Làm thế nào để người cao tuổi vừa có kỳ nghỉ lễ bên gia đình và người thân vui vẻ trọn vẹn, mà vẫn bảo đảm chế độ ăn hợp lý, bảo vệ sức khoẻ bản thân. Hãy cùng tìm hiểu một số lưu ý về dinh dưỡng của các món ăn quen thuộc ngày Tết dưới đây.
Người đái tháo đường và thừa cân béo phì lưu ý khi ăn bánh chưng
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Liên Hạnh cho hay, trong mâm cỗ Tết, bánh chưng là món ăn không thể thiếu lại có chỉ số đường huyết (GI) cao do thành phần chính là gạo nếp, dễ làm đường máu tăng nhanh sau ăn.
Đồng thời, bánh chưng chứa nhiều năng lượng đến từ tinh bột là chủ yếu, mỗi miếng bánh chưng cung cấp khoảng hơn 200kcal, tương đương ăn 1 miệng bát con cơm, chỉ cần ăn từ 2-3 miếng bánh chưng mỗi ngày thì năng lượng đã tăng lên đáng kể.
Vì vậy, người đái tháo đường và thừa cân béo phì cần lưu ý chỉ ăn vừa đủ tránh ăn dư thừa năng lượng gây dễ tăng cân và nên ăn cùng với nhiều rau xanh để làm chậm quá trình tăng đường máu sau ăn.
Lưu ý khi ăn các món nhiều chất béo
Các món ăn nhiều chất béo như món xào, chiên rán thường được chiên ở nhiệt độ cao, sử dụng nhiều lần sẽ bị thay đổi cấu trúc, gây bất lợi cho sức khỏe, đặc biệt không phù hợp với người có bệnh tim mạch, rối loạn mỡ máu. Người cao tuổi không nên ăn quá nhiều nem rán, khi ăn nên chấm nước chấm nhẹ tay và ăn kèm cùng các loại rau sống để giảm ngấy và giúp bữa ăn cân bằng dinh dưỡng. Có thể thay bằng các món cuốn luộc hấp như bắp cải, cải thảo cuốn thịt, hành cuốn tôm thịt vừa giúp thay đổi món ăn đa dạng vừa có lợi hơn cho sức khỏe.
Món thịt đông cung cấp protein động vật nhưng cũng chứa khá nhiều chất béo xấu nếu dùng nhiều da và mỡ nên cung cấp năng lượng khá cao. Vì vậy, người cao tuổi nên ăn lượng vừa phải, ưu tiên phần ít mỡ, bỏ lớp mỡ đông phía trên. Nên ăn kèm rau xanh, dưa hành và hạn chế các món nhiều béo khác trong cùng bữa để tránh tiêu thụ quá nhiều chất béo.
Người cao tuổi nên chọn phần thịt gà nạc không da sẽ cung cấp protein chất lượng và hạn chế chất béo xấu.
Một số món xào phổ biến trong bữa ăn ngày Tết như lòng, mề, tim, cật xào chứa rất nhiều Cholesterol - loại chất béo xấu gây nên các nguy cơ về tim mạch, do vậy những người cao tuổi có bệnh tim, rối loạn mỡ máu thừa cân béo phì nên hạn chế tiêu thụ những món ăn này.
Tương tự với các món ăn chứa nhiều mỡ động vật như thịt kho tàu, sườn móng giò nấu canh cũng cần chú ý không nên ăn quá nhiều, chọn phần thịt nạc để sử dụng và ăn kèm cùng với nhiều rau.
Ai nên hạn chế ăn món hầm từ xương?
Trong mâm cơm ngày Tết không thể thiếu món canh rau củ nóng hổi, thơm ngon. Các món canh Việt Nam thường sử dụng nước hầm xương để tạo vị ngọt tự nhiên, đậm đà cho món ăn. Với người cao tuổi có bệnh Gout nên hạn chế ăn vì nhân Purin hòa tan vào nước hầm xương có thể làm khởi phát đợt cấp, khiến các khớp của người bệnh Gout đau, sưng tấy.
Khi bị Gout, nên tăng cường các thực phẩm giàu vitamin C như các loại cam, quýt, bưởi, và các quả chín khác và nhớ uống nhiều nước.
