Bước đột phá trong tư duy phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

​Ngày 22/12/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết được coi như một mũi nhọn, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, để giải phóng sức sáng tạo, sức lao động, nguồn lực đầu tư của toàn xã hội cho khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đội ngũ kỹ sư của Viettel thiết kế và sản xuất thiết bị 5G.
Đội ngũ kỹ sư của Viettel thiết kế và sản xuất thiết bị 5G.

Những điểm mới đột phá

​Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy cho rằng, hiện nay, việc đẩy mạnh phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vẫn thực hiện theo Nghị quyết số 20-NQ/TW, Kết luận số 69-KL/TW và Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị, với tính chất toàn diện, tổng thể.

Nghị quyết số 57-NQ/TW (Nghị quyết) tập trung vào các điểm nghẽn trong thể chế và đưa ra quan điểm, cơ chế để giải quyết những bất cập lâu nay trong phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Nghị quyết số 57-NQ/TW (Nghị quyết) tập trung vào các điểm nghẽn trong thể chế và đưa ra quan điểm, cơ chế để giải quyết những bất cập lâu nay trong phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

​Lần đầu tiên, khoa học-công nghệ cùng với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được đặt lên ở vị trí “là đột phá quan trọng hàng đầu”. Khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là ba trụ cột chính để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. ​

​Nghị quyết xác định đầu tư cho khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là lâu dài, chấp nhận rủi ro; thúc đẩy hợp tác giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với các doanh nghiệp; tăng đầu tư cho khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; ngân sách chi cho nghiên cứu, phát triển khoa học-công nghệ ưu tiên thực hiện theo cơ chế quỹ; hoàn thiện đồng bộ các quy định pháp luật về khoa học-công nghệ, đầu tư, đầu tư mua, sắm công, tài sản công, ngân sách nhà nước, sở hữu trí tuệ…

​Theo ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Viễn thông Quân đội Viettel, Nghị quyết xác định mục tiêu đến năm 2030, kinh phí chi cho nghiên cứu phát triển đạt 2% GDP, xấp xỉ 9 tỷ USD/năm là một khoản ngân sách lớn sẽ thúc đẩy mạnh mẽ việc nghiên cứu phát triển khoa học-công nghệ của Việt Nam.

​Đặc biệt, Nghị quyết có những quan điểm bắt kịp xu thế phát triển của thế giới về khoa học-công nghệ, chuyển đổi số như: Coi dữ liệu là nguồn tư liệu sản xuất mới; chuyển đổi số để đổi mới phương thức sản xuất kinh doanh, đổi mới lực lượng sản xuất; được sử dụng ngân sách thuê chuyên gia; có cơ chế thử nghiệm các công nghệ mới...

Ông Thắng cho rằng, việc có cơ chế cho thí điểm thử nghiệm công nghệ mới là chủ trương đột phá cho phép các doanh nghiệp nhà nước như Viettel mạnh dạn nghiên cứu thử nghiệm, làm chủ và đưa vào áp dụng các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới mà có rủi ro thiệt hại về kinh tế do các nguyên nhân khách quan.

​Bên cạnh tháo gỡ các rào cản, Nghị quyết mang tính hành động cao, yêu cầu cả bộ máy chính trị, xã hội, người dân phải có hành động cụ thể. Thí dụ, Nghị quyết yêu cầu rà soát, cơ cấu lại hệ thống tổ chức khoa học-công nghệ công lập, sáp nhập, giải thể những tổ chức yếu kém và hoạt động chưa hiệu quả; xây dựng, triển khai chương trình công nghệ chiến lược, công nghiệp chiến lược; tập trung nguồn lực đầu tư để phát triển hạ tầng số, hạ tầng viễn thông …

​Nhiều nhà khoa học nhận định, Nghị quyết như một lời hiệu triệu tất cả các lực lượng trong xã hội cùng nhau cống hiến để phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Từ lực lượng quản lý nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp đến người dân đều phải nhìn nhận lại cách thức hoạt động của mình để có những chuyển biến và hành động rõ ràng, quyết liệt.

