Ngay sau khai mạc phiên họp thứ 22 (dự kiến diễn ra trong bốn ngày 12, 13, 19 và 20-3), UBTVQH đã cho ý kiến một số nội dung của dự thảo NĐ quy định về đối tượng, phạm vi, mức, phương thức hỗ trợ tiền sử dụng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi.
Theo tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng trình bày, từ ngày 1-1-2017, Luật Phí và lệ phí chính thức có hiệu lực. Trong đó, thủy lợi phí là một trong 17 loại phí chuyển sang cơ chế giá do Nhà nước định giá, thực hiện theo quy định của Luật Giá. Tuy nhiên, Luật Giá không quy định đối tượng miễn hoặc hỗ trợ tiền sử dụng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi. Chính sách hỗ trợ tiền sử dụng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi được quy định tại Điều 36 Luật Thủy lợi, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2018. Do đó, từ ngày 1-1-2017 đến 30-6-2018, các đối tượng được hưởng chính sách miễn thủy lợi phí như trước đây sẽ phải trả tiền sử dụng sản phẩm, dịch vụ thủy lợi cho các tổ chức cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi và về nguyên tắc sẽ không tiếp tục được hưởng hỗ trợ của Nhà nước.
Để kịp thời khắc phục khoảng trống pháp lý này, đồng thời bảo đảm chính sách an sinh xã hội đã thực hiện bằng chính sách miễn thu thủy lợi phí từ năm 2008 - 2016, Chính phủ trình dự thảo NĐ quy định về hỗ trợ kinh phí sử dụng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi.
Theo tờ trình, về cơ bản, các nội dung trong dự thảo đều là chính sách đã và đang được thực hiện từ năm 2007 đến nay, vì vậy không có vướng mắc gì và không đề xuất thêm chính sách mới nên không có tác động lớn đến kinh tế - xã hội. Chính sách này chỉ thực hiện cho các đối tượng là cá nhân người nông dân, hộ gia đình, không áp dụng cho các tổ chức hay doanh nghiệp (DN) có hoạt động kinh doanh. Mức hỗ trợ trong khuôn khổ cho phép, nên không vi phạm các quy định của Hiệp định Thương mại thế giới (WTO). NĐ sẽ có hiệu lực kể từ ngày ký, chính sách hỗ trợ thực hiện từ ngày 1-1-2017 đến hết ngày 30-6-2018.
Qua thẩm tra, Ủy ban Tài chính - Ngân sách (UBTCNS) của QH cơ bản nhất trí với các nội dung trong dự thảo NĐ. Để chuẩn bị ban hành NĐ của Chính phủ hướng dẫn Điều 30 của Luật Thủy lợi về việc quy định chi tiết giá sản phẩm, dịch vụ thủy lợi và hỗ trợ tiền sử dụng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi (chuyển tiếp chính sách về hỗ trợ kinh phí sử dụng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi tại NĐ này), UBTCNS đề nghị Chính phủ lưu ý quy định chặt chẽ các đối tượng được nhận hỗ trợ của Nhà nước, phân loại hợp lý nhằm bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng là người nông dân (hộ gia đình và cá nhân), không hỗ trợ các DN hoặc các đối tượng không cần thiết phải hỗ trợ. Đồng thời, cần xác định phương thức hỗ trợ kinh phí để bảo đảm cấp phát ngân sách nhà nước (NSNN) kịp thời, chính xác cho đối tượng thụ hưởng, tránh lạm dụng, gây mất công bằng, thất thoát kinh phí NSNN.
Thảo luận tại phiên họp, các thành viên UBTVQH cơ bản nhất trí với nội dung Chính phủ trình; nhất trí cao với quan điểm của Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng là “không mở rộng đối tượng, không tăng chi NS”.
Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Nguyễn Khắc Định lưu ý, với việc đối tượng hỗ trợ tại dự thảo được thu hẹp hơn so trước (không hỗ trợ pháp nhân, tổ chức), Chính phủ cần có sự xem xét, giải thích để tránh bỏ sót, bỏ lọt đối tượng hỗ trợ.
UBTCNS đề nghị nghiên cứu bổ sung một điều quy định về trách nhiệm của hộ gia đình và cá nhân trong việc sử dụng nguồn lực hỗ trợ từ NSNN để bảo đảm tiết kiệm và nâng cao trách nhiệm của các đối tượng sử dụng nước.
Theo Tổng Thư ký QH Nguyễn Hạnh Phúc, cần thiết phải có sự tính toán, kiểm soát, để tránh lãng phí trong sử dụng nước, nhất là khi việc sử dụng nước đang được NSNN hỗ trợ.
Phát biểu ý kiến kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển cho biết, UBTVQH thống nhất với Chính phủ về việc ban hành NĐ thực hiện trong giai đoạn từ ngày 1-1-2017 đến 30-6-2018 để khắc phục khoảng trống pháp lý. UBTVQH thống nhất với quy định về mức hỗ trợ, đối tượng hỗ trợ, phương thức hỗ trợ quy định tại dự thảo NĐ, tuy nhiên, phải trên nguyên tắc không mở rộng đối tượng, không tăng chi NS. Đồng thời, UBTVQH đề nghị Chính phủ rà soát lại các đối tượng được hưởng hỗ trợ trên tinh thần NĐ 67, không bỏ sót, bỏ lọt nhưng cũng không tăng đối tượng mới. Trong đó, bảo đảm người nghèo được hỗ trợ toàn bộ các hoạt động sản xuất thay vì chỉ một số hoạt động như các đối tượng khác. Về mức hỗ trợ, cần quy định rõ mức hỗ trợ tính theo giá thực tế của đơn vị khai thác công bố tại thời điểm hỗ trợ nhân với tỷ lệ hỗ trợ, còn mức giá Chính phủ quy định phải là mức tối đa.
Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển cũng lưu ý, cần tăng cường công tác quản lý nước, tránh thất thoát, bảo đảm tiết kiệm nguồn tài nguyên nước, trong bối cảnh nước ngọt bắt đầu khan hiếm dần. Đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu sớm ban hành các NĐ cụ thể hóa Luật Thủy lợi, trong đó có NĐ về mức hỗ trợ để tiếp nối chính sách nhưng vẫn phải bảo đảm theo tinh thần cơ chế thị trường.
