Nặng tính chất của dạy học trực tiếp
Tại Hội thảo “Hệ sinh thái giáo dục trực tuyến - Mô hình, tổ chức và một số yếu tố đảm bảo chất lượng” vừa diễn ra tại Hà Nội, nhiều ý kiến cho rằng giáo dục trực tuyến đã không còn giới hạn là một hệ đào tạo công nghệ như một số quan niệm trước đây mà đang dần trở thành một điểm nhấn cho “triết lý giáo dục mở”. Đại dịch Covid-19 đã khiến không chỉ Việt Nam mà hầu hết các nước trên thế giới đều bị ảnh hưởng. Chính vì vậy, thời gian qua ngành giáo dục nói chung và đào tạo nói riêng đã chứng kiến một sự “đổi mới” chưa từng có, đó là dạy học trực tuyến. Ở cấp độ quản lý, lãnh đạo các trường đại học cho biết họ nhìn thấy khía cạnh tích cực trong quãng thời gian giãn cách xã hội đó là dịch bệnh đã khiến tiến trình đào tạo trực tuyến đang từ kế hoạch trở thành hiện thực một cách nhanh hơn.
Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, thời gian vừa qua ở Việt Nam đã hình thành ba hình thức tổ chức dạy học trực tuyến đó là hỗ trợ dạy học trực tiếp, thay thế một phần quá trình dạy học trực tiếp và thay thế hoàn toàn quá trình dạy học trực tiếp. Trong hình thái mới của dạy học trực tuyến, công nghệ đã góp phần nâng cao tính linh hoạt của việc học và bảo đảm duy trì hoạt động giáo dục, góp phần thực hiện đủ kế hoạch năm học trong khung thời gian cho phép. Tuy vậy, hoạt động dạy học trực tuyến vừa qua cũng đã cho thấy một số khiếm khuyết như giáo viên và học sinh, sinh viên chưa sẵn sàng cho sự chuyển đổi sang học tập trực tuyến, cả về phương pháp cũng như tư duy. Cả người học và người dạy còn thiếu các điều kiện tối thiểu cho hoạt động dạy học trực tuyến. Trong đó, các hướng dẫn còn mơ hồ, chưa căn cứ vào các tiêu chuẩn thông dụng của quốc tế. Ngoài ra, hệ thống quản lý chưa theo kịp sự phát triển. Công tác kiểm tra, đánh giá, giám sát chưa phù hợp phương thức dạy học mới. Nội dung dạy học chưa thích hợp phương thức truyền tải mới, tiến độ học tập chưa phù hợp và cách quản lý vẫn mang nặng tính chất của dạy học trực tiếp.
Đi tìm giải pháp tổng thể
Đề xuất ý kiến trong việc xây dựng “Hệ sinh thái giáo dục trực tuyến” (gồm con người, sự kết nối, mối quan hệ giữa các đối tượng) phát triển, đạt hiệu quả, PGS, TS Phạm Đức Quang, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam kiến nghị cần phải tiếp cận tổng thể dựa trên sự bảo đảm về cơ sở vật chất. Trong đó, áp dụng các nền tảng công nghệ hiện đại như cloud, ứng dụng big data nhằm dự báo và dự đoán trong các bài toán quản lý giáo dục, ứng dụng IoT cho phép học sinh tương tác trực tiếp với sách điện tử qua bút điện tử, thầy/cô tương tác với học sinh thông qua bảng tương tác, máy tính bảng và ứng dụng công nghệ blockchain trong việc quản lý và cấp phát văn bằng. “Về chất lượng giáo dục trực tuyến, điều đầu tiên cần quan tâm khi xây dựng một bộ tiêu chuẩn chất lượng là chọn hướng tiếp cận. Nên kết hợp cấu trúc của tiêu chuẩn đào tạo từ xa hay dạy học trực tuyến với OEQF (Open Ed Quality Frameword) và ISO/IEC 40180 để điều chỉnh, tạo thành một khung tiêu chuẩn Việt Nam phù hợp với bối cảnh mới”, PGS, TS Phạm Đức Quang chia sẻ.
Một số ý kiến khác cho rằng để học tập trực tuyến trở thành một hình thức học chính thức, ngang hàng và hỗ trợ cho việc học thì cần đặt ra những yêu cầu kỹ thuật, chất lượng cho nội dung dạy học. Về kỹ thuật, cần bảo đảm cơ sở vật chất hạ tầng, thiết bị, đường truyền internet, phần mềm học tập được trang bị, hỗ trợ đầy đủ, ổn định. Về chuyên môn, giáo viên cần được tập huấn về dạy học. Về quản lý, cần có phần mềm quản lý hệ thống tích hợp với phần mềm môn học để có thể đánh giá quá trình học, quản lý giảng dạy giúp việc học có thể được triển khai ở nhiều cấp độ.
Chỉ khi có sự chuẩn bị tốt, nội dung giảng dạy đạt được những yêu cầu thì dạy học trực tuyến mới bảo đảm chất lượng và hiệu quả. Đồng thời, đây cũng là điều kiện để xác thực và chính thức hóa hình thức học tập này.
