Bất cập quản lý đất công gắn với tài sản công ở Bắc Kạn

Nhiều nhà đầu tư muốn vào đầu tư lại không có mặt bằng sạch trong khi đó nhiều khu đất công thì lãng phí không xử lý được.

Chỗ thừa, nơi thiếu, nơi sai

Từng là nơi khám, chữa bệnh trọng yếu của tỉnh Bắc Kạn, nhưng từ khi cơ sở mới của Bệnh viện đa khoa Bắc Kạn khánh thành, đưa vào sử dụng từ năm 2016 thì khu cơ sở cũ ở tổ 10, phường Nguyễn Thị Minh Khai, thành phố Bắc Kạn bỏ hoang. 6 năm qua, khu trụ sở cũ này không được đưa vào sử dụng nên tài sản bị trộm cắp, cỏ mọc đầy.

Diện tích khu đất bệnh viện đa khoa cũ này rộng hơn 19.800 m2, có một mặt tiền rộng hơn 93 m2 giáp đường nội thị, một mặt tiền rộng hơn 140 m giáp đường Tây Minh Khai. Có thể nói, khu đất này có vị trí khá đắc địa và diện tích rộng giữa thành phố Bắc Kạn.

Bất cập là ở chỗ dù tỉnh Bắc Kạn và thành phố Bắc Kạn (đơn vị nhận bàn giao khu đất và tài sản trên đất) muốn đưa khu đất vào sử dụng nhưng “lực bất tòng tâm”. Vài năm qua, một số nhà đầu tư muốn đấu giá mua lại khu đất để triển khai dự án nhưng rồi cũng rút. Nguyên nhân vì đây là đất trụ sở cơ quan, định giá theo giá đất ở nên cùng với tài sản trên đất thì khu đất này có giá khoảng 200 tỷ đồng.

Trong khi đó, với diện tích rộng, cơ sở vật chất đầu tư mang tính đặc thù cho khám, chữa bệnh nên có muốn chuyển công năng sử dụng cũng không đơn vị nào có nhu cầu. Năm 2022, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn đã có thư mời gửi tới nhiều nhà đầu tư kêu gọi đầu tư vào khu đất này nhưng đến nay vẫn chưa có phản hồi nào khả thi.

Tại xã Quảng Chu, huyện Chợ Mới, tỉnh đã giao hơn 29.303 m2 diện tích đất cho Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển bò Mông Việt Nam để triển khai dự án đầu tư xây dựng trung tâm bảo tồn gien và phát triển giống bò Mông.

Trên diện tích đất này, có hơn 22.432 m2 đất đã được công ty xây dựng các hạng mục công trình; hơn 2.945 m2 đất để cây, cỏ mọc tự nhiên; hơn 3.652 m2 đất để bị dân lấn, chiếm sử dụng trồng cây keo từ năm 2019. Công ty chưa cắm mốc giới ngoài thực địa theo biên bản bàn giao đất. Dự án sử dụng vốn khoa học-công nghệ nhưng trước sự chậm trễ của dự án, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông báo số 477/VPCTTĐ-THKH ngày 18/5/2023 về việc tạm dừng thực hiện dự án. Trên diện tích đất và cơ sở hiện có, công ty đã “nhanh nhẹn” tự ý chuyển sang sản xuất nến, trái với mục đích dự án đầu tư đã được phê duyệt.

Khu nhà được Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển bò Mông Việt Nam đầu tư xây dựng tại xã Quảng Chu (Chợ Mới), nhưng hoạt động kém hiệu quả, gây lãng phí đất.

Tại Bắc Kạn còn xuất hiện tình trạng doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký hoặc ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền thuê đất. Chẳng hạn Công ty cổ phần Lâm sản Bắc Kạn đã đóng mã số thuế từ tháng 5/2022 nhưng đến tháng 7/2023, vẫn nợ tiền thuê đất đã được tỉnh giao hơn 500 triệu đồng. Tỉnh đã phải ra quyết định thu hồi đất đã giao nhưng tiền thuê đất thì chưa biết bao giờ thu được. Tương tự, Công ty cổ phần Xây dựng Bắc Kạn đã đóng mã số thuế từ tháng 3/2020 nhưng vẫn nợ tiền thuê đất từ năm 2011 tới nay là hơn 146 triệu đồng. Công ty vẫn chưa lập hồ sơ trả lại hết đất đã được giao thuê…

Trong khi đó, nhiều nhà đầu tư đến Bắc Kạn lại vất vả tìm đất “sạch”, để triển khai dự án. Ngay đối diện với khu đất của Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển bò Mông Việt Nam, tỉnh đã phải cho một nhà đầu tư san ủi, tạo mặt bằng, xây dựng Cụm công nghiệp Quảng Chu để “có chỗ” mời gọi đầu tư.

