Ba trụ cột kinh tế của Cao Bằng

Lựa chọn trúng và đúng

Tỉnh Cao Bằng sở hữu nguồn tài nguyên rừng phong phú với tổng diện tích đất lâm nghiệp chiếm hơn 82% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Tỷ lệ che phủ rừng đạt hơn 55%, trong đó diện tích có tiềm năng để phát triển kinh tế rừng là hơn 515.000 ha. Theo bản đồ hiện trạng rừng, tại Cao Bằng có hơn 87.000 gia đình đang quản lý diện tích có rừng, chiếm hơn 70% tổng số hộ. Đây là dư địa quan trọng để phát triển ngành lâm nghiệp gắn với bảo tồn hệ sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao thu nhập cho người dân miền núi, tạo sinh kế cho người dân từ rừng.

Xóm Lũng Nặm, xã Bảo Lâm, là xóm vùng cao, đặc biệt khó khăn. Trước đây, tỷ lệ hộ nghèo trong xóm cao, đời sống nhân dân khó khăn. Từ năm 2018, người dân trong xóm bắt đầu phát triển trồng “cây giảm nghèo” là hồi và sa nhân tím. Đến nay, trong xóm đã phát triển được hơn 60 ha cây hồi và sa nhân tím. Anh Vừ A Dầu, xóm Lũng Nặm chia sẻ, năm 2025, diện tích 3 ha trồng sa nhân tím của gia đình cho thu hoạch hơn 3 tấn quả, thu nhập hơn 200 triệu đồng. Từ trồng cây hồi và sa nhân tím, nhiều gia đình ở xóm Lũng Nặm đã thoát nghèo, trở nên khá giả. Quan trọng hơn, thực tiễn tại xóm Lũng Nặm cho thấy, tiềm năng kinh tế rừng, trồng cây dược liệu ở Cao Bằng, nếu được hỗ trợ, phát triển đúng hướng sẽ giúp người dân thoát nghèo, từng bước làm giàu.

Theo các chuyên gia, chương trình phát triển kinh tế cửa khẩu giai đoạn 2025-2030 là hướng đi đúng và trúng trong bối cảnh tỉnh Cao Bằng có đường biên giới dài, với nhiều cửa khẩu, lối mở thuận tiện cho việc giao thương với Trung Quốc. Những năm qua, kinh tế cửa khẩu không chỉ là động lực tăng trưởng quan trọng mà còn thúc đẩy mạnh mẽ thương mại, dịch vụ, logistics và giải quyết việc làm cho người dân khu vực biên giới. Giai đoạn 2021-2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa (bao gồm cả hàng hóa giám sát) qua địa bàn tỉnh đạt khoảng 5 tỷ USD, tăng bình quân 28%/năm; thu ngân sách đạt khoảng 6.979 tỷ đồng, tăng bình quân 130%/năm.

Năm 2025, số thu ngân sách của tỉnh Cao Bằng đạt hơn 4.000 tỷ đồng, số thu từ kinh tế cửa khẩu đạt hơn 2.000 tỷ đồng, bằng hơn 50% tổng thu ngân sách của địa phương. Kinh tế cửa khẩu phát triển đã thúc đẩy thương mại, dịch vụ, cải thiện, nâng cao thu nhập của người dân khu vực biên giới. Doanh nhân Nguyễn Văn Phương ở tỉnh Ninh Bình lên Cao Bằng tìm hiểu cơ hội đầu tư hạ tầng kinh tế cửa khẩu chia sẻ, Cao Bằng có tiềm năng lớn để phát triển thương mại biên giới. Tuyến đường bộ cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh được đầu tư xây dựng sẽ hoàn thành trong thời gian tới giúp gia tăng tính cạnh tranh của kinh tế cửa khẩu tỉnh Cao Bằng.

Năm 2025, lượng khách du lịch đến Cao Bằng đạt hơn 2,5 triệu lượt, doanh thu từ du lịch đạt 2.500 tỷ đồng. Thương hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng đã dần trở nên quen thuộc với du khách trong và ngoài nước. Du lịch đã và đang trở thành ngành kinh tế quan trọng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo sinh kế, giải quyết việc làm cho người dân. Tỉnh Cao Bằng xác định, đẩy mạnh liên kết vùng với các tỉnh Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang để hình thành tuyến du lịch trong vùng Việt Bắc, thu hút du khách. Đồng thời, mở rộng hợp tác qua biên giới với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) để hình thành các sản phẩm du lịch chung, thu hút du khách và mở rộng thị trường khách quốc tế.

Những thách thức và giải pháp

Thẳng thắn nhìn nhận tiềm năng, đánh giá thách thức, tỉnh Cao Bằng xác định, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa tuy tăng trưởng tốt nhưng vẫn chưa đạt kỳ vọng, thiếu bền vững, chưa phát huy tiềm năng, lợi thế, chưa thu hút được dự án lớn có tính lan tỏa. Hạ tầng chưa hoàn thiện làm tăng chi phí vận chuyển, giảm lợi thế cạnh tranh so với các tỉnh lân cận. Ngành du lịch tăng trưởng tốt, nhưng vẫn còn hạn chế về hạ tầng kết nối, chất lượng nguồn nhân lực và sản phẩm, dịch vụ du lịch chất lượng cao. Việc khai thác tiềm năng từ kinh tế rừng chưa tương xứng với lợi thế sẵn có; ứng dụng khoa học-kỹ thuật trong sản xuất còn hạn chế; liên kết chuỗi giá trị trong lĩnh vực lâm nghiệp còn yếu; công nghiệp chế biến gỗ, lâm sản và các sản phẩm dưới tán rừng chưa phát triển đúng mức; chưa hình thành được các mô hình kinh tế rừng mang tính lan tỏa, có khả năng tạo đột phá về giá trị kinh tế và cải thiện sinh kế cho người dân.

