Bổ sung ngưỡng nợ thuế 1 triệu đồng để tạm hoãn xuất cảnh theo hướng sát thực tiễn hơn

Hoàn thiện quy định theo hướng rõ hơn, công khai và có cảnh báo trước

Nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thuế, đồng thời bảo đảm việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước trước khi xuất cảnh, pháp luật quản lý thuế hiện hành đã quy định biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với một số trường hợp người nộp thuế chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo Nghị định số 49/2025/NĐ-CP.

Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 tiếp tục kế thừa các quy định này, đồng thời sửa đổi theo hướng cụ thể hóa hơn, phân loại rõ hơn từng nhóm đối tượng và bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý với quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.

Theo dự thảo, đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, có số tiền thuế nợ từ 50 triệu đồng trở lên và nợ quá thời hạn nộp từ 120 ngày trở lên sẽ thuộc diện xem xét tạm hoãn xuất cảnh. Nội dung này được kế thừa từ Nghị định số 49/2025/NĐ-CP.

Đối với cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, dự thảo tiếp tục quy định áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trong trường hợp thuộc diện cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, có số tiền thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên và nợ quá hạn từ 120 ngày trở lên.

Đáng chú ý, dự thảo đã bổ sung đối tượng là “cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp” nhằm cụ thể hóa quy định tại Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là quy định liên quan đến trường hợp người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Theo đó, dự thảo tiếp tục áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã nếu đồng thời đáp ứng các điều kiện: không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký; có số tiền thuế nợ từ 1 triệu đồng trở lên; và sau 30 ngày kể từ ngày cơ quan thuế thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh mà vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Theo cơ quan thuế, đây là điểm điều chỉnh mới so với Nghị định số 49/2025/NĐ-CP. Trước đây, quy định hiện hành không đặt ra ngưỡng nợ tối thiểu. Điều đó đồng nghĩa chỉ cần phát sinh khoản nợ thuế quá hạn, dù rất nhỏ, người nộp thuế vẫn có thể thuộc diện xem xét tạm hoãn xuất cảnh nếu đã được thông báo nhưng không khắc phục.

Việc bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng trở lên được cho là nhằm xử lý bất cập đối với các khoản nợ rất nhỏ phát sinh do sai sót kỹ thuật, chậm cập nhật dữ liệu hoặc các nguyên nhân khách quan khác.

Theo số liệu tổng hợp của cơ quan thuế, hơn 50% người nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có số tiền thuế nợ dưới 1 triệu đồng, song số nợ này chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng số nợ thuế.

Con số này phản ánh thực tế hơn một nửa số đối tượng thuộc diện quản lý đặc biệt chỉ chiếm tỷ trọng nợ rất nhỏ. Nếu tiếp tục áp dụng cơ chế không có ngưỡng như hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể tác động đến số lượng lớn người nộp thuế vì các khoản nợ rất nhỏ, trong khi hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng.

Theo đó, việc bổ sung ngưỡng 1 triệu đồng được xác định là giải pháp nhằm bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa tính chất vi phạm và biện pháp quản lý nhà nước áp dụng.

Cơ quan thuế cũng cho rằng trạng thái “không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký” là dấu hiệu rủi ro tuân thủ cao, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và thu hồi nợ thuế. Vì vậy, việc duy trì ngưỡng 1 triệu đồng được xem là mức phù hợp để vừa bảo vệ quyền lợi người nộp thuế, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý.

Bên cạnh đó, dự thảo tiếp tục kế thừa quy định áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người nước ngoài còn nợ thuế quá hạn mà chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế; người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài trước khi xuất cảnh từ Việt Nam nếu còn nợ thuế quá hạn.

Không chỉ quy định rõ các trường hợp áp dụng, dự thảo còn sửa đổi, bổ sung quy trình thực hiện theo hướng công khai, minh bạch, có cảnh báo trước và bảo đảm đầy đủ thời gian để người nộp thuế chủ động khắc phục.

Theo đó, trước thời điểm ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh 30 ngày, cơ quan quản lý thuế phải gửi thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp này đối với người nộp thuế thuộc diện áp dụng.

Khoảng thời gian 30 ngày được xác định là khoảng đệm hợp lý để người nộp thuế kiểm tra, đối chiếu số nợ, thực hiện nghĩa vụ thuế, liên hệ cơ quan thuế xử lý sai sót dữ liệu nếu có và chủ động điều chỉnh kế hoạch xuất cảnh.

Dự thảo cũng quy định việc thông báo được thực hiện đồng thời qua nhiều kênh, gồm gửi qua tài khoản giao dịch thuế điện tử của người nộp thuế hoặc cá nhân liên quan và công khai trên trang thông tin điện tử của cơ quan quản lý thuế.

