Nền tảng công nghệ pin
Hãng xe điện BYD (Build Your Dreams) đã viết nên một chương sử đầy ấn tượng trong ngành công nghiệp ô-tô thế giới. Từ một công ty sản xuất pin nhỏ bé thành lập năm 1995, hãng trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới năm 2025, vượt qua Công ty Tesla của tỷ phú người Mỹ Elon Musk về doanh số xe điện thuần (BEV) và dẫn đầu về tổng xe năng lượng mới (NEV), bao gồm cả plug-in hybrid - loại xe lai sạc điện kết hợp động cơ đốt trong và mô-tơ điện, có thể sạc pin từ nguồn điện bên ngoài. Đến đầu năm 2026, dù Tesla dần lấy lại vị trí dẫn đầu BEV trong quý I, BYD vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ nhờ xuất khẩu và đa dạng hóa sản phẩm.
Giới chuyên gia nhận định, sự thành công của BYD không chỉ đến từ may mắn hay hỗ trợ chính sách, mà từ chiến lược dài hạn: Làm chủ công nghệ pin cốt lõi, tự chủ chuỗi cung ứng qua giải pháp “tích hợp dọc” (tự chủ từ linh kiện đến thành phẩm) sâu sắc và khả năng cạnh tranh giá mạnh mẽ kết hợp đổi mới nhanh nhạy. Hãng xe điện này tận dụng nền tảng pin từ những năm 90 thế kỷ trước để tối ưu chi phí, đồng thời thể hiện tư duy linh hoạt dưới sự dẫn dắt của Chủ tịch, Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Vương Truyền Phúc (Wang Chuanfu, sinh năm 1966).
Theo Financial Times, lợi thế cốt lõi giúp BYD vươn lên dẫn đầu thị trường xe điện chính là nền tảng công nghệ pin mà hãng tích lũy từ rất sớm. Ngay từ năm 1995, Vương Truyền Phúc đã thành lập BYD với định hướng ban đầu là sản xuất pin sạc cho điện thoại di động. Việc làm chủ công nghệ pin từ giai đoạn này đã tạo nền móng vững chắc để BYD chuyển sang lĩnh vực xe điện sau này. Đến năm 2003, BYD mua lại Công ty TNHH ô-tô Tần Xuyên Tây An (Xi’an Qinchuan Automobile), qua đó chính thức bước chân vào ngành sản xuất ô-tô. Khác với nhiều đối thủ phải phụ thuộc vào nhà cung cấp pin, BYD tận dụng thế mạnh sẵn có để tự phát triển hệ thống pin cho xe điện, từ đó kiểm soát tốt hơn về chi phí, chất lượng và hiệu suất sản phẩm.
Một trong những bước đột phá quan trọng là công nghệ Blade Battery ra mắt năm 2020. Đây là loại pin sử dụng hóa học Lithium Iron Phosphate (LFP), nổi bật nhờ độ an toàn cao, chi phí thấp và tuổi thọ dài hơn so với dòng pin NMC (Nickel - Manganese - Cobalt) phổ biến trên thị trường. Thiết kế của pin có dạng dài, mỏng như “lưỡi dao”, cho phép sắp xếp trực tiếp vào bộ pin theo cấu trúc Cell-to-Pack (CTP), loại bỏ các module trung gian. Nhờ vậy, pin vừa nhẹ hơn, vừa tiết kiệm không gian, đồng thời tăng mật độ năng lượng và giảm chi phí sản xuất.
Đến năm 2026, BYD tiếp tục giới thiệu thế hệ Blade Battery thứ hai với mật độ năng lượng hệ thống đạt khoảng 190-210 Wh/kg, tăng khoảng 40% so phiên bản đầu tiên. Điều này giúp pin phù hợp cho nhiều dòng xe hơn, từ xe cỡ nhỏ đến SUV cỡ lớn, đồng thời cải thiện đáng kể quãng đường di chuyển. Theo giới chuyên gia công nghệ, việc tự sản xuất pin mang lại lợi thế tài chính rõ rệt cho BYD. Thí dụ, mẫu BYD Seal đạt biên lợi nhuận gộp khoảng 16%, cao hơn mức 14% của Tesla Model 3 sản xuất tại Trung Quốc. Nguyên nhân là BYD tự sản xuất tới 75% linh kiện, trong khi tỷ lệ này của Công ty Tesla chỉ khoảng 46%. Đây là minh chứng cho hiệu quả của chiến lược tích hợp dọc.
Về độ an toàn, pin Blade Battery được đánh giá rất cao. Trong các thử nghiệm khắc nghiệt như “đâm xuyên bằng đinh”, một tình huống dễ gây cháy nổ ở pin lithium, pin của BYD không xảy ra hiện tượng “phản ứng nhiệt mất kiểm soát”, qua đó vượt nhiều tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt trong ngành. Ngoài ra, BYD còn sở hữu công ty con FinDreams Battery - hiện là nhà sản xuất pin xe điện lớn thứ hai thế giới (sau CATL), chuyên về pin LFP. Điều này giúp BYD không chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ mà còn tham gia cung ứng cho thị trường toàn cầu.