Ông Nguyễn Nhị Điền, Chủ tịch Hội Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho rằng, Nghị quyết đánh giá đúng vai trò của khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đối với sự phát triển của đất nước. Nhà nước tạo điều kiện cho nhà khoa học, nhưng bản thân nhà khoa học phải rất cố gắng, phải thực chất trong nghiên cứu để tạo ra những sản phẩm khoa học đóng góp thật sự vào sự phát triển đất nước.

​Những thách thức khi triển khai Nghị quyết

​Nhận định về những thuận lợi đưa Nghị quyết vào cuộc sống, nhiều ý kiến cho rằng, việc Tổng Bí thư là Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương sẽ huy động được toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc để triển khai thành công Nghị quyết. Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng tin tưởng, từ nay, chuyển đổi số đã thật sự trở thành sự nghiệp của toàn Đảng và toàn dân, chuyển đổi số Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn phát triển đột phá.

​Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy khẳng định, lợi thế để triển khai Nghị quyết là Việt Nam có nguồn nhân lực dồi dào trong các ngành kỹ thuật, công nghệ thông tin, có thị trường rộng lớn, là “bà đỡ” cho các sản phẩm khoa học-công nghệ mới, sản phẩm chuyển đổi số.

Việt Nam còn có lợi thế về địa chính trị trong khu vực, nơi kết nối giao lưu, tạo thuận lợi cho phát triển. Bên cạnh đó, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế đang ngày càng được nâng cao, với việc tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, các cơ chế đa phương, trở thành đối tác chiến lược toàn diện, đối tác chiến lược với nhiều quốc gia.

Tiến sĩ Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam nhận định, với hơn 10 năm triển khai Nghị quyết số 20-NQ/TW và Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013, chúng ta đã có nền tảng cả về lý luận và thực tiễn, tư duy đổi mới quản lý khoa học-công nghệ cũng đã được chuẩn bị và đáp ứng. Một số chỉ tiêu chúng ta đang dần tiệm cận, như với chỉ số TFP hiện đã đạt hơn 35%, hay chi ngân sách cho khoa học-công nghệ hơn 3%, nếu quyết liệt triển khai, chúng ta sẽ đạt được.

​Bên cạnh niềm tin, khí thế mới, Nghị quyết cũng đặt ra thách thức, trăn trở làm sao để triển khai hiệu quả. Theo Thứ trưởng Bùi Thế Duy, đó là thách thức về tốc độ, thời gian để triển khai Nghị quyết vì trong bối cảnh thế giới cũng như lĩnh vực khoa học-công nghệ phát triển rất nhanh, nếu Nghị quyết không được triển khai kịp thời sẽ nhanh chóng lạc hậu.

Cùng với đó là thách thức về việc triển khai Nghị quyết sâu rộng, thường xuyên tới các cấp ủy đảng, toàn dân, toàn xã hội để đáp ứng được những mục tiêu đề ra trong Nghị quyết.

​“Những thách thức trước hết đòi hỏi đội ngũ cán bộ trong các cơ quan quản lý nhà nước phải cụ thể hóa Nghị quyết thành thể chế, giải pháp, với tốc độ làm việc phải cao hơn; cách thức làm việc phải thay đổi, làm việc dựa trên dữ liệu, hệ thống tự động hóa, đòi hỏi kỹ năng tích lũy, phân tích dữ liệu…

Hệ thống quản lý nhà nước cũng phải thực hiện quyết liệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ liên quan đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền…”, Thứ trưởng Bùi Thế Duy nhấn mạnh.

Có thể bạn quan tâm

Diễn đàn đối thoại chiến lược 2026 tại Hà Nội bàn cách xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phát huy công nghệ chiến lược, xác lập mô hình tăng trưởng mới

Ngày 25/6, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao phối hợp Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại ASEAN, Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cùng các đối tác tổ chức Diễn đàn đối thoại chiến lược với chủ đề “Xác lập mô hình tăng trưởng mới: Phát huy các công nghệ chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bền vững”. 