Đồng chí Nguyễn Quốc Trung, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng chia sẻ, chương trình trọng tâm phát triển du lịch phản ánh mong muốn của cấp ủy, chính quyền và nhân dân đưa du lịch Cao Bằng phát triển tương xứng với tiềm năng, thế mạnh; định hình thương hiệu du lịch Cao Bằng “xanh, bản sắc, bền vững”, gắn bảo tồn với phát triển, lấy con người và cộng đồng địa phương làm trung tâm, từng bước khẳng định vị thế là điểm đến đặc sắc của vùng Đông Bắc trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế.

Các cơ quan chuyên môn xác định rõ vai trò tham mưu, tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển du lịch theo hướng bền vững, lấy cộng đồng làm trung tâm, không chạy theo “tăng trưởng nóng”, đặt chất lượng, chiều sâu trải nghiệm và giá trị bản sắc của sản phẩm du lịch lên hàng đầu. Thực hiện chuyển đổi số du lịch toàn diện, phát triển và đưa vào sử dụng rộng rãi ứng dụng du lịch thông minh trên thiết bị di động, tích hợp chức năng thuyết minh tự động đa ngôn ngữ và bản đồ số cho Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng.

Trong phát triển kinh tế cửa khẩu, đồng chí Lý Quốc Khánh, Phó Trưởng ban quản lý Khu kinh tế tỉnh Cao Bằng chia sẻ, kinh tế cửa khẩu tỉnh Cao Bằng gặp một số khó khăn, thách thức như hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực, nguồn vốn đầu tư giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch để mời gọi, thu hút đầu tư. Thời gian tới, Ban sẽ phối hợp Sở Nội vụ tham mưu đẩy mạnh tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển; tăng cường quảng bá, xúc tiến, thu hút đầu tư tại khu vực cửa khẩu...

Để thực hiện hiệu quả chương trình bảo vệ và khai thác hiệu quả kinh tế rừng, tỉnh Cao Bằng sẽ rà soát gần 49.000ha diện tích rừng sản xuất và rừng phòng hộ do Ủy ban nhân dân xã đang quản lý, giao cho các hộ gia đình, cá nhân canh tác, sử dụng lâu dài để thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng. Thông qua các chính sách hỗ trợ, các đơn vị trồng mới 3.000ha cây quế, hồi và các loài cây dược liệu quý, đồng thời tăng cường quảng bá, thu hút các nhà đầu tư xây dựng các nhà máy chế biến và chiết xuất dược liệu tại chỗ, góp phần phát triển vùng nguyên liệu trên địa bàn.

Đồng chí Phan Thăng An, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng chia sẻ, Đảng bộ tỉnh đã tập trung cụ thể hóa chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ 20, nhiệm kỳ 2025-2030 thành chương trình công tác toàn khóa của các cấp, ngành, địa phương. Đồng thời với việc bám sát các chỉ tiêu, mục tiêu của Nghị quyết Đại hội, ba chương trình trọng tâm, kế hoạch đột phá, tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp, nhất quán, mang lại hiệu quả thiết thực.

Đảng bộ tỉnh đã tập trung cụ thể hóa chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ 20, nhiệm kỳ 2025-2030 thành chương trình công tác toàn khóa của các cấp, ngành, địa phương. Đồng thời với việc bám sát các chỉ tiêu, mục tiêu của Nghị quyết Đại hội, ba chương trình trọng tâm, kế hoạch đột phá, tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp, nhất quán, mang lại hiệu quả thiết thực.

Đồng chí Phan Thăng An, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng

Địa phương tiếp tục tăng cường đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, nhất là hạ tầng giao thông và hạ tầng số; tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thi công một số công trình, dự án trọng điểm, dự án đường cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn)-Trà Lĩnh (Cao Bằng); phối hợp với tỉnh Thái Nguyên đẩy nhanh thủ tục đầu tư tuyến cao tốc Bắc Kạn-Cao Bằng,... hoàn thiện cơ sở hạ tầng, tạo nền tảng vững chắc cho bước phát triển trong thời gian tới.

Các cấp, các ngành tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, sâu sát hơn; tăng cường phân cấp, phân quyền trên từng lĩnh vực, phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Chủ động phối hợp rà soát, chỉ đạo, hướng dẫn bộ máy chính quyền cấp xã triển khai các nhiệm vụ, bảo đảm thống nhất, thông suốt, hiệu quả theo đúng chức năng, quyền hạn được giao, tạo khí thế và động lực để Cao Bằng vươn lên phát triển bền vững và hài hòa.