Hội nghị là cơ hội để chính phủ các quốc gia nghiêm túc nhìn nhận về tác động ngày càng rộng lớn của biến đổi khí hậu, từ đó biến các cam kết thành hành động thực tiễn.
Theo Reuters, khoảng 50.000 đại biểu đã đăng ký tham dự hàng loạt phiên thảo luận tại COP30, dự kiến kéo dài trong hai tuần, với nhiệm vụ khó khăn là bảo vệ sự hợp tác trong vấn đề khí hậu toàn cầu. Phát biểu ý kiến tại phiên khai mạc, Tổng thống nước chủ nhà Lula da Silva khẳng định: “Biến đổi khí hậu không còn là mối đe dọa của tương lai. Nó là một thảm kịch của hiện tại”.
Bên cạnh đó, nhà lãnh đạo Brazil cũng lên tiếng chỉ trích những luận điệu nhằm bác bỏ các bằng chứng khoa học về vấn đề khí hậu, đồng thời nhấn mạnh chi phí cho việc bảo vệ khí hậu rẻ hơn rất nhiều so chi phí phải trả cho chiến tranh. Tổng thống Lula da Silva cũng kêu gọi chính phủ các nước nhanh chóng biến cam kết thành hành động cụ thể, đặc biệt là về việc tăng nguồn tài chính và chấm dứt dần việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Với việc các nước thành viên đạt được đồng thuận về chương trình nghị sự, Chủ tịch COP30 André Corrêa do Lago đã hoan nghênh động thái này, coi đây là bước khởi đầu tích cực để “gỡ nút thắt” cho các vòng thương lượng sắp tới. Ông nhấn mạnh các bên “có thể bắt đầu làm việc một cách mạnh mẽ, tập trung” và việc thông qua chương trình nghị sự được coi là “phép thử chính trị quan trọng”, định hình mức độ hợp tác trong các chủ đề then chốt như tài chính khí hậu, chuyển đổi năng lượng và thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu.
Một trong những trọng tâm của COP30 là lời kêu gọi tăng gấp nhiều lần nguồn tài chính khí hậu toàn cầu, từ 300 tỷ USD mỗi năm hiện nay lên 1.300 tỷ USD vào năm 2035, theo lộ trình được nhất trí tại COP29 ở Baku (Azerbaijan). Tổng thống Lula cho rằng, việc đầu tư 1.300 tỷ USD mỗi năm để giải quyết vấn đề khí hậu “rẻ hơn nhiều” so 2.700 tỷ USD chi cho chiến tranh trong năm 2024, đồng thời chỉ trích việc các cường quốc gia tăng chi tiêu quân sự trong khi chậm trễ thực hiện nghĩa vụ khí hậu.
Tổng Thư ký Công ước khung LHQ về biến đổi khí hậu Simon Stiell cảnh báo rằng, các cam kết hiện nay “chưa đủ nhanh” để giảm phát thải toàn cầu. Ông cho biết 113 quốc gia đã đệ trình các mục tiêu đóng góp quốc gia mới (NDC), bao phủ 69% lượng phát thải toàn cầu, song mức giảm ước tính 12% vào năm 2035 vẫn chưa đủ để giữ mức tăng nhiệt dưới 1,5°C. Tổng thống Lula khẳng định chủ nghĩa đa phương là con đường duy nhất để đối phó khủng hoảng khí hậu, đồng thời đề xuất thành lập Hội đồng Khí hậu trực thuộc LHQ, có thẩm quyền giám sát và xử phạt các quốc gia không tuân thủ cam kết.
Tại hội nghị, điểm nhấn xuất hiện sau khi Nga trình bày mô hình hoạt động có mục tiêu đầu tiên trên thế giới về khôi phục hệ sinh thái. Theo ông Vadim Petrov - Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học thống nhất thuộc Viện Nghiên cứu sinh thái toàn Nga của Bộ Tài nguyên và Môi trường Nga, mô hình này được các doanh nghiệp và cộng đồng khoa học Nga phát triển trong khuôn khổ chương trình Thập kỷ Phục hồi hệ sinh thái của LHQ (2021-2030).
Ông Petrov nhấn mạnh, kinh nghiệm của Nga chứng minh rằng phục hồi hệ sinh thái không chỉ là một biện pháp bảo tồn, mà còn là một trong những công cụ chính sách khí hậu hiệu quả nhất của thế kỷ 21. Từ góc độ khoa học, phục hồi hệ sinh thái vừa là giảm thiểu, vừa là thích ứng. Chuyên gia Nga cho biết, phục hồi thiên nhiên có thể cung cấp tới một phần ba tổng số biện pháp cần thiết để giảm phát thải toàn cầu vào năm 2030 và Nga đã chứng minh trên thực tế rằng cơ chế này hoạt động hiệu quả, đặc biệt là ở Bắc Cực.
Bên cạnh đó, việc cộng đồng quốc tế công bố sáng kiến Quỹ Rừng Nhiệt đới mãi mãi (TFFF) - một cơ chế tài chính toàn cầu theo mô hình quỹ bảo tồn lâu dài nhằm bảo vệ rừng nhiệt đới thông qua các khoản chi trả dựa trên kết quả bảo tồn - có thể mang tính bước ngoặt đối với châu Phi, đặc biệt là lưu vực sông Congo, nơi tập trung hơn 70% diện tích rừng nhiệt đới của châu lục này. Sáu quốc gia, trong đó có CHDC Congo, Gabon và Cameroon, sẽ có cơ hội nhận nguồn tài chính ổn định để duy trì độ che phủ rừng, thúc đẩy quản lý đất đai dựa vào cộng đồng và giảm thiểu mất rừng.
COP30, diễn ra từ ngày 10 đến 21/11 tại khu vực trung tâm rừng mưa Amazon, được kỳ vọng sẽ mở ra giai đoạn hành động quyết liệt hơn trong bảo vệ khí hậu thế giới nhằm hướng tới một tương lai công bằng và bền vững. Tuy nhiên, nếu các cam kết không trở thành hành động thực tế, mọi nỗ lực đảo ngược tình trạng biến đổi khí hậu sẽ “giậm chân tại chỗ”.