Giới chuyên gia đánh giá cao lợi thế này. Ben Nelmes, Giám đốc tổ chức New Automotive (Anh) nhận định, “BYD thành công vì bắt đầu từ pin, nên họ kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng trước khi sản xuất ô-tô, từ đó tạo ra sản phẩm với chi phí rất cạnh tranh”. Bản thân Chủ tịch BYD Vương Truyền Phúc cũng khẳng định trong cuộc phỏng vấn với Reuters năm 2025 rằng, xe điện Trung Quốc đang đi trước thế giới từ 3-5 năm về công nghệ, sản phẩm và chuỗi cung ứng, đồng thời cho rằng các biện pháp bảo hộ thương mại khó có thể cản trở những sản phẩm có chất lượng tốt.
Không dừng lại ở sản xuất, BYD còn đầu tư mạnh vào nguồn nguyên liệu đầu vào - yếu tố quyết định chi phí pin (chiếm tới 40% giá trị xe điện). Công ty đã mua cổ phần tại các mỏ lithium ở Chile, châu Phi và Brazil nhằm chủ động nguồn cung và ổn định giá thành. Chiến lược này giúp BYD giảm thiểu rủi ro từ biến động thị trường toàn cầu, như khủng hoảng chip hay giá lithium tăng mạnh trong những năm gần đây.
Tự chủ chuỗi cung ứng và tối ưu chi phí
Tích hợp dọc là “bí kíp” giúp BYD giảm chi phí 20-25% so với các đối thủ. Hãng BYD tự sản xuất khoảng 75% linh kiện, bao gồm pin, động cơ điện, điện tử công suất, bán dẫn (chip), thậm chí khung gầm và phần mềm. Tỷ lệ nội địa hóa cao giúp BYD kiểm soát chất lượng và chi phí chặt chẽ. Hãng này còn đầu tư sản xuất chip bán dẫn qua công ty con “BYD Semiconductor”, giảm phụ thuộc nguồn cung bên ngoài - điểm yếu của nhiều hãng xe điện từ phương Tây. Đáng chú ý, BYD sở hữu cả đội tàu vận chuyển riêng, khai thác mỏ, tinh chế, sản xuất pin và lắp ráp xe.
Chiến lược này mang lại lợi thế kép, giảm chi phí sản xuất giúp xe có giá cạnh tranh và tăng tốc đổi mới. Khi thị trường thay đổi, BYD điều chỉnh nhanh vì kiểm soát toàn chuỗi. Năm 2025, BYD đã bán hơn 4,5 triệu xe, dẫn đầu Trung Quốc và thế giới về NEV, dù quý I/2026 gặp thách thức nội địa. Chuyên gia ngành ô-tô quốc tế thường so sánh BYD với Tesla. Tesla mạnh về phần mềm và đổi mới, nhưng BYD vượt trội ở sản xuất quy mô và chi phí nhờ tích hợp dọc. Việc đầu tư mỏ lithium giúp giảm chi phí pin 18%.
Tuy nhiên, chiến lược này của BYD cũng đối diện một số thách thức. Khi mở rộng phân khúc cao cấp, quy mô sản xuất thấp hơn có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận, như việc chuyển sang phân khúc “xe sang” đòi hỏi marketing và đầu tư khác biệt so phân khúc phổ thông. Dù vậy, xuất khẩu mạnh (mục tiêu từ 1,3 - 1,5 triệu xe năm 2026) giúp BYD bù đắp suy giảm nội địa. Ngoài ra, BYD còn đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ, với hơn 120.000 kỹ sư và chi tiêu nhiều tỷ USD mỗi năm. Hãng nộp trung bình 45 đơn bằng sáng chế/ngày, chủ yếu về pin và quản lý năng lượng.
Trên trường quốc tế, BYD hiện mở rộng sang châu Âu, Đông Nam Á, Mỹ latin, Brazil, Thái Lan... Dù gặp một số trở ngại về chính sách thuế quan từ Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), hãng vẫn tăng trưởng nhờ sản phẩm giá trị cao và mạng lưới địa phương. Năm 2025, BYD vượt Ford về doanh số toàn cầu. Giới chuyên gia đánh giá cao mô hình này. Tờ Bloomberg nhấn mạnh rằng BYD thu hẹp khoảng cách công nghệ với Tesla nhanh chóng nhờ tích hợp và R&D; cho rằng đầu tư dài hạn của Trung Quốc vào đổi mới đang mang lại kết quả, giúp BYD sản xuất xe rẻ hơn 25% so phương Tây.
Trong thời gian tới, BYD sẽ tiếp tục đầu tư mạnh vào các loại pin thế hệ mới (solid-state, sodium-ion), công nghệ hybrid cao cấp (phạm vi hoạt động tầm xa) và khả năng mở rộng năng lượng (sạc, lưu trữ). Với khẩu hiệu “Build Your Dreams” (tạm dịch là “Hãy xây dựng mơ ước của bạn”), hãng không chỉ bán xe mà mang giấc mơ di chuyển xanh, giá phải chăng đến hàng triệu người.
Thành công của BYD là minh chứng cho sức mạnh của tích hợp dọc, kiên trì đổi mới và tư duy chiến lược. Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng toàn cầu, BYD không chỉ là đối thủ của Tesla mà còn định hình lại ngành ô-tô, buộc các hãng truyền thống phải thay đổi. Dù còn nhiều thách thức về cạnh tranh và quy định thương mại, nền tảng công nghệ và khả năng thực thi của BYD khiến hãng tiếp tục là lực lượng then chốt trong kỷ nguyên xe điện.
