Bài 2: Kiến tạo để doanh nghiệp tư nhân bứt phá

Đây sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp tư nhân “vượt sóng” ra biển cả, đóng góp then chốt vào mục tiêu Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đặt ra mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế; có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thuộc nhóm 3 nước đứng đầu ASEAN và nhóm 5 nước đứng đầu khu vực châu Á…

Tháo gỡ điểm nghẽn

Là doanh nghiệp có ngành nghề kinh doanh về gia công cơ khí; lắp đặt máy móc, thiết bị công nghiệp; sản xuất các thiết bị nâng hạ và bốc dỡ; sản xuất các cấu kiện kim loại, kết cấu thép… ông Trương Hoài Thanh, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Cơ khí 96, Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: "Cần có chính sách (quy định cụ thể, rõ ràng) khuyến khích các ngân hàng thương mại cho doanh nghiệp tư nhân vay vốn dựa trên phương án sản xuất, kinh doanh, dòng tiền hình thành trong tương lai... thay vì luôn đặt nặng vấn đề tài sản bảo đảm, thế chấp. Và các ngân hàng thương mại nên được “bật đèn xanh” để áp dụng cơ chế cho vay tín chấp dựa trên cơ sở xếp hạng tín dụng doanh nghiệp".

Doanh nghiệp tư nhân thường thiếu định hướng chiến lược phát triển dài hạn, bền vững và mô hình kinh doanh chưa rõ ràng, tạm bợ… Từ thực tế đó, Nhà nước và các hiệp hội, hội ngành nghề cần hỗ trợ doanh nghiệp trong việc chuẩn bị kế hoạch kinh doanh rõ ràng.

Ông Phan Xuân Chính,

Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên K&B Group.

Muốn vậy, Nhà nước cần xây dựng và vận hành hệ thống đánh giá tín nhiệm tín dụng đối với từng doanh nghiệp, tạo tiền đề để triển khai phương thức cho vay tín chấp. Ngoài ra, lãnh đạo các cơ quan thuế cần có trách nhiệm nhanh chóng hồi âm đơn thư và giải quyết các kiến nghị, khiếu nại của doanh nghiệp.

Trong khi đó, ông Phan Xuân Chính, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên K&B Group, Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: "Doanh nghiệp tư nhân thường thiếu định hướng chiến lược phát triển dài hạn, bền vững và mô hình kinh doanh chưa rõ ràng, tạm bợ… Từ thực tế đó, Nhà nước và các hiệp hội, hội ngành nghề cần hỗ trợ doanh nghiệp trong việc chuẩn bị kế hoạch kinh doanh rõ ràng".

Đồng thời, kết nối với các quỹ hỗ trợ, quỹ đầu tư phát triển và liên kết, hợp tác với những đối tác chiến lược phù hợp. Doanh nghiệp tư nhân cần được hỗ trợ về đào tạo kỹ năng và cả phần mềm quản trị. Các cơ quan chức năng cần hỗ trợ mạnh mẽ hơn về xúc tiến thương mại như tìm kiếm thị trường, phương thức bán hàng… cũng như cập nhật thông tin pháp lý và thị trường, tư vấn pháp lý miễn phí…

Để tạo điều kiện “thông thoáng” cho doanh nghiệp tư nhân phát triển, theo Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HUBA), các cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tư nhân cần xác lập đầy đủ nguyên tắc bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp, quyền tự do kinh doanh.

Do vậy, chính sách cần có các nguyên tắc về bảo vệ tuyệt đối quyền sở hữu hợp pháp, quyền khởi nghiệp hợp pháp, quyền tự do kinh doanh… nhằm bảo vệ môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế ưu đãi, hỗ trợ cụ thể đối với doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu; tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp Việt Nam được hợp tác với đối tác nước ngoài, học hỏi kinh nghiệm và nâng cao trình độ quản trị, công nghệ…

Các cơ quan chức năng không được thanh tra, kiểm tra đối với mỗi doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh quá một lần trong năm cho tất cả các lĩnh vực, trừ trường hợp có bằng chứng vi phạm rõ ràng.

Kiến tạo để phát triển

Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong nhận thức và quan điểm về vai trò của khu vực kinh tế tư nhân, coi doanh nghiệp là đối tác phục vụ thay vì đối tượng quản lý. Cơ chế quản lý được điều chỉnh theo hướng chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Cơ chế này đòi hỏi hệ thống pháp luật phải rõ ràng và minh bạch các quy chuẩn để doanh nghiệp tuân thủ.

Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền, Trường đại học Nguyễn Tất Thành nhấn mạnh: "Muốn tư nhân lớn mạnh, cần giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn, chi phí thấp thông qua các kênh như trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán hóa tài sản, quỹ đầu tư bất động sản (REITs)...".

Đồng thời, chính sách thuế cần khuyến khích doanh nghiệp sử dụng tài sản hiệu quả, thay vì chỉ ưu đãi theo ngành nghề. Việc cải cách quy hoạch đất đai là rất quan trọng để tránh tình trạng "đất chết". Cần thực hiện đấu giá công khai, hợp tác công tư (PPP) để khai thác đất đai hiệu quả. Chính sách này không chỉ giúp tạo ra giá trị kinh tế mà còn tăng cường nguồn thu cho ngân sách.

Để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Hùng Cường, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết: "Các đơn vị liên quan cần đổi mới, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tài chính đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ để tạo sự hấp dẫn đối với hộ kinh doanh cá thể chuyển đổi thành doanh nghiệp, hình thành thêm các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ có phạm vi hoạt động rộng khắp hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế".

Các đơn vị liên quan cần đổi mới, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tài chính đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ để tạo sự hấp dẫn đối với hộ kinh doanh cá thể chuyển đổi thành doanh nghiệp, hình thành thêm các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ có phạm vi hoạt động rộng khắp hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Hùng Cường,

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Đồng thời, sử dụng vốn nhà nước để đầu tư "mồi", thu hút đầu tư tư nhân theo phương thức công-tư trong đầu tư chuyển đổi, hình thành mới các khu công nghiệp, cụm công nghiệp có tính chuyên môn hóa sâu, thích ứng với mô hình kinh tế tuần hoàn để tạo không gian liên kết kinh tế cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp này với các tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp lớn, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI.

Cũng theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Hùng Cường, khắc phục các yếu kém nội tại của khu vực kinh tế tư nhân là điều kiện cần, nâng cao hiệu quả can thiệp của Nhà nước với vai trò kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, thuận lợi, có các chính sách hỗ trợ hiệu quả doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển là điều kiện đủ.

Chỉ có triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp toàn diện thì khu vực kinh tế tư nhân mới thực sự phát huy được vai trò là động lực quan trọng nhất đưa Việt Nam trở thành quốc gia thịnh vượng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

“Nhiệm vụ rà soát, hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến kinh tế tư nhân cần được xác định là quan trọng hàng đầu, chú trọng loại bỏ các loại giấy phép không cần thiết, sửa đổi, hoàn thiện văn bản pháp luật bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất theo tinh thần kiến tạo phát triển”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Hùng Cường nhấn mạnh.