Tạo lập nền tảng tăng trưởng nhanh & bền vững

Sau những thành quả đạt được trong năm 2017, “vấn đề quan trọng hơn trong thời gian tới là thiết kế các chính sách, giải pháp và hành động để giải quyết các vấn đề, thách thức mà nền kinh tế đang gặp phải, từ đó tạo lập nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững”. Đó là nhận định của TS Nguyễn Quang Thuấn, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2018 do Ban Kinh tế T.Ư tổ chức mới đây.

Cải cách hành chính tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển. Ảnh: NAM HẢI
Cải cách hành chính tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển. Ảnh: NAM HẢI

Tại diễn đàn, theo nhận định của các chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước, năm 2017 là năm được cho là hiếm hoi khi các chỉ tiêu phát triển kinh tế đều đạt và vượt mức kế hoạch Quốc hội (QH) đề ra. Trong đó, hai chỉ tiêu kinh tế quan trọng nhất và được quan tâm nhiều nhất là tăng trưởng kinh tế và tỷ lệ lạm phát đều đạt kết quả ấn tượng.

Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Thế giới (WB) Sebastian Eckardt đánh giá: “Việc tăng trưởng GDP Việt Nam cao hơn mức tăng trưởng GDP trung bình của toàn thế giới cho thấy, Việt Nam đã nỗ lực và làm rất tốt trong năm 2017”.

Viện trưởng Nghiên cứu Quản lý Kinh tế T.Ư (CIEM) Nguyễn Đình Cung, thành viên Tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, nhận định, thành công của Việt Nam không chỉ là mức tăng trưởng mà còn là cách thức tăng trưởng. Cụ thể, trong năm 2017, cách thức tăng trưởng đã khác trước, không phụ thuộc khai khoáng, hay các gói hỗ trợ kinh tế, mở rộng tín dụng mà nhờ vào cải thiện môi trường kinh doanh, từ đó thu hút thêm đầu tư từ khu vực tư nhân và khiếm khuyết của khu vực nhà nước đã bắt đầu được kiềm chế. Tốc độ và chất lượng cổ phần hóa ngày càng cao hơn. Điều này ở mức độ nào đó đã cho thấy sự khác biệt của cách thức tăng trưởng và xu hướng này sẽ