Khu lấn biển trở thành biểu tượng
Đằng sau những khu vườn hào nhoáng và những siêu cây lấp lánh ánh đèn đã thành biểu tượng của Singapore là một hệ thống khép kín, một giải pháp công nghệ sạch đạt tới độ gần như hoàn hảo. Năm 2009, EcoWise Holdings (một tập đoàn của Singapore thành lập năm 1979) trúng thầu thiết kế, xây dựng và vận hành nhà máy điện sinh khối tại Gardens by the Bay.
Gardens by the Bay (GBB) là tổ hợp vườn đô thị rộng khoảng 100 ha nằm ven vịnh Marina. Trước năm 2007, khu đất bờ nam vịnh Marina là một khu lấn biển thuộc dự án cải tạo đất những năm thập niên 70-80, mới chỉ có một công viên giải trí, khu vui chơi giá rẻ. Tháng 6/2005, Thủ tướng Singapore khi đó là Lý Hiển Long công bố tầm nhìn “Thành phố trong vườn” (City in the Garden). Đất nước thiếu thốn tài nguyên như Singapore tham vọng biến toàn bộ khu vực này thành những khu vườn nhân tạo khổng lồ.
Để biến khu đất lấn biển thật sự thành thành phố trong vườn, Hội đồng Công viên quốc gia Singapore (National Parks Board Singapore), với vai trò là chủ đầu tư, lúc đó đã yêu cầu các thiết kế phải tự cấp năng lượng và nước, giảm phát thải carbon và bảo tồn đa dạng sinh học. Từ năm 2006, trong cuộc thi thiết kế, người ta đã đề xuất xây dựng một nhà máy năng lượng sinh khối sử dụng gỗ phế thải đô thị để phát điện và cung cấp nhiệt cho hệ thống hút ẩm và máy lạnh hấp thụ trong các nhà kính.
Tháng 12/2012, GBB mở cửa. Thời điểm khánh thành, GBB không chỉ tạo dấu ấn về một vườn cây nhân tạo lấp lánh ánh đèn mà còn là cuộc cách mạng về công nghệ xử lý không chỉ ở Đông Nam Á mà còn ở trên toàn thế giới.
Mô hình của EcoWise xây dựng gồm hai phần chính là Trung tâm năng lượng tái tạo (Energy Resource Centre) và hệ thống hồ sinh thái. Trung tâm năng lượng tái tạo sử dụng rác thải gỗ và làm vườn để sản xuất điện, nhiệt và nước lạnh phục vụ các nhà kính. Hai hồ nước Dragonfly và Kingfisher cùng các ao lọc thu gom nước mưa và nước bơm từ hồ Marina, dùng cây thủy sinh và lớp lọc tự nhiên để làm sạch nước rồi trả lại hồ Marina và dùng cho tưới tiêu.
Cái khó của vườn GBB là tất cả đều xây dựng trên một nền đất trống. Nhưng đó cũng là một thuận lợi khi toàn bộ hệ thống ngay từ đầu đã được thiết kế theo một vòng tròn khép kín hoàn hảo. Trung tâm năng lượng tái tạo đốt chất thải gỗ và cắt tỉa cây thu gom từ GBB và khắp Singapore để tạo ra điện, hơi nước nóng và nước lạnh. Điện cấp trực tiếp cho lưới điện của vườn, hơi nước dùng để tái sinh chất hút ẩm và vận hành máy lạnh hấp thụ, còn nước lạnh dùng cho hệ thống điều hòa và làm mát các nhà kính. Hệ thống phát điện này còn tái sử dụng tro thực vật làm phân bón và cải tạo đất, giảm lượng rác thải phải chôn lấp. Dự án là cơ chế phát triển sạch đầu tiên tại Singapore. Anh David cho hay, hệ thống đã giúp Gardens by the Bay giảm khoảng 13.280 tấn CO₂ mỗi năm.
Khu vườn độc nhất vô nhị
Gần 20 năm, Gardens by the Bay đã trở thành biểu tượng không chỉ cảnh quan mà cả về công nghệ của Singapore. Nhiều người tới GBB trầm trồ với hệ thống Rừng siêu cây (Supertree grove), Khu nhà kính mái vòm Cloud Forest với hệ thống thác nước nhiệt đới, Nhà kính thủy tinh lớn nhất thế giới với khí hậu Địa Trung Hải Flower Dome, hệ thống thực vật đa dạng với tất cả thực vật từ các lục địa (trừ Nam Cực).
Thế nhưng, ẩn dưới những mái vòm là một tổ hợp liên kết nhuần nhuyễn, không có cái gì bỏ đi, kể cả một chiếc lá rụng. Tất cả tạo thành một hệ sinh thái khép kín, cân bằng giữa vườn cây, sinh vật trong một không gian hoàn toàn nhân tạo. Rất ít vườn thực vật trên thế giới áp dụng một hệ thống đồng bộ và quy mô lớn như GBB. Phần lớn các vườn chỉ sử dụng một phần của mô hình, chẳng hạn như đốt sinh khối để sưởi ấm hoặc tái sử dụng nước, còn trung tâm năng lượng của GBB sản xuất đồng thời cả ba dạng năng lượng điện, hơi nóng và nước lạnh.
Hai hồ sinh thái Dragonfly và Kingfisher với các ao lọc, bãi lau sậy cùng hệ thống sinh vật khác trở thành một máy lọc sinh học hiệu quả. Những Supertrees Grove, những “cây siêu khổng lồ” cao 25‑50 m, không chỉ mang tính biểu tượng mà còn có bồn chứa nước mưa và hệ thống đường ống dẫn nước vào hệ thống tưới, đồng thời một số cây chứa tấm pin mặt trời để cấp điện. Còn các nhà kính (Flower Dome và Cloud Forest) có mái kính thu nước mưa, dùng cho tưới tiêu. Nước ngưng tụ từ hệ thống làm mát cũng được thu hồi và tái sử dụng.
Sự kết hợp giữa năng lượng tái tạo và làm sạch nước tự nhiên đã biến GBB thành mô hình mẫu cho các công viên đô thị bền vững, giúp Singapore giảm phụ thuộc vào nguồn nước bên ngoài, giảm phát thải carbon.
David nói đã qua thời hạn 15 năm cam kết, tuy nhiên hệ thống Ecowise hiện vẫn đang vận hành ổn định. Tháng 11/2025, GBB khai trương Sustainability Gallery, một phòng trưng bày tương tác về bền vững. Phòng trưng bày không chỉ “khoe” thành quả của GBB, mà bản thân nó cũng được xây dựng theo phong cách bền vững, có mái che gắn pin mặt trời để tự cung cấp điện và một vườn mưa rộng 420 m² xử lý nước mưa bằng thực vật.
