Bảo đảm kinh phí phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Một điểm mới nổi bật của Nghị định 265/2025/NĐ-CP là định hướng ưu tiên đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ then chốt, cơ chế phân bổ kinh phí minh bạch, công khai và có kiểm tra giám sát. Nghị định cũng tạo hành lang pháp lý rõ ràng, mở rộng cơ hội thu hút nguồn lực từ doanh nghiệp và tổ chức...

Họp báo thường kỳ tháng 10/2025 tại Bộ Khoa học và Công nghệ. (Ảnh: TL)
Họp báo thường kỳ tháng 10/2025 tại Bộ Khoa học và Công nghệ. (Ảnh: TL)

Sáng 31/10, tại buổi Họp báo thường kỳ tháng 10/2025, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đã thông tin về 7 nghị định được ban hành, tập trung hướng dẫn chi tiết các nội dung của Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; trong đó có Nghị định số 265/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo về tài chính và đầu tư trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (Nghị định 265/2025/NĐ-CP).

Bảy nội dung liên quan tài chính và đầu tư

Theo đại diện Vụ Kế hoạch-Tài chính (Bộ Khoa học và Công nghệ), Nghị định số 265/2025/NĐ-CP thể hiện rõ tinh thần của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, là chính sách về tài chính và đầu tư được quy định đồng bộ, thống nhất với các quy định pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đầu tư công, ngân sách nhà nước và thuế thu nhập doanh nghiệp.

Mục tiêu đổi mới của Nghị định 265/2025/NĐ-CP là cơ chế quản lý, phân bổ và kiểm soát ngân sách gắn với đánh giá hiệu quả đầu ra và trách nhiệm giải trình của người sử dụng ngân sách nhà nước, chứ không chỉ là tuân thủ quy trình đánh giá đầu vào như trước đây.

Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn 7 nội dung liên quan đến tài chính và đầu tư trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bao gồm: Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; kế hoạch về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; ngân sách nhà nước cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; nội dung chi ngân sách nhà nước cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; lập dự toán, phân bổ, quản lý, sử dụng, quyết toán ngân sách nhà nước cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;

Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia; Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp và các khoản chi của doanh nghiệp cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Định hướng ưu tiên đầu tư lĩnh vực công nghệ then chốt

Một điểm nhấn quan trọng của Nghị định 265/2025/NĐ-CP là quy định rõ ràng và có tính hệ thống về kế hoạch tổng thể phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn 5 năm.

Theo đại diện Vụ Kế hoạch-Tài chính, đây là quy định nhằm thiết lập một khung kế hoạch trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mang tính trung hạn có định hướng chiến lược, gắn kết chặt chẽ với kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực và kế hoạch đầu tư công của quốc gia.

Kế hoạch tổng thể này không chỉ là công cụ điều phối nguồn lực, mà còn là cơ chế bảo đảm tính liên thông giữa các kế hoạch của bộ, ngành và địa phương. Nó tạo nền tảng để thống nhất mục tiêu, định lượng rõ kết quả cần đạt và định hướng ưu tiên đầu tư cho các lĩnh vực công nghệ then chốt, các ngành có khả năng dẫn dắt nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Nghị định cũng quy định cụ thể về quy trình xây dựng, lấy ý kiến, phê duyệt và giám sát đánh giá kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 5 năm, bảo đảm sự minh bạch, khoa học và gắn trách nhiệm của các Bộ, ngành và địa phương, là căn cứ để điều chỉnh phân bổ ngân sách nhà nước và bố trí vốn đầu tư công cho giai đoạn tiếp theo.

Có thể nói, quy định này giúp Nhà nước không chỉ quản lý tốt hơn nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, mà còn đóng vai trò dẫn dắt chiến lược phát triển quốc gia dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.

Phân bổ kinh phí minh bạch, công khai, gắn với kiểm tra

Một trong những điểm mới của Nghị định số 265/2025/NĐ-CP là cơ chế bổ sung/điều chỉnh kinh phí cho tổ chức khoa học và công nghệ công lập căn cứ đánh giá kết quả hoạt động của tổ chức này nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của tổ chức khoa học và công nghệ công lập; khuyến khích các tổ chức khoa học và công nghệ công lập tăng cường huy động nguồn lực xã hội hóa theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước; hợp tác công tư thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Cơ chế cấp bổ sung kinh phí chi bảo đảm và duy trì hoạt động thường xuyên của tổ chức khoa học và công nghệ công lập với biên độ tăng, giảm 10% theo đánh giá kết quả hoạt động của tổ chức.

Đại diện Vụ Kế hoạch-Tài chính cho biết, việc phân bổ kinh phí bổ sung theo đánh giá kết quả hoạt động của tổ chức khoa học và công nghệ công lập bảo đảm minh bạch, công khai và gắn với cơ chế kiểm tra, đánh giá của cơ quan có thẩm quyền và thực hiện theo quy định tại Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo về thông tin, thống kê, đánh giá, chuyển đổi số và các vấn đề chung.