Theo cơ quan thuế, việc sử dụng đồng thời nhiều hình thức thông báo giúp tăng khả năng tiếp cận thông tin, hạn chế tranh chấp về việc “không nhận được thông báo”, đồng thời phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong quản lý thuế.

Bảo đảm hài hòa giữa quản lý thuế và quyền lợi người nộp thuế

Theo cơ quan thuế, cần hiểu đúng bản chất của quy định mới để tránh cách nhìn cho rằng mức ngưỡng 1 triệu đồng là quá thấp như một số ý kiến băn khoăn được đưa ra gần đây.

Thực tế, trường hợp áp dụng quy định này không đơn thuần là nợ thuế, mà còn gắn với việc người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, vi phạm nghĩa vụ duy trì thông tin đăng ký thuế chính xác, gây khó khăn cho công tác quản lý và thu hồi nợ thuế.

Do đó, việc áp dụng biện pháp quản lý đối với nhóm đối tượng này không chỉ căn cứ vào số tiền nợ, mà còn xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính tuân thủ pháp luật và ngăn ngừa tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh để né tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Cơ quan thuế nhấn mạnh ngưỡng 1 triệu đồng không phải là thước đo duy nhất, mà là điều kiện bổ sung trong tổng thể các dấu hiệu vi phạm đã được xác định.

Đồng thời, dự thảo cũng khẳng định biện pháp tạm hoãn xuất cảnh không được áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế.

Theo quy định dự kiến, chỉ sau khi người nộp thuế được xác định thuộc trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, đã được cơ quan thuế gửi thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh và quá 30 ngày kể từ ngày thông báo mà vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế thì biện pháp này mới được xem xét áp dụng.

Đối với nhóm cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh nợ từ 50 triệu đồng trở lên hoặc người đại diện pháp luật, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp nợ từ 500 triệu đồng trở lên, ngoài điều kiện nợ quá hạn từ 120 ngày trở lên, cơ quan thuế cũng phải thực hiện thông báo trước 30 ngày trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Như vậy, quy trình được thực hiện theo 3 bước gồm xác định thuộc diện áp dụng; thông báo trước 30 ngày; và chỉ thực hiện tạm hoãn xuất cảnh nếu người nộp thuế không khắc phục sau thời hạn thông báo.

Theo cơ quan thuế, quy trình này thể hiện nguyên tắc ưu tiên để người nộp thuế tự nguyện thực hiện nghĩa vụ trước khi áp dụng biện pháp hành chính hạn chế quyền xuất cảnh.

Thực tiễn triển khai cho thấy đã có khoảng 7.100 người nộp thuế chủ động liên hệ cơ quan thuế để hoàn thành nghĩa vụ và được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh.

Điều này cho thấy cơ chế đang vận hành theo hướng cảnh báo, tạo điều kiện khắc phục trước khi áp dụng biện pháp hạn chế.

Cơ quan thuế cũng cho rằng quản lý thuế hiện đại đòi hỏi vừa bảo đảm tính nghiêm minh đối với hành vi không tuân thủ, vừa tránh gây tác động bất lợi không cần thiết đối với người nộp thuế.

Nếu tiếp tục duy trì cơ chế không có ngưỡng như hiện hành, có thể phát sinh những trường hợp khoản nợ rất nhỏ vẫn dẫn đến áp dụng biện pháp mạnh. Ngược lại, nếu đặt ngưỡng quá cao có thể phát sinh tâm lý chây ỳ, lợi dụng kẽ hở để kéo dài tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, mức ngưỡng 1 triệu đồng được đánh giá là giải pháp dung hòa, vừa loại bỏ được phần lớn các khoản nợ rất nhỏ mang tính kỹ thuật, vừa duy trì hiệu lực răn đe cần thiết đối với hành vi không tuân thủ.

Để tránh phát sinh vướng mắc liên quan đến xuất cảnh, cơ quan thuế khuyến nghị người nộp thuế thường xuyên rà soát tình trạng nghĩa vụ thuế trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính hoặc ứng dụng Etax Mobile; cập nhật đầy đủ địa chỉ đăng ký kinh doanh; chủ động liên hệ cơ quan thuế khi có thay đổi thông tin; hoàn thành nghĩa vụ thuế đúng thời hạn và kịp thời xử lý ngay khi nhận được thông báo của cơ quan thuế.

Theo cơ quan thuế, dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 tiếp tục kế thừa các quy định của Nghị định số 49/2025/NĐ-CP, đồng thời điều chỉnh theo hướng rõ hơn, sát thực tiễn hơn và tăng tính minh bạch trong tổ chức thực hiện.

Việc bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng đối với trường hợp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký được xác định là bước điều chỉnh có cơ sở thực tiễn và dữ liệu quản lý rõ ràng, hướng tới mục tiêu vừa bảo đảm kỷ cương quản lý thuế, vừa hạn chế tối đa các tác động không cần thiết đối với người nộp thuế.