1. Bộ sách vừa được ra mắt vào một ngày cuối tháng 4/2026 ngay tại di tích Cơ Mật Viện, hiện là trụ sở Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, nơi nhà nghiên cứu Phan Thuận An gắn bó một phần đời với công việc nghiên cứu về văn hóa, di sản Huế.
Sách bao gồm 3 tập: “Lịch sử xứ Huế”, “Văn hóa xứ Huế”, “Cổ tích xứ Huế”. Tất cả 100 bài viết in trong bộ sách được chọn lọc từ hơn 500 bài nghiên cứu của tác giả đã được đăng rải rác trên báo chí trung ương và địa phương cũng như trong các cuộc hội thảo từ những năm 1980 đến nay.
Thông qua các trang viết “Lịch sử xứ Huế” đưa người đọc trở về với những mốc son và biến cố từ các lần dời phủ chúa khắc họa chân dung các nhân vật lịch sử còn “Văn hóa xứ Huế” là các khảo cứu những thiết chế đặc trưng từ nghi lễ, ẩm thực cung đình đến lễ hội dân gian. Tác giả đã chú tâm thực hiện những nghiên cứu, phản biện, đính chính những quan niệm sai lệch và cảnh báo trước những tác động làm phai nhạt bản sắc Huế trong bối cảnh hiện đại hóa. Trong khi đó, “Cổ tích xứ Huế” là một chuyến du hành qua các di tích vật thể như Ngọ Môn, điện Thái Hòa, cung An Định và các cổ vật quý hiếm (Cửu đỉnh, kim sách, bảo tỷ). Một số bài viết khá chuyên sâu với nhiều thông tin chi tiết dài tận 40 trang A4, nhưng cũng có bài sơ lược mang tính giới thiệu khoảng 3 - 4 trang A4, tùy vào giới hạn mà tạp chí hoặc tờ báo cho phép. Quá trình này được chọn lọc một cách kỹ càng, biên tập lại và được tham khảo ý kiến tác giả.
2. Là người chăm chút cho bản thảo, TS Phan Thuận Thảo bảo rằng, việc phân loại các bài viết để đưa vào 3 tập chỉ có tính tương đối. Theo chị, cha mình là một nhà sử học nên các bài viết của ông đều tiếp cận dưới góc nhìn lịch sử. Vì thế, dù các bài viết đề cập đến các đề tài văn hóa hay cổ tích thì đối tượng nghiên cứu vẫn được nhìn nhận dưới nhãn quan lịch sử.
Thuộc thế hệ sau cũng đang theo đuổi công việc nghiên cứu di sản Huế, TS Nguyễn Phước Hải Trung - Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế nhìn nhận bộ sách chính là công trình nghiên cứu đồ sộ. Người đọc sẽ thấy được ở đó những bài viết vừa mang tính tư liệu vừa mang tính học thuật, kết tinh từ những năm tháng miệt mài, thầm lặng của một học giả đã dành trọn đời mình để suy tư và kiến giải về vùng đất cố đô. “Mỗi tập là một lát cắt đậm nét trong bức tranh tổng thể về Huế như lịch sử, văn hóa và di sản vật thể tạo nên một chỉnh thể hài hòa và phong phú, phản ánh chiều sâu tri thức cũng như tình cảm thiết tha mà tác giả dành cho quê hương của mình”, TS. Hải Trung nhận định.
Theo đại diện đơn vị thực hiện bộ sách, việc đưa sách đến với công chúng là niềm vinh dự, đi kèm may mắn. Trong bối cảnh hiện nay, khi việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản đang đứng trước nhiều thách thức, những công trình nghiên cứu như vậy càng trở nên quý giá. Bộ sách không chỉ góp phần lưu giữ tri thức mà còn khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của cộng đồng đối với di sản văn hóa dân tộc.
