Theo Bộ Y tế, dự thảo đang lấy ý kiến rộng rãi và được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý cho việc chia sẻ, sử dụng kết quả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh giữa các bệnh viện. Từ đó góp phần giảm chi phí, giảm thời gian chờ đợi của người bệnh và tăng tính liên thông dữ liệu trong hệ thống khám, chữa bệnh.
Sẽ tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng
Theo đó, Thông tư áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên phạm vi toàn quốc. Dự kiến có hơn 1.100 danh mục xét nghiệm, dịch vụ cận lâm sàng sẽ được liên thông dữ liệu. Đối với kết quả xét nghiệm, theo dự thảo, các phòng xét nghiệm tại bệnh viện phải tự công khai mức chất lượng xét nghiệm và được cơ quan quản lý chuyên môn thẩm định theo bộ tiêu chí tại Quyết định 2429 của Bộ Y tế.
Kết quả xét nghiệm sẽ được liên thông theo nguyên tắc các phòng xét nghiệm đạt cùng mức chất lượng được công nhận kết quả của nhau. Phòng xét nghiệm có mức chất lượng thấp hơn phải công nhận kết quả của phòng có mức chất lượng cao hơn. Với các phòng xét nghiệm đạt chuẩn ISO 15189, kết quả các kỹ thuật nằm trong danh mục được công nhận ISO sẽ mặc định đủ điều kiện liên thông.
Dự thảo cũng nêu rõ, bác sĩ điều trị vẫn là người quyết định cuối cùng việc sử dụng kết quả xét nghiệm liên thông hay chỉ định làm lại nếu tình trạng người
bệnh thay đổi.
Ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho hay: Thống kê năm 2024, chi phí cho xét nghiệm, cận lâm sàng chiếm 19,1% trong tổng chi phí cho khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, tương đương với gần 30.000 tỷđồng/năm. Theo ước tính, chỉ cần tái sử dụng 1-2% số xét nghiệm cận lâm sàng đã tiết kiệm được ít nhất 300-600 tỷ đồng/năm.
Việc quản lý chất lượng chặt chẽ để khi liên thông, tái sử dụng kết quả xét nghiệm y học mang lại ý nghĩa quan trọng và lợi ích to lớn cho cả người bệnh, cơ sở y tế và hệ thống bảo hiểm y tế. Khi liên thông được kết quả xét nghiệm, người bệnh sẽ giảm chi phí khám, chữa bệnh, không phải làm lại các xét nghiệm (máu, nước tiểu, chẩn đoán hình ảnh...) khi chuyển từ bệnh viện này sang bệnh viện khác hoặc tái khám. Đồng thời tiết kiệm thời gian và công sức, không cần chờ đợi để lấy mẫu, thực hiện xét nghiệm và chờ kết quả lại từ đầu, giúp quá trình khám, chữa bệnh nhanh chóng và thuận tiện hơn, giảm quá tải bệnh viện.
Cần lập Hội đồng kiểm định độc lập
Theo Cục Quản lý khám, chữa bệnh, đến nay cả nước có gần 500/3.000 phòng xét nghiệm đã được chuẩn hóa, đánh giá, chứng nhận, công khai kết quả xét nghiệm, qua đó thúc đẩy tính đồng bộ và nâng cao toàn bộ hệ thống xét nghiệm y tế quốc gia. Từ năm 2018 giữa các bệnh viện hạng đặc biệt và hạng I đã bắt đầu liên thông kết quả xét nghiệm; năm 2020 mở rộng liên thông trong cùng địa bàn tỉnh, thành phố; và đến năm 2025 sẽ thực hiện liên thông trên toàn quốc.
Trên thực tế, nhiều bệnh viện đã liên thông, tái sử dụng kết quả xét nghiệm đạt tỷ lệ cao, qua đó tiết kiệm một phần chi phí không nhỏ cho người bệnh. Đơn cử tại Bệnh viện Từ Dũ (Thành phố Hồ Chí Minh) có 100% trường hợp người bệnh đến khám, điều trị đã có xét nghiệm (tổng phân tích tế bào máu, đông chảy máu, sinh hóa, vi sinh, HIV, HBsAg, giang mai) từ cơ sở y tế bên ngoài đều được sử dụng lại kết quả xét nghiệm nếu còn hạn giá trị.
Còn tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, 100% người bệnh có các kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh được chuyển tuyến đến khám và điều trị; Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên hơn 85%; Bệnh viện Nhi đồng 1 Thành phố Hồ Chí Minh 95%; Bệnh viện Hữu nghị 100%; Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện Châm cứu Trung ương... đã triển khai sử dụng lại kết quả khi tiếp nhận khám, điều trị người bệnh.
Với Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), PGS, TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc bệnh viện cho biết: Trung bình mỗi ngày, đơn vị tiếp nhận bảy đến 10 nghìn người bệnh khám ngoại trú và khoảng bốn nghìn bệnh nhân điều trị nội trú. Việc liên thông kết quả xét nghiệm tại bệnh viện giúp rút ngắn thời gian chờ đợi xét nghiệm của người bệnh trung bình từ 3 giờ xuống còn 1 giờ. Với một số xét nghiệm, chụp chiếu cận lâm sàng, người bệnh chỉ cần quét mã QR để xem kết quả. Hiện nay, Bệnh viện Bạch Mai là bệnh viện đầu tiên của cả nước đã thành lập Viện Xét nghiệm.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến nhìn nhận, trong kiểm chuẩn xét nghiệm, quản lý xét nghiệm vẫn còn những tồn tại, rào cản. PGS, TS Đào Xuân Cơ khẳng định: Chỉ có thể thực hiện liên thông dữ liệu khi năng lực xét nghiệm các đơn vị tương đương về chất lượng. Liên thông dữ liệu xét nghiệm giữa các tuyến, trước tiên cần phải đồng bộ về chất lượng dữ liệu (danh mục xét nghiệm, kết quả xét nghiệm). Để làm xét nghiệm chuẩn, các tuyến phải đồng bộ về thiết bị, nhân lực, quy trình chuẩn từ khâu lấy mẫu.
Nhiều ý kiến chuyên gia cũng cho rằng, về tiêu chí chất lượng xét nghiệm phải có một cơ quan kiểm định độc lập và công nhận. Đồng thời, cần minh bạch, rõ ràng bệnh viện nào được liên thông hay muốn liên thông phải có hệ thống công nghệ thông tin để chuyển gửi chẩn đoán hình ảnh cho nhau, nhằm bảo đảm sự minh bạch và ổn định.
Do đó, để việc liên thông kết quả cận lâm sàng được triển khai hiệu quả cần có một bàn tay "nhạc trưởng" điều phối và bảo đảm tính chính xác, minh bạch của hệ thống, cũng như đẩy nhanh tiến độ chuẩn hóa các phòng xét nghiệm, đồng bộ hồ sơ bệnh án điện tử trong thời gian tới ■