Kết quả đánh giá hoạt động của tổ chức khoa học và công nghệ công lập được Bộ Khoa học và Công nghệ cập nhật hàng năm và công khai trên Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nhà nước trở thành “nhà kiến tạo thị trường tri thức”

Một điểm mới rất đáng chú ý của Nghị định 265/2025/NĐ-CP là cơ chế mở rộng và đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nếu trước đây, phần lớn hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, thì nay, nghị định đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng để thu hút nguồn lực từ doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp.

Cụ thể, các tổ chức, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp được khuyến khích thành lập quỹ phát triển khoa học và công nghệ; các khoản chi của doanh nghiệp cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được khấu trừ hợp lý khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp và Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội; được tham gia đặt hàng, đầu tư vào dự án khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hoặc hợp tác công-tư trong các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo đại diện Vụ Kế hoạch-Tài chính, với quy định này Nhà nước không chỉ là “nhà tài trợ” mà trở thành “nhà kiến tạo thị trường tri thức”, nơi mỗi đồng vốn công được dùng để kích hoạt và dẫn dắt nhiều đồng vốn tư nhân.

Cơ chế này mở ra một hướng tiếp cận hoàn toàn mới: huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội - từ khu vực công, tư, viện nghiên cứu đến các startup công nghệ - để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực then chốt của tăng trưởng bền vững.

Có thể bạn quan tâm

Hoạt động tại phòng thí nghiệm Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Diệp Ngọc)

Chiến lược công nghệ lượng tử nhằm bảo vệ chủ quyền công nghệ, tích hợp không gian số toàn cầu

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công nghệ lượng tử được đặt ở vị trí trung tâm, cụ thể hóa trong Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao tăng mạnh mức xử phạt.

Tăng mức xử phạt hàng loạt thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Diễn đàn châu Âu-châu Phi nhằm tăng cường hợp tác trong kỷ nguyên số. (Ảnh: ACCORD)

Đối phó thách thức tin giả

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song cũng tạo ra những thách thức lớn. Nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch gia tăng không chỉ ở những khu vực công nghệ chưa phát triển đồng đều như châu Phi mà ở cả những nơi đã phát triển mạnh mẽ như châu Âu. 

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Xã Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” vận hành hiệu quả chính quyền cơ sở

Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị theo yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã từng bước góp phần tạo đột phá trong xây dựng và vận hành chính quyền nhân dân.

Nông dân tham gia dự án hỗ trợ kinh doanh nông hộ tại Cao Bằng (Ảnh: VIỆT HÀ)

Chuyển giao công nghệ, đổi mới tư duy sản xuất

Chuyển giao khoa học và công nghệ đang góp phần đổi mới tư duy sản xuất, hình thành nhiều mô hình kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ tại địa phương. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cao hơn, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng gắn chặt với thị trường, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng.

Quang cảnh sự kiện Shopee Brands And Creators Summit 2026.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới của thương mại điện tử

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, không chỉ góp phần nâng cao trải nghiệm mua sắm, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận hành, mở rộng tiếp cận khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.

Nghiên cứu khoa học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Triển khai Nghị quyết 57: Tạo đột phá trong phát triển và trọng dụng nhân tài khoa học

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhiều kết quả quan trọng đã tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để tạo đột phá tăng trưởng, yêu cầu cấp bách hiện nay là xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao đủ năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược.

Hội thảo “Kết nối 3 nhà - Huy động nguồn lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế-xã hội thành phố Huế” diễn ra chiều 2/7 tại Huế.

Huế kích hoạt nền tảng số kết nối “3 nhà”: Biến bài toán thực tiễn thành động lực đổi mới sáng tạo

Từ quản lý đô thị thông minh, bảo tồn di sản đến phát triển kinh tế số, thành phố Huế đang đứng trước nhiều bài toán lớn cần lời giải. Nền tảng số kết nối “3 nhà” vừa được Huế ra mắt kỳ vọng sẽ tạo cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển.

Hoạt động nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Chú trọng công tác nghiên cứu khoa học cơ bản

Trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ, nghiên cứu khoa học cơ bản được xác định là nền móng tri thức, vấn đề chiến lược, liên quan trực tiếp đến mô hình phát triển, năng lực tự chủ và vị thế quốc gia.

Thiết bị đinh phản quang năng lượng mặt trời được lắp đặt thí điểm trên đoạn Quốc lộ 6 qua xã Vân Hồ (Sơn La) để đánh giá hiệu quả ứng dụng công nghệ mới trong bảo đảm an toàn giao thông.

Đưa năng lượng mặt trời vào hạ tầng giao thông đường bộ

Lần đầu tiên, hệ thống đinh phản quang sử dụng năng lượng mặt trời được Cục Đường bộ Việt Nam cho phép thí điểm trên Quốc lộ 6. Không chỉ hướng tới nâng cao an toàn giao thông tại các đoạn đường đèo dốc, mô hình còn mở ra hướng ứng dụng công nghệ xanh, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý và khai thác kết cấu hạ tầng đường bộ.