Nghệ nhân truyền dạy các làn điệu dân tộc cho thế hệ trẻ. (Ảnh: nhandan.vn)
Nghệ nhân truyền dạy các làn điệu dân tộc cho thế hệ trẻ. (Ảnh: nhandan.vn)

Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số: Khơi dậy sức mạnh nội sinh, lan tỏa bản sắc Việt Nam

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm chỉ đạo, coi đó là bộ phận không thể tách rời của nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng.

Bảo tồn di sản, phát triển văn hóa gắn với du lịch cộng đồng

Thời gian qua, việc triển khai Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 đã tạo chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần và sinh kế của đồng bào.

Với quan điểm xuyên suốt “Văn hóa các dân tộc thiểu số là một bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam thống nhất, đa dạng”, những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Theo đại diện Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì đã triển khai trên phạm vi toàn quốc với 19 nhiệm vụ thành phần, hướng đến mục tiêu khôi phục, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, gắn văn hóa với phát triển du lịch bền vững, nâng cao mức hưởng thụ văn hóa và đời sống tinh thần của đồng bào.

Nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được nghiên cứu, phục hồi, bảo tồn; các lễ hội tiêu biểu của các dân tộc như Lễ hội Gầu Tào (H’Mông), Lễ hội Cồng chiêng (Tây Nguyên), Lễ hội Then-Đàn tính (Tày, Nùng, Thái)… được phục dựng và ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trở thành điểm nhấn văn hóa-du lịch đặc sắc của địa phương.

ndo_br_932-2222x1-7007.jpg
Nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được nghiên cứu, phục hồi, bảo tồn, trở thành điểm nhấn văn hóa-du lịch đặc sắc của địa phương. (Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Công tác phát triển đời sống văn hóa cơ sở đạt nhiều kết quả nổi bật: Nhiều nhà văn hóa, trung tâm sinh hoạt cộng đồng được xây mới, nâng cấp; hàng nghìn câu lạc bộ văn hóa dân gian, đội văn nghệ truyền thống được thành lập và hoạt động thường xuyên, thu hút đông đảo nghệ nhân, già làng, thanh thiếu niên dân tộc tham gia.

Các lớp tập huấn, truyền dạy văn hóa phi vật thể, nghiệp vụ du lịch cộng đồng được tổ chức với hơn 16.000 lượt học viên, giúp nâng cao năng lực bảo tồn và khai thác giá trị văn hóa tại chỗ. Các ngày hội, liên hoan văn hóa, nghệ thuật, thể thao dân tộc quy mô khu vực và toàn quốc được tổ chức định kỳ, tạo diễn đàn giao lưu, giới thiệu bản sắc văn hóa dân tộc đến đông đảo công chúng.

Việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng mang lại hiệu quả rõ nét. Nhiều điểm du lịch vùng dân tộc thiểu số được cải tạo, nâng cấp, hình thành mô hình du lịch cộng đồng bền vững kết hợp bảo tồn văn hóa với phát triển sinh kế, tiêu biểu như bản Nà Hang (Tuyên Quang), làng văn hóa Lác (Phú Thọ), Plei Ơi (Gia Lai), Sin Suối Hồ (Lai Châu)…

Nhờ đó, tỷ lệ thôn có nhà sinh hoạt cộng đồng đạt 93,8%, thôn có đội văn hóa, văn nghệ truyền thống hoạt động thường xuyên đạt 66,1%, vượt chỉ tiêu Quốc hội đề ra (80% và 50%).

Lan tỏa giá trị văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc

9986668945-n.jpg
Du khách trải nghiệm các hoạt động tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam. (Ảnh: Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam)

Hằng năm, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam phối hợp tổ chức nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam. Các sự kiện như “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc”, “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam”, “Tuần Đại đoàn kết các dân tộc-Di sản văn hóa Việt Nam”, “Chợ phiên vùng cao”... đã trở thành hoạt động thường niên, tái hiện sinh động nét đẹp văn hóa, phong tục, lễ hội, nghề truyền thống của cộng đồng 54 dân tộc anh em.

Các chương trình này không chỉ góp phần tôn vinh di sản văn hóa dân tộc, nâng cao nhận thức cộng đồng về gìn giữ bản sắc, mà còn tạo không gian trải nghiệm, giao lưu văn hóa cho du khách trong và ngoài nước.

