Vụ kiện trị giá nửa tỷ USD
Các “đại gia” dược phẩm có tên trong đơn kiện của chính quyền New York gồm các công ty Purdue Pharma, Teva Pharmaceuticals USA, Johnson & Johnson, Janssen Pharmaceuticals, McKesson, Amerisource Bergen và Cardinal Health. Nhà chức trách New York cáo buộc các công ty này đã tiến hành những chiến dịch tiếp thị quảng bá sản phẩm theo chiều hướng hạ thấp nguy cơ gây nghiện của nhóm thuốc giảm đau opioid, khiến cho sau đó bệnh nhân sử dụng tràn lan thuốc nhóm này bị nghiện các loại thuốc giảm đau, tương tự nghiện ma túy.
Theo Reuters, thuốc giảm đau thuộc nhóm opioid là nhóm các chất tự nhiên và tổng hợp, chứa thành phần hóa học như heroin, với hiệu ứng giảm đau tương tự morphine. Những loại thuốc giảm đau có chứa tiền chất ma túy như opioid được đánh giá là có độ nguy hiểm gấp 50 lần so heroin. Do đó, việc kê đơn thuốc giảm đau nhóm opioid thường chỉ được sử dụng để cắt cơn đau đối với các bệnh nan y, như ung thư giai đoạn cuối.
Bằng cách thức quảng bá sản phẩm không trung thực, các hãng dược phẩm kể trên đã thu lời hàng tỷ USD, đồng thời biến hàng triệu người dân Mỹ trở thành con nghiện. Các hãng này bị cáo buộc là thủ phạm gây ra cuộc khủng hoảng thuốc giảm đau opioid tại Mỹ. Chỉ tính riêng thành phố New York đã phải gánh các khoản chi phí lớn về y tế, xét xử tội phạm và thực thi luật pháp. Trong đơn kiện, chính quyền New York đã yêu cầu khoản bồi thường lên tới 500 triệu USD.
Theo The New York Times, hơn hai năm trở lại đây, Mỹ đang đứng trước cuộc khủng hoảng thuốc giảm đau tồi tệ nhất trong lịch sử. Ước tính mỗi năm, thuốc giảm đau cướp đi sinh mạng của gần 60.000 người Mỹ. Chỉ tính riêng năm 2016, nước Mỹ đã ghi nhận 63.600 người tử vong do sử dụng thuốc giảm đau quá liều (trung bình 174 người mỗi ngày). Con số này cao hơn số người Mỹ thiệt mạng trong suốt cuộc chiến tranh ở Việt Nam và trong giai đoạn đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng AIDS. Chính cuộc khủng hoảng thuốc giảm đau này đã khiến tuổi thọ trung bình của người Mỹ giảm liên tục trong vài năm qua. Không chỉ gây thiệt hại về người, Ủy ban cố vấn kinh tế Nhà trắng (CEA) cũng cho biết trong năm 2015, việc lạm dụng thuốc giảm đau đã gây thiệt hại tới 500 tỷ USD cho nền kinh tế Mỹ.
Tại New York, năm 2016 được xem là giai đoạn tồi tệ nhất trong lịch sử thành phố khi có hơn 1.000 người tử vong do uống thuốc giảm đau quá liều, cao hơn tổng số người thiệt mạng trong các vụ tai nạn ô-tô và xả súng. Thị trưởng New York Bill de Blasio đã gọi đây là một “thảm kịch quốc gia” và các nhà chức trách cần phải có những biện pháp thiết thực để ngăn chặn thảm kịch.
Không ít bác sĩ tiếp tay cho việc nghiện thuốc giảm đau của bệnh nhân. Ảnh: HEALTHY
Báo động về sử dụng thuốc giảm đau
Cuộc khủng hoảng thuốc giảm đau đang có diễn biến tồi tệ ở Mỹ, nhưng đây không phải nước duy nhất trên thế giới xảy ra tình trạng này, mà nó đã lan rộng ra các nước khác trong khu vực như Canada và các vùng lãnh thổ thuộc châu Âu.
