Đưa văn hóa đọc vào chương trình giáo dục:

Gợi dẫn từ một chương trình nâng cao chất lượng thư viện

Nhận diện rõ thực trạng “học sinh ít đọc sách”, Việt Nam đặt mục tiêu, đưa phát triển văn hóa đọc vào vị trí trung tâm của các chính sách giáo dục và văn hóa. Trường học được xác định là điểm khởi đầu quan trọng nhất.

Không gian đọc đầy màu sắc tại thư viện thân thiện Trường tiểu học A Ô Lâm (An Giang). (Ảnh Room to Read Viet Nam)
Không gian đọc đầy màu sắc tại thư viện thân thiện Trường tiểu học A Ô Lâm (An Giang). (Ảnh Room to Read Viet Nam)

Chuyện cô bé H’Mông mê đọc sách

Từ trung tâm thành phố Điện Biên, phải mất hơn bốn giờ vượt qua những cung đường núi quanh co mới tới được Trường tiểu học Dân tộc bán trú Sính Phình 1
(xã Sính Phình). Ngôi trường nhỏ nằm giữa núi rừng hiện có hơn 300 học sinh, chủ yếu là trẻ em người dân tộc H’Mông. Giữa ngôi trường cheo leo ấy, tồn tại một thư viện nhỏ ấm cúng luôn sáng đèn và chứa đầy sách.

Vi, cô học sinh lớp 5 với dáng vẻ đĩnh đạc và ánh mắt tự tin, là gương mặt quen thuộc ở đây. Em có thể giao tiếp lưu loát bằng cả tiếng mẹ đẻ và tiếng Việt. Vi kể, ngày nào em cũng vào thư viện đọc sách, mượn sách, rồi về phòng nội trú cùng các bạn đọc tiếp vào buổi tối: “Em thấy tiếng Việt và tiếng H’Mông đều quen thuộc hơn, nhờ đọc sách”. Như một “cô thủ thư tí hon”, Vi còn nhớ rõ vị trí, mã màu của từng loại sách và thường xuyên giúp các em nhỏ hơn tìm sách, mượn sách.

Trong chiếc cặp theo Vi về nhà mỗi chiều thứ sáu luôn có vài cuốn sách em yêu thích. Từ những trang sách song ngữ trong thư viện, Vi bắt đầu nuôi ước mơ trở thành cô giáo mầm non, dạy các em nhỏ múa hát bằng tiếng H’Mông, tiếng Việt và thậm chí cả tiếng Anh.

Đáng mừng, những câu chuyện như của Vi nay đã không còn hiếm gặp, nhờ Chương trình Nâng cao chất lượng thư viện do Bộ Giáo dục và Đào tạo, cùng tổ chức phi chính phủ Room to Read triển khai từ năm 2021 đến nay.

Tại không ít trường học, thư viện từng là không gian ít được sử dụng: Sách cũ, ít đầu sách phù hợp, cách tổ chức đơn điệu, học sinh vào thư viện chủ yếu theo yêu cầu. Việc đọc sách mang tính hình thức, chưa tạo được thói quen hay niềm vui đích thực. Trước thực trạng đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng tổ chức phi chính phủ Room to Read đã thực hiện dự án phát triển văn hóa đọc theo hướng hoàn toàn khác. Chương trình tập trung tái thiết thư viện cũ thành “thư viện thân thiện”. Không gian thư viện được cải tạo theo hướng mở, nhiều màu sắc, sách được sắp xếp phù hợp với lứa tuổi theo từng mã màu. Các hoạt động đọc được tổ chức linh hoạt, sinh động, thu hút sự tham gia của học sinh.

Đọc sách - một năng lực học tập

Tại Hội nghị tổng kết Chương trình Nâng cao chất lượng thư viện nhằm phát triển thói quen đọc và văn hóa đọc giai đoạn 2021-2025, con số thống kê - hơn 1,4 triệu học sinh tiểu học đã được hưởng lợi trực tiếp từ chương trình, cùng gần 3.000 giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên thư viện được tập huấn, nâng cao năng lực tổ chức và vận hành thư viện, phần nào phản ánh tính hiệu quả của chương trình.

