đây, khi làm việc với Bộ Công thương và các bộ, ngành liên quan về cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng, dầu, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu việc sửa đổi quy định phải thực chất, cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống.

Bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể - Bộ Tài chính. (Ảnh: BTC)

Hỗ trợ đúng nhu cầu để doanh nghiệp lớn lên

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được định hướng lại theo hướng có trọng tâm, gắn với nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp. Dự thảo Luật mới đồng thời chú trọng giảm chi phí tuân thủ, khơi thông nguồn lực và tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh chuyển đổi, doanh nghiệp từng bước nâng quy mô.

Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. (Ảnh: Ban Tổ chức)

Chứng khoán nghiên cứu giao dịch xuyên trưa, phân bảng cổ phiếu

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang nghiên cứu phân bảng cổ phiếu, giao dịch xuyên trưa, điều chỉnh biên độ giá và một số cơ chế giao dịch mới. Các phương án chỉ được triển khai sau khi đánh giá đầy đủ tác động, bảo đảm an toàn hệ thống và ổn định thị trường.

Dự án thành phần 1: đầu tư xây dựng Quốc lộ 15D đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ-La Sơn hiện còn hơn 746 tỷ đồng vốn kéo dài ngân sách Trung ương cần giải ngân. (Ảnh: TT)

Quảng Trị chỉ đạo quyết liệt tháo gỡ khó khăn, phấn đấu giải ngân 100% vốn kéo dài ngân sách Trung ương

Các dự án sử dụng nguồn vốn kéo dài từ ngân sách Trung ương chỉ được phép giải ngân đến hết ngày 31/12/2026, trong khi thời gian còn lại rất ngắn và Quảng Trị đang bước vào mùa mưa lũ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị yêu cầu rất cao để phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn được phép kéo dài. 

Người dân Thủ đô chủ động giữ gìn không gian sống. (Ảnh: Thanh Hậu)

Bảo đảm chất lượng môi trường cho người dân nông thôn Thủ đô

Từ những buổi tổng vệ sinh cuối tuần tạo ra những tuyến đường không rác… thành phố Hà Nội đang biến phong trào bảo vệ môi trường thành việc làm thường xuyên của cộng đồng. Khi người dân tham gia giữ gìn không gian sống, tiêu chí môi trường trong nông thôn mới không còn nằm trên giấy, mà trở thành một phần chất lượng sống.

Mở rộng kết nối, chia sẻ dữ liệu nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu. (Ảnh: CHQ)

Giữ thông suốt thủ tục xuất nhập khẩu sau phân cấp

Thẩm quyền giải quyết nhiều thủ tục xuất nhập khẩu đang chuyển về địa phương, kéo theo yêu cầu điều chỉnh cách tiếp nhận hồ sơ và trao đổi dữ liệu. Việc mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia được tính toán theo hiện trạng từng hệ thống, nhằm kết nối đúng cơ quan xử lý, tránh trùng lặp và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.