CNN cho biết, năm 2015, Anh là quốc gia đứng đầu danh sách lạm dụng thuốc giảm đau opioid, khi giới chức y tế nước này ghi nhận tới 330.445 trường hợp. Theo Hiệp hội nghiên cứu sức khỏe cộng đồng Anh, trong giai đoạn 2000 - 2012, tỷ lệ bệnh nhân được kê đơn sử dụng opioid tăng gấp hai lần so giai đoạn trước đó. Số liệu từ Cơ quan Y tế quốc gia Anh (NHS) cho thấy, số bệnh nhân nhập viện vì dùng quá liều thuốc giảm đau opioid cũng tăng gần gấp đôi trong giai đoạn 2005 - 2006 và 2016 - 2017. Scotland (Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland) cũng là một trong những điểm nóng về nạn lạm dụng opioid tại châu Âu. Theo thống kê của giới chức y tế Scotland, trong tổng số 867 ca tử vong do dùng thuốc vào năm 2016, có 765 ca liên quan opioid. Con số này trong năm 2015 là 606.
Trong ba năm kể từ năm 2015, số ca tử vong do sử dụng thuốc quá liều ở châu Âu đã đạt mức 8.441 trường hợp, và 81% trong số đó liên quan nhóm thuốc giảm đau nhóm opioid. Ngoài thuốc giảm đau nhóm opioid, trong năm 2016, có 316 trường hợp khác tử vong liên quan thuốc giảm đau nhóm fentanyl, oxycodone và tramadol ở Anh và xứ Wales (Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland). Trước đó, năm 2015, số ca tử vong vì các thuốc giảm đau kể trên là 34, 51 và 208.
Trong khi đó, theo một báo cáo điều tra công bố ngày 31-1 vừa qua, năm 2017, Canada ghi nhận hơn 3.000 người tử vong do sử dụng quá liều các loại thuốc giảm đau có tính chất gây nghiện. British Columbia là thành phố mà tình trạng này diễn biến xấu nhất, vì có tới 1.156 ca tử vong do lạm dụng thuốc giảm đau nhóm fentanyl, tăng 73% so năm 2016. Phần lớn người tử vong là nam giới trong độ tuổi từ 30-39. Chỉ trong sáu năm qua, tỷ lệ tử vong do sử dụng fentanyl quá liều tăng từ 4% trong năm 2012 lên tới 81% trong năm 2017. Cụ thể, năm 2012 chỉ có 12 người tử vong do lạm dụng thuốc giảm đau nhóm fentanyl, nhưng đến năm 2015 và 2016, con số này đã tăng lần lượt lên tới 152 và 670 người.
Trước tình trạng báo động về việc sử dụng tràn lan thuốc giảm đau dẫn tới gây nghiện, kể từ khi lên nắm quyền vào tháng 1-2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về sức khỏe cộng đồng. Để siết chặt việc kê đơn thuốc giảm đau có chứa tiền chất ma túy, Bộ Tư pháp Mỹ đã thành lập một đơn vị phụ trách giám sát việc lạm dụng và sử dụng không đúng cách thuốc giảm đau có tính chất gây nghiện. Bộ trưởng Tư pháp Jeff Sessions cũng bổ nhiệm 12 công tố viên nhằm điều tra các gian lận trong ngành y và đưa những người vi phạm ra xét xử.
Trước đó, đầu năm 2017, Chính phủ Canada đã công bố kế hoạch chi 57,3 triệu USD trong chiến dịch ngăn chặn cuộc khủng hoảng thuốc giảm đau để giảm số ca tử vong do lạm dụng thuốc giảm đau gây nghiện và tăng cường khả năng cấp cứu. Nhiều địa phương của Canada cũng chủ động trang bị các thiết bị y tế để điều trị các bệnh nhân nhập viện do sử dụng thuốc quá liều.
Dù vậy, các chuyên gia trong lĩnh vực y tế cho rằng, thời gian tới các nhà chức trách tại Mỹ và các quốc gia khác bị ảnh hưởng vì cuộc khủng hoảng thuốc giảm đau vẫn cần có những biện pháp cứng rắn và mạnh tay hơn nữa mới mong có thể ngăn chặn triệt để tình trạng này.