Đại diện nhiều địa phương phản ánh: Chỉ sau một thời gian triển khai, học sinh hứng thú hơn với việc đọc; vốn từ, khả năng diễn đạt, trình bày được cải thiện rõ rệt. Thí dụ, cô giáo Trần Thị Hường, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú tiểu học Cốc Pàng (Cao Bằng), cho biết: Việc tăng cường tiếng Việt thông qua đọc sách đã giúp học sinh dân tộc thiểu số tự tin hơn trong giao tiếp, học tập.

Song song đó, chương trình cũng thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số trong hoạt động thư viện. Thư viện Mây - tên gọi chung của nền tảng đọc sách trực tuyến miễn phí do Room to Read thực hiện, mở rộng tiếp cận đến tất cả các trường trong dự án, tính đến đầu năm 2026, đã cập nhật hơn 200 đầu sách tranh do các tác giả và họa sĩ Việt Nam sáng tác, được chia thành nhiều cấp độ đọc từ dễ đến khó.

Trường tiểu học Từ Tâm (Khánh Hòa) là một trong những trường tích cực khuyến khích học sinh và giáo viên sử dụng nền tảng này. Đến nay, 100% giáo viên và gần 60% học sinh của trường sử dụng Thư viện Mây thường xuyên. Mỗi học sinh có thể “mang cả thư viện trong tay mình”, đọc sách mọi lúc, mọi nơi. Đặc biệt, các tài nguyên dành cho học sinh khiếm thính, khiếm thị, sách tranh âm thanh, video đọc sách có ngôn ngữ ký hiệu… cho thấy nỗ lực bảo đảm giáo dục công bằng, hòa nhập - một điểm nhấn quan trọng của chương trình.

Cũng tại hội nghị tổng kết chương trình tổ chức cuối năm 2025, Bà Trịnh Hoài Thu, Phó Vụ trưởng Giáo dục Phổ thông, Trưởng ban điều phối Chương trình cấp Bộ, nhận định: “Thành công của chương trình không chỉ đo bằng số lượng thư viện hay đầu sách, mà quan trọng hơn là sự thay đổi tích cực về nhận thức, thói quen đọc và môi trường học tập trong nhà trường”.

Điểm mấu chốt, đọc sách không còn là hoạt động phụ trợ, mà được xem như một năng lực nền tảng, gắn với phát triển ngôn ngữ, tư duy và học tập suốt đời. Thông qua việc đổi mới tiết đọc thư viện, học sinh được hướng dẫn cách khai thác sách, tranh, đặt câu hỏi, chia sẻ cảm nhận.

Tuy nhiên, từ thực tiễn cũng cho thấy nhiều thách thức: “Làm thế nào để duy trì hoạt động thư viện sau khi dự án kết thúc?”, hay “Làm sao để tiếp tục mở rộng văn hóa đọc lên các bậc học khác?”, đặc biệt là “Làm thế nào để gắn đọc sách với đời sống gia đình, cộng đồng một cách sâu rộng hơn?”. Từ đó, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách, nhân rộng mô hình hiệu quả, gắn phát triển văn hóa đọc với chiến lược giáo dục dài hạn.

Văn hóa đọc không thể chỉ dựa vào dự án, mà cần được thể chế hóa mạnh mẽ hơn trong chương trình giáo dục trong đánh giá nhà trường và trong sự đồng hành của gia đình, xã hội ■

Sau 5 năm triển khai, Chương trình Nâng cao chất lượng thư viện đã mở rộng phạm vi hoạt động ra 14 tỉnh, thành phố (sau sáp nhập), thành lập 190 thư viện mẫu và hỗ trợ nhân rộng 1.953 thư viện trong các trường tiểu học trên cả nước. Hơn 2,2 triệu bản sách được bổ sung, làm giàu nguồn tài nguyên học tập cho nhà trường.

Có thể bạn quan tâm

Tiến sĩ Nguyễn Viết Hương (bên trái) thực hành thí nghiệm. (Ảnh NVCC)

Tuổi trẻ chung sức làm rạng danh Việt Nam

Tham dự Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc 2025, nhiều đại biểu trẻ mong muốn đóng góp sức mình dựng xây quê hương, đất nước. Họ gặp nhau ở điểm đều là những người đã và đang có nhiều thành tích trong học tập, giảng dạy, nghiên cứu, và không ngừng sáng tạo.