Triển lãm Quốc tế Vietnam ICTCOMM 2026 diễn ra từ 24-26/6 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Doanh nghiệp vận hành trên nền tảng AI – Tương lai của chuyển đổi số

Diễn ra từ ngày 24-26/6/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Vietnam ICTCOMM 2026 quy tụ hàng trăm doanh nghiệp công nghệ trong các lĩnh vực ICT, AI, IoT, Cloud, Data Center và Cybersecurity. Theo Ban tổ chức, ngày khai mạc đã thu hút hơn 2.000 lượt khách tham quan cùng nhiều hội thảo chuyên đề về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

Báo chí thế giới tái định vị giữa "gọng kìm" của AI và người sáng tạo nội dung

Báo chí thế giới tái định vị giữa "gọng kìm" của AI và người sáng tạo nội dung

Sự trỗi dậy của các “bộ máy trả lời bằng AI” làm bốc hơi lưu lượng truy cập truyền thống. Làn sóng người sáng tạo nội dung đang cướp đi sự chú ý cũng như nhân tài của báo chí chính thống. Phản ứng chiến lược được nhiều cơ quan báo chí lựa chọn là tập trung vào những thứ máy móc không thể sao chép.

Tăng cường bảo mật ngân hàng. (Đồ họa: HỒNG ANH)

Chống lừa đảo AI trong ngành ngân hàng

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành ngân hàng trong việc nâng cao hiệu quả vận hành, quản trị rủi ro và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, chính công nghệ này cũng đang bị tội phạm mạng lợi dụng để tạo ra các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi.

Hội nghị sơ kết công tác quản lý lĩnh vực thông tin điện tử 6 tháng đầu năm 2026.

Tăng cường xử lý vi phạm trên không gian mạng

Chiều 24/6, tại Hà Nội, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Hội nghị sơ kết công tác quản lý lĩnh vực thông tin điện tử 6 tháng đầu năm 2026.

Hoạt động nghiên cứu, thí nghiệm thực hành của sinh viên Trường đại học Việt Nhật. (Ảnh: DIỆP NGỌC)

Chuyển đổi số trong quản trị đại học: Đột phá đào tạo song hành và lực lượng lao động kỷ nguyên mới

Giáo dục nước ta đang đứng trước bước ngoặt mang tính cách mạng về cấu trúc thể chế, triết lý vận hành thích ứng kỷ nguyên số. Áp lực toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã định hình hệ thống giáo dục đại học và nghề nghiệp theo hướng song hành thực học, thực nghiệp thay thế mô hình hàn lâm truyền thống.

Các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy Cà Mau chủ trì hội nghị.

Cà Mau đẩy mạnh chuyển đổi số, đột phá công nghệ để định hình tương lai

Tỉnh Cà Mau vừa tổ chức hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Những kết quả bước đầu cho thấy tư duy và hành động mạnh mẽ của địa phương trong việc đi tắt đón đầu để định hình tương lai.

Việc phối hợp đào tạo nhân lực theo nhu cầu của thị trường sẽ góp phần “tạo nguồn” để cơ cấu lại lao động.

AI định hình thế hệ lao động mới

Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi rất mạnh của thị trường lao động: Dân số bắt đầu già hóa, lao động giá rẻ không còn là lợi thế, trí tuệ nhân tạo (AI) đã đi vào mọi ngành nghề...

Nhiều bài toán lớn vẫn chờ "nhạc trưởng"

Nhiều bài toán lớn vẫn chờ "nhạc trưởng"

Cùng với việc trao quyền mạnh mẽ hơn cho các tổng công trình sư, vẫn còn một câu hỏi khác: đâu là những bài toán thật sự cần mô hình này? Nếu danh mục nhiệm vụ được mở rộng quá mức, trong khi nguồn nhân lực dẫn dắt còn hạn chế, nguy cơ phân tán nguồn lực và chồng lấn trách nhiệm là điều khó tránh khỏi.

