Cần cơ chế quản lý phù hợp tài sản số tại Việt Nam

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và các loại tài sản kỹ thuật số tạo ra những thay đổi sâu sắc trong nền kinh tế toàn cầu. Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang diễn ra nhanh chóng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng để quản lý hiệu quả và khai thác tối đa tiềm năng từ một lĩnh vực mới mẻ.
Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Tài sản kỹ thuật số không chỉ giới hạn trong tiền mã hóa như Bitcoin hay Ethereum, mà còn bao gồm nhiều loại hình khác như NFT (tài sản không thể thay thế), token chứng khoán, stablecoin, hay thậm chí là các đồng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương các quốc gia phát hành. Theo Chainalysis (công ty cung cấp dịch vụ phân tích dữ liệu trên chuỗi khối blockchain - Mỹ), năm 2023, Việt Nam đứng thứ ba thế giới về tỷ lệ người dân tham gia giao dịch tài sản kỹ thuật số. Dòng vốn liên quan đến các tài sản này vào Việt Nam đạt khoảng 105-120 tỷ USD, cho thấy tiềm năng lớn về thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, thị trường tài sản số tại Việt Nam hiện vẫn chưa được quản lý chặt chẽ. Việc thiếu vắng hành lang pháp lý rõ ràng khiến nhà đầu tư phải đối mặt nhiều rủi ro như lừa đảo, mất an toàn thông tin hay các vấn đề liên quan đến rửa tiền và gian lận tài chính. Ðiều này cũng gây thất thu đáng kể cho ngân sách nhà nước khi các giao dịch chủ yếu diễn ra trên các sàn quốc tế hoặc qua kênh phi chính thức.

Trước thực trạng nêu trên, Chính phủ đã có những động thái tích cực nhằm xây dựng cơ chế quản lý phù hợp. Cuối tháng 2/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo nghiên cứu áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực tài sản số. Bộ Tài chính phối hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao nhiệm vụ trình Chính phủ khung pháp lý quản lý tài sản kỹ thuật số ngay trong tháng 3 này.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng khung pháp lý không chỉ dừng lại ở thí điểm sàn giao dịch tiền kỹ thuật số mà còn cần bao quát toàn diện hơn về các loại hình tài sản mã hóa khác nhau. Các quốc gia phát triển như Nhật Bản, Singapore hay Dubai đã sớm nhận thức được tầm quan trọng của việc quản lý lĩnh vực này. Nhật Bản yêu cầu tất cả các sàn giao dịch phải đăng ký với Cơ quan Dịch vụ Tài chính (FSA) từ năm 2017. Dubai thành lập riêng Cơ quan Quản lý Tài sản Ảo (VARA) nhằm thu hút đầu tư và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực blockchain.

Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm quốc tế nhưng cũng cần tận dụng những lợi thế riêng để xây dựng mô hình phù hợp. Một lợi thế lớn là hệ thống dữ liệu dân cư quốc gia do Bộ Công an quản lý có thể tích hợp với giải pháp định danh khách hàng (KYC), giúp kiểm soát tốt hơn các giao dịch và giảm thiểu nguy cơ rửa tiền. Công nghệ blockchain cũng có thể được áp dụng để ghi nhận vĩnh viễn mọi giao dịch, tạo điều kiện thuận lợi cho việc truy vết dòng tiền khi cần thiết.

Chính phủ cũng cần xem xét khả năng phát hành đồng tiền kỹ thuật số quốc gia (CBDC). Ðây là xu hướng đang được nhiều quốc gia lớn thử nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả thanh toán và tăng cường chủ quyền tiền tệ. Việc phát hành CBDC sẽ giúp thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng thanh toán quốc tế.

Một vấn đề nữa cần lưu ý là việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ blockchain và tài sản kỹ thuật số. Hiện nay, nguồn nhân lực am hiểu sâu về lĩnh vực này tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Do đó, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích các trường đại học, viện nghiên cứu hợp tác với doanh nghiệp để đào tạo đội ngũ chuyên gia công nghệ tài chính chất lượng cao. Song song đó là nâng cao nhận thức cộng đồng về lợi ích và rủi ro khi tham gia thị trường tài sản số. Các cơ quan chức năng cần tăng cường truyền thông để người dân hiểu rõ hơn về bản chất của các loại hình tài sản mới này cũng như cách thức tham gia an toàn.

Việc xây dựng khung pháp lý quản lý tài sản kỹ thuật số tại Việt Nam không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn mở ra cơ hội lớn để đất nước tận dụng tiềm năng từ nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu. Với cách tiếp cận toàn diện và linh hoạt hơn từ phía Chính phủ cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cộng đồng nhà đầu tư, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm phát triển tài sản kỹ thuật số hàng đầu trong khu vực Ðông Nam Á.

Có thể bạn quan tâm

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.

Các sản phẩm của Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ dược liệu Yên Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình) tăng mạnh về số lượng bán ra thị trường nhờ thực hiện truy xuất nguồn gốc. (Ảnh: Hà An)

Hạ tầng số nông nghiệp và môi trường

Việc nhanh chóng xây dựng hạ tầng số cho ngành nông nghiệp và môi trường không chỉ để đáp ứng các điều kiện cần của thị trường mà còn là cơ sở cho quá trình chuẩn hóa kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.