Ca mổ ghép thận tự thân tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Tín hiệu khởi sắc cho khoa học ứng dụng

“10 sự kiện Khoa học và Công nghệ nổi bật”, được Câu lạc bộ Nhà báo Khoa học và Công nghệ Việt Nam công bố gần đây, không chỉ khép lại một năm 2025 đáng tự hào, mà còn phát đi tín hiệu khởi sắc cho năm mới, đặc biệt là với lĩnh vực khoa học ứng dụng.

TS, KTS Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Hà Nội phát biểu.

Nhiều hoạt động ghi dấu ấn trong năm 2025

Ngày 30/12, tại trụ sở Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, Hội Kiến trúc sư Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025, đánh dấu một năm nhiều dấu ấn trong công tác chuyên môn và phản biện xã hội.

Mô hình thư viện, tủ sách khuyến học ở thôn Phú Mẫn (Bắc Ninh).

Kết quả thực tiễn và những bài học kinh nghiệm ở Bắc Ninh

Bằng các phương pháp quán triệt, kiểm tra, nêu gương, Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đã gắn việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong giải quyết vấn đề dân sinh, nhân rộng mô hình, tạo chuyển biến rõ rệt về trách nhiệm cán bộ.

Nhiều cơ sở đào tạo đã chủ động đổi mới để bắt nhịp đòi hỏi của thị trường lao động. (Ảnh VĂN HỌC)

Hóa giải thách thức cho thị trường lao động

Năm 2025 khép lại với đà phục hồi của thị trường lao động. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực vẫn ở mức thấp so với nhiều nước trong khu vực, tình trạng mất cân đối cung-cầu diễn ra phổ biến, đòi hỏi những giải pháp toàn diện để phát triển bền vững hơn trong năm 2026.

Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Công ty Cổ phần Học viện Công nghệ AIUNI và International Society of Data Scientists (ISODS).

Thước đo năng lực cho các nhân sự công nghệ Việt

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo trở thành năng lực cốt lõi của nền kinh tế số, các hệ thống chứng chỉ AI chuẩn hóa quốc tế trở thành thước đo năng lực giúp doanh nghiệp đánh giá khách quan trình độ nhân sự. Đây cũng là cơ sở để nhân sự nâng cấp kỹ năng, thu hẹp khoảng cách với thị trường và thích ứng bền vững với thời đại mới.

Toàn cảnh tại buổi tuyên truyền tại phường Kỳ Lừa (Lạng Sơn).

Khi lòng dân đồng thuận

Trong phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, sự đồng thuận của nhân dân được xem là yếu tố quyết định tạo nên thành công bền vững.

Từ bốn ngành đào tạo ban đầu, đến nay Phân hiệu đang đào tạo 10 mã ngành, bao phủ nhiều lĩnh vực thiết yếu đối với sự phát triển của tỉnh Lào Cai và khu vực Tây Bắc.

Hoa đã nở trên miền biên viễn

Trải qua quá trình xây dựng trong điều kiện ban đầu còn nhiều hạn chế, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai đã từng bước được đầu tư, kiện toàn và phát triển, trở thành một trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trực thuộc Đại học Thái Nguyên.

Bể điều tiết của Nhà máy thủy điện Nậm Pạc tại xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu.

Dòng thủy năng Nậm Pạc góp phần thắp sáng miền Tây Bắc

Là tỉnh vùng cao Tây Bắc, Lai Châu được thiên nhiên ưu ái nguồn tài nguyên nước mặt dồi dào, mật độ sông suối khá cao, với khoảng hơn 500 suối lớn nhỏ đan xen chặt chẽ. Tổng lượng tài nguyên nước mặt nội tỉnh là 13,44 tỷ m3/năm, từ lâu được xác định có tiềm năng lớn về thủy năng.

Hà Nội cần gấp rút quy hoạch vị trí, xây dựng trạm sạc, bảo đảm nhu cầu cho người dân. Ảnh: Văn Học.

Hạ tầng phải đi trước

Để tiến tới lộ trình hạn chế, cấm xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực vành đai 1 từ ngày 1/7/2026, khu vực vành đai 2 từ ngày 1/1/2028, việc quy hoạch phát triển mạng lưới trạm sạc tích hợp với hạ tầng điện trên địa bàn Thủ đô Hà Nội là vô cùng quan trọng.