Đào tạo những kỹ năng AI không thể thay thế

Đào tạo những kỹ năng AI không thể thay thế

Khi khả năng viết tin, biên tập văn bản, dựng hình ảnh, sản xuất video hay phân tích dữ liệu của trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng vượt trội, câu hỏi đặt ra với các cơ sở đào tạo báo chí trở nên trực diện và cũng thiết thực hơn - đó là “đào tạo điều gì để phóng viên trẻ không bị đào thải bởi chính AI?”.

Sáng 15/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với ngành giáo dục và đào tạo, các cơ quan liên quan về công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027, kết quả thực hiện nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục đào tạo. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Phát triển đại học tinh hoa và công nghệ chiến lược: Lời giải cho những "điểm nghẽn" nguồn nhân lực

Tại buổi làm việc với ngành giáo dục mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy 'quản lý giáo dục' sang 'quản trị phát triển giáo dục'. Giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực cao, nhất là nhân lực khoa học công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Những khoảnh khắc không thể lặp lại

Những khoảnh khắc không thể lặp lại

Trong thời đại công nghệ đa phương tiện phát triển mạnh mẽ, các hình thức kể chuyện bằng video, đồ họa, dữ liệu ngày càng phổ biến, nhưng phóng viên ảnh vẫn giữ một vị trí riêng với ảnh báo chí, thể loại mà giá trị thời sự chân thực tại hiện trường mang lại là không thể thay thế.

Nền tảng tái cấu trúc cách thức quốc gia vận hành

Nền tảng tái cấu trúc cách thức quốc gia vận hành

Sau Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi tiếp xúc cử tri Hà Nội đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng các xã, phường theo mô hình “xã/phường xã hội chủ nghĩa” - những đơn vị quản trị hiện đại, gần dân, phục vụ dân tốt hơn trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số.

Người dân sử dụng ví điện tử để thanh toán thay cho tiền mặt ngày càng phổ biến. (Ảnh: Phạm Việt)

Đưa chuyển đổi số đến từng hộ kinh doanh

Chuyển đổi số tại Việt Nam đang lan tỏa tới khu vực kinh tế cơ sở, từ các cửa hàng bán lẻ, hộ kinh doanh đến doanh nghiệp nhỏ. Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, việc ứng dụng công nghệ giúp mở rộng thị trường, nâng cao năng suất, đồng thời trở thành yêu cầu để tăng sức cạnh tranh.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội (Ảnh: HÀ LINH)

Xây dựng nguồn nhân lực cho nghiên cứu cơ bản

Để xây dựng nền khoa học cơ bản mạnh, Việt Nam cần một đội ngũ nhà khoa học đủ năng lực theo đuổi các hướng nghiên cứu dài hạn. Tuy nhiên, việc nhiều tổ chức nghiên cứu đang gặp khó khăn trong việc thu hút và duy trì đội ngũ nghiên cứu trẻ đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng lực lượng kế cận cho các lĩnh vực khoa học cơ bản.

Trường đại học Kinh tế, Đại học Huế vinh danh 14 sinh viên/nhóm sinh viên đạt thành tích xuất sắc trong hoạt động nghiên cứu khoa học giai đoạn 2025-2026. (Ảnh: PH.THẢO)

Sinh viên Đại học Huế: Bám thực tiễn để nghiên cứu khoa học

Hội nghị sinh viên nghiên cứu khoa học năm học 2025-2026 do Trường đại học Kinh tế, Đại học Huế tổ chức là diễn đàn học thuật quan trọng, ghi nhận tinh thần sáng tạo của sinh viên, đồng thời cho thấy nhiều đề tài nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, bám sát các vấn đề kinh tế-xã hội hiện nay.