Sớm chấn chỉnh

Theo Báo cáo số 165/BC-ĐGS ngày 25/7/2023 của HĐND tỉnh Bắc Kạn về kết quả giám sát việc chấp hành pháp luật về quản lý đất công gắn với tài sản công trên địa bàn tỉnh thì từ năm 2020 tới nay, tỉnh đã cấp 789 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 198 tổ chức sử dụng đất với diện tích hơn 179 ha. Tuy nhiên, Bắc Kạn hiện còn tới 351 thửa đất của cơ quan, cơ sở hoạt động sự nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Những vi phạm chủ yếu trong quản lý đất công gắn với tài sản công của các tổ chức được giao đất là: Để bị lấn chiếm gây tranh chấp kéo dài; tự ý đổi đất cho nhau mà không báo cáo cấp có thẩm quyền; chưa thực hiện thủ tục về đất đai…

Thực hiện quy định về sắp xếp lại, xử lý nhà, đất theo Nghị định số 167/2017/NĐ-CP ngày 31/12/2017 của Chính phủ (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 67/2021/NĐ-CP), UBND tỉnh Bắc Kạn đã ban hành năm quyết định phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý các cơ sở nhà đất. Số cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi, đối tượng sắp xếp lại, xử lý theo quy định là: 2.539 cơ sở; số cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý là 2.105, trong đó đã hoàn thành xử lý theo phương án được phê duyệt là 1.955 cơ sở.

Tuy nhiên, việc sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất còn chậm, hiện nay còn 150 cơ sở chưa hoàn thành xử lý theo phương án. Quá trình thực hiện có sự thay đổi về phương án nhưng không báo cáo để điều chỉnh theo quy định nên vẫn chưa xử lý được. Có thể kể ra những cơ sở như: Trạm nghiên cứu Đồn Đèn (Ba Bể); một số trụ sở UBND xã sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều trạm y tế, nhà văn hóa thôn, điểm trường học…

Tỉnh cũng còn 434 cơ sở nhà, đất chưa xây dựng phương án sắp xếp lại, xử lý trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, nhất là nhà văn hóa thôn, một số điểm trường học; có địa phương thực hiện việc rà soát, thống kê nhưng chưa đầy đủ. Có tình trạng một số cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng nhưng không báo cáo cấp có thẩm quyền để thực hiện điều chuyển hoặc xử lý theo quy định, gây lãng phí...

Theo báo cáo của Đoàn giám sát của HĐND tỉnh Bắc Kạn, để chấn chỉnh, từ năm 2020 đến tháng 3/2023, Sở Tài nguyên và Môi trường đã tổ chức nhiều cuộc thanh tra, ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ba tổ chức. Các vi phạm chủ yếu là: Không thực hiện đăng ký biến động đất đai; lấn, chiếm đất; nhận chuyển nhượng, nhận góp vốn, thuê quyền sử dụng đất nông nghiệp để thực hiện dự án đầu tư sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp khi chưa có văn bản chấp thuận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Thực tế, những bất cập, vi phạm này không phải là mới. Từ năm 2019, HĐND tỉnh Bắc Kạn đã giám sát về nội dung này và đã chỉ ra. Năm 2023, HĐND tỉnh Bắc Kạn tiếp tục giám sát chuyên đề về nội dung này. Tuy nhiên, theo kết quả giám sát năm 2023 thì nhiều bất cập, vi phạm đã chỉ ra từ năm 2019 đến nay vẫn chưa được khắc phục, giải quyết.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn Nông Quang Nhất cho biết, những bất cập, hạn chế trong quản lý đất công gắn với tài sản công đã được đoàn giám sát của HĐND tỉnh chỉ ra và HĐND tỉnh Bắc Kạn đã ban hành nghị quyết về tăng cường quản lý đất công gắn với tài sản công trên địa bàn. UBND tỉnh sẽ chỉ đạo các ngành, địa phương tăng cường thực hiện các giải pháp đồng bộ để bảo đảm chấn chỉnh, nâng hiệu quả quản lý đất công gắn với tài sản công trong thời gian tới.