Tác giả bên cột mốc chủ quyền trên đảo Hải Tặc.

“Nam du” Hải Tặc tìm kho báu

Quần đảo Hải Tặc - cái tên nghe gợi trí tò mò của những ai thích ngao du khám phá, nằm ở vùng biển biên giới Tây Nam của Tổ quốc, nơi mà nhiều người miền Tây còn chưa một lần đến, huống hồ với người miền bắc.

Đoàn đại diện thanh, thiếu niên Việt Nam tham dự COP30 chụp ảnh kỷ niệm cùng Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành tại Brazil.

COP30 - Từ góc nhìn người trẻ

Cuối tháng 11/2025, Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu - COP30 diễn ra giữa mùa mưa bão dữ dội của Brazil. Sự tham dự của đoàn đại diện thanh, thiếu niên Việt Nam phản ánh những nỗ lực của giới trẻ trong việc làm chậm tiến trình biến đổi khí hậu.

Cán bộ, chiến sĩ lên đường, tham gia Chiến dịch Quang Trung.

Tin tức

Vùng 4 Hải quân (Bộ Tư lệnh quân chủng Hải quân) vừa phát động "Chiến dịch Quang Trung" giúp người dân bị ảnh hưởng sau mưa lũ tỉnh Khánh Hòa và Đắk Lắk xây dựng, sửa chữa nhà ở, phấn đấu hoàn thành trước Tết Nguyên đán 2026.

Người dân đến khám tại Trạm y tế Phú Thái, thành phố Hải Phòng. (Ảnh TTXVN)

Chính sách đã mở, còn vướng thực thi

Triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, một trong những ưu tiên hiện nay đang đòi hỏi ngành y tế tập trung hướng tới là sắp xếp lại trạm y tế xã, phường theo hướng nâng mức hoạt động, tăng cường vai trò đầu mối chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Người dân thức trọn đêm để xếp hàng nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội tại Khu đô thị mới Kim Chung, xã Thiên Lộc, Hà Nội. Ảnh: Diên Khánh

Có giải được "cơn khát"?

Quỹ nhà ở quốc gia vừa chính thức thành lập, được kỳ vọng giúp thị trường bất động sản quay trở lại đúng quỹ đạo, người thu nhập thấp được an cư. Tuy nhiên, để Quỹ phát huy hiệu quả thật sự, còn rất nhiều việc phải làm.

Việc chuẩn hóa và quản lý chất lượng xét nghiệm giúp giảm chi phí, thời gian chờ đợi cho người bệnh.

Bảo đảm sự minh bạch và đồng bộ!

Bộ Y tế đang dự thảo Thông tư quy định về danh mục các xét nghiệm, dịch vụ cận lâm sàng và điều kiện sử dụng kết quả cận lâm sàng khi liên thông kết quả giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn hiện tồn tại khoảng 100 dự án chậm tiến độ. (Ảnh Hoàng Nghĩa)

Mòn mỏi chờ... dự án

Tại tỉnh Lạng Sơn, hiện đang tồn tại khoảng 100 dự án đầu tư chậm tiến độ, trong đó có 9/10 dự án trọng điểm còn nhiều vướng mắc trong triển khai.

Tầm quan trọng của chuyển đổi số trong công tác trợ giúp pháp lý ngày càng được chú trọng, đầu tư.

Mở rộng đối tượng, ứng dụng công nghệ

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý đang được Bộ Tư pháp tổ chức lấy ý kiến góp ý, với nhiều nội dung sửa đổi bám sát các quan điểm lớn của Đảng theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW; bảo đảm đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và phù hợp yêu cầu chuyển đổi số.

Việc bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ, công chức hiện nay là vô cùng cần thiết để bảo đảm phục vụ nhân dân được tốt hơn. (Ảnh VĂN HỌC)

Nâng cao năng lực cán bộ, công chức cấp xã

Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã đạt được những kết quả ban đầu, sau gần 5 tháng triển khai. Tuy nhiên, vẫn cần những chính sách cụ thể để tháo gỡ khó khăn, giúp cán bộ, công chức cấp xã phát huy năng lực, phục vụ tốt nhất cho người dân.