Đồ ăn chứa nhiều muối
Các món muối chua, muối mặn như hành muối, dưa cải, củ kiệu không thể thiếu trong ngày Tết để đỡ ngán nhưng lại chứa nhiều muối. Việc ăn quá nhiều có thể làm tăng huyết áp, giữ nước, gây bất lợi cho người cao tuổi bị tăng huyết áp hoặc suy thận. Người cao tuổi chỉ nên dùng với lượng nhỏ, tráng qua nước sôi để giảm bớt muối.
Giò chả là món ăn cung cấp chất đạm nhưng lại chứa nhiều muối, chất bảo quản nếu dùng loại công nghiệp. Với người cao tuổi, nên chọn giò chả chất lượng từ nguồn uy tín, ăn ít, không ăn thường xuyên. Vì bản thân giò chả đã chứa nhiều muối nên khi ăn không nên chấm và khi đun nấu lại cũng không nên rim với gia vị nước mắm, nên ưu tiên chế biến kiểu trần và hấp lại để giảm bớt muối.
Hạn chế tiêu thụ các đồ ngọt, mứt Tết
Bánh kẹo, mứt Tết truyền thống là món đồ ăn không thể thiếu trên bàn tiếp khách của các gia đình. Những khay mứt, bánh kẹo ngọt ngào trên bàn mang ý nghĩa cầu chúc năm mới hạnh phúc, may mắn, tình thân gắn kết và sự hiếu khách của gia chủ.
Tuy nhiên, hàm lượng đường cao trong kẹo có thể gây nguy hiểm cho những người mắc các bệnh như tiểu đường, huyết áp cao, béo phì. Do đó, việc hạn chế hoặc chỉ tiêu thụ một lượng bánh, kẹo, mứt Tết vừa phải trong dịp Tết là rất cần thiết.
Viện dinh dưỡng khuyến cáo mỗi ngày nên tiêu thụ dưới 25g đường/ngày tương đương 10 cái bánh gấu=15 cái thạch trái cây=10 cái kẹo ổi.
Vấn đề tương tự cũng xảy ra với các loại nước ngọt đồ uống có ga, một số loại đồ uống có thể chứa tới 10-15g trong 100ml và chỉ cần uống 1 lon tầm 200-300ml đã vượt quá lượng đường được tiêu thụ một ngày theo Viện dinh dưỡng khuyến cáo. Do vậy, người cao tuổi cần đọc nhãn dinh dưỡng của các loại đồ uống có đường để tránh tiêu thụ quá nhiều, lựa chọn những đồ uống lành mạnh hơn như nước lọc, trà,...
Đồ uống có cồn
Việc nâng ly rượu, cốc bia để chúc mừng năm mới gần như đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hoá Tết Việt Nam. Việc uống rượu bia cần được thực hiện có trách nhiệm để tránh hậu quả không mong muốn. Uống quá mức không chỉ làm tăng nguy cơ bệnh cấp, mạn tính mà còn ảnh hưởng đến khả năng lái xe an toàn.
Bác sĩ khuyến cáo người trưởng thành nên giới hạn lượng rượu bia ở mức phù hợp là nam giới không quá 2 đơn vị tiêu chuẩn/ngày, nữ giới không quá một đơn vị/ngày. Một đơn vị rượu bia chuẩn tương đương với khoảng 330ml bia, 100ml rượu vang hoặc 30ml rượu mạnh.
Vệ sinh an toàn thực phẩm ngày Tết
Nhiều gia đình Việt Nam có thói quen tích trữ nhiều đồ ăn trong ngày Tết mà không bảo quản đúng hay ăn đi ăn lại thức ăn của các bữa trước gây tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm khuẩn, ngộ độc thực phẩm, rối loạn tiêu hóa.
Vì vậy, chỉ nên mua thực phẩm vừa đủ, hạn chế đồ thừa. Đồ ăn cần được bảo quản tủ lạnh dưới 5 độ C, không nên để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ và được hâm nóng kỹ trước khi ăn.
Ăn Tết không chỉ là ăn ngon, mà còn là ăn sao cho khỏe. Với những lưu ý dinh dưỡng và điều chỉnh nhỏ cho các món ăn quen ngày Tết như trên mong rằng sẽ giúp người cao tuổi có thể đón một cái Tết an lành, ấm áp và trọn vẹn bên gia đình.