Trong năm qua, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam đã tổ chức hàng trăm sự kiện văn hóa-du lịch quy mô quốc gia, thu hút hàng trăm nghìn lượt khách, trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế.

Theo đánh giá của Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam, giai đoạn 2021-2025, công tác bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số đã tạo chuyển biến rõ rệt, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao mức hưởng thụ văn hóa và phát triển du lịch cộng đồng bền vững, gắn văn hóa với sinh kế, giúp nhiều hộ dân thoát nghèo.

anh-4-1344.jpg
Nghệ nhân truyền dạy đánh cồng chiêng cho học sinh dân tộc ở Đắk Lắk. (Ảnh: baodantoc.vn)

Bước sang giai đoạn 2026-2030, công tác bảo tồn văn hóa tiếp tục đặt mục tiêu khôi phục và phát huy bền vững các giá trị truyền thống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đa dạng, sáng tạo, gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam đề xuất nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm: Bảo tồn, phát huy làng, bản văn hóa truyền thống tiêu biểu; tu bổ di tích quốc gia đặc biệt, xây dựng thiết chế văn hóa, phát triển điểm du lịch cộng đồng; khôi phục bản sắc văn hóa dân tộc rất ít người; tổ chức ngày hội, liên hoan, giao lưu văn hóa, thể thao, du lịch vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu văn hóa dân tộc thiểu số; quảng bá, xúc tiến du lịch văn hóa trên các nền tảng truyền thông.

Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 đã khẳng định vai trò của văn hóa như nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Trong thời gian tới, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống sẽ tiếp tục được triển khai theo hướng đổi mới, tăng cường đầu tư có trọng tâm, đẩy mạnh xã hội hóa, ứng dụng công nghệ số, hướng tới mục tiêu: “Bảo tồn bản sắc-Phát triển bền vững-Nâng cao đời sống văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số Việt Nam”.

Có thể bạn quan tâm

Nghi lễ tế Đức Thần Nông và các vị chư thần tại lễ hội. (Ảnh: BTC)

Lễ hội tri ân Đức Thần Nông, gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống

Tại Đền Thần Nông (xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh), Lễ hội “Hướng về cội nguồn-Tri ân tiên tổ” vừa được tổ chức trang trọng với sự tham gia của đông đảo nhân dân và du khách thập phương, góp phần tôn vinh đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tinh thần đoàn kết cộng đồng và quảng bá các giá trị văn hóa lâu đời.

Trung tâm Nền tảng và Dịch vụ số tổ chức Lễ ra mắt nền tảng VTVgo The Next. (Ảnh: VTV)

VTVgo The Next - Mở ra hệ sinh thái trải nghiệm mới

Ngày 7/9, tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 56 năm Ngày phát sóng chương trình truyền hình đầu tiên của Đài Truyền hình Việt Nam, Trung tâm Nền tảng và Dịch vụ số chính thức giới thiệu nền tảng VTVgo The Next, đánh dấu bước phát triển mới của VTVgo từ nền tảng truyền hình số hướng tới nền tảng dịch vụ số toàn diện.

Triển lãm “Dấu ấn vàng son-Những mảnh ghép văn hóa Việt Nam-Thế kỷ X” tại Công viên Chi Lăng. (Ảnh: Sở Văn hóa và Thể thao thành phố).

Thành phố Hồ Chí Minh: Triển lãm “Dấu ấn vàng son-Những mảnh ghép văn hóa Việt Nam-Thế kỷ X”

Từ ngày 5-10/9, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) và Công ty BHD triển khai chuỗi hoạt động văn hóa-điện ảnh Dấu ấn vàng son-Những mảnh ghép văn hóa Việt Nam-Thế kỷ X cùng phim Hộ linh tráng sĩ-Bí ẩn mộ Vua Đinh.

Nghệ sĩ Ưu tú Quyền Văn Minh cùng ban nhạc mang những giai điệu Jazz đến không gian mở tại Nhà Bát Giác, Vườn hoa Lý Thái Tổ (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội). (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Khi Jazz ngân lên những thanh âm của Hà Nội

Liên hoan Nhạc Jazz quốc tế Hà Nội 2026 có chủ đề “Jazz Hà Nội - Giai điệu không biên giới” sẽ diễn ra từ 17 đến 19/9. Không chỉ góp thêm cho Hà Nội một lễ hội, Liên hoan tạo ra không gian nơi di sản và đương đại, nghệ sĩ và công chúng, thành phố và thế giới được kết nối bằng thứ ngôn ngữ âm nhạc tự do, ngẫu hứng và đối thoại.

Điệu múa Khai đèn được Câu lạc bộ Văn hóa dân tộc Cao Lan giới thiệu rộng rãi đến công chúng qua nhiều sự kiện. (Ảnh: VƯƠNG DIỆM)

Giữ mạch sống văn hóa dân gian

Di sản văn hóa sẽ khó có sức sống nếu chỉ được lưu giữ trong ký ức hay những hồ sơ bảo tồn. Vì thế, ngay từ cơ sở, các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân gian đang tạo ra không gian để người dân cùng thực hành, trao truyền và đưa những giá trị truyền thống trở lại đời sống.

Quang cảnh Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Điện ảnh Việt Nam lần thứ X. (Ảnh: An Nhi)

Mở ra chặng đường sáng tạo mới cho điện ảnh Việt Nam

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Điện ảnh Việt Nam lần thứ 10, nhiệm kỳ 2026-2031 mở ra chặng đường mới đối với tổ chức nghề nghiệp của những người làm điện ảnh. Nhiệm kỳ qua cho thấy nhiều nỗ lực trong hỗ trợ sáng tác, đào tạo và kết nối nghề nghiệp. 

Hội nghị Kết nối Huế-Nhật Bản năm 2026. (Ảnh: LÊ HOÀNG)

Huế mở rộng không gian hợp tác, kết nối nguồn lực từ Nhật Bản

Trên nền tảng quan hệ hợp tác được vun đắp nhiều năm, Huế đang chủ động mở rộng kết nối với các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp Nhật Bản, hướng tới những chương trình cụ thể về công nghệ, giáo dục, y tế, di sản, du lịch và đầu tư, qua đó tạo thêm nguồn lực cho thành phố phát triển nhanh, xanh và bền vững.

Đại sứ Đỗ Hùng Việt trả lời báo chí về ý nghĩa của việc Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết "Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì phát triển bền vững” do Việt Nam đề xuất. (Ảnh: Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc cung cấp)

Bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy văn hóa trở thành động lực thiết yếu của phát triển bền vững

Việc sáng kiến "Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì phát triển bền vững” được thông qua có ý nghĩa đặc biệt đối với Việt Nam. Đây là sáng kiến do Việt Nam khởi xướng, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy văn hóa trở thành một động lực thiết yếu của phát triển bền vững trên phạm vi toàn cầu.

Robot hình người thu hút sự chú ý trong buổi tập luyện cho đêm chung kết. (Ảnh: BAN TỔ CHỨC)

Robot hình người đồng diễn cùng thí sinh trong đêm chung kết Miss Galaxy Vietnam 2026

Sau hành trình dài tại ngôi nhà chung, trải qua các vòng thi truyền hình thực tế với những trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa, quảng bá du lịch, sản vật địa phương trên nền tảng số…, các thí sinh Miss Galaxy Vietnam 2026 đã sẵn sàng cho đêm chung kết diễn ra tối 5/9 tại Quảng trường 8/5, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La.

Nhà thơ Định Hải.

Một đời tận hiến cho trẻ thơ

Ngày 30/8/2026, nhà thơ Định Hải (trong ảnh) trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 90, khép lại một đời cầm bút trọn vẹn dành cho thiếu nhi. Nhắc tới nhà thơ Định Hải, nhiều người lập tức nhớ ngay tới tác phẩm “Bài ca trái đất”, sau này được nhạc sĩ Trương Quang Lục phổ nhạc thành ca khúc “Trái đất này là của chúng mình”. 

Các nghệ sĩ trong chương trình Gala Chuông vàng vọng cổ tối 30/8. Từ cuộc thi này, nhiều giọng ca triển vọng đã thành danh trên sân khấu cải lương thành phố. (Ảnh: Linh Bảo)

Đưa nghệ thuật cải lương đến với khán giả trẻ

Tiếp tục đổi mới công tác lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, Hội đồng Lý luận, phê bình Văn học, Nghệ thuật-Ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố (Hãng phim TFS) sẽ tổ chức chương trình Nghệ thuật Cải lương-Ký ức lịch sử và Mã hóa văn hóa dân tộc vào ngày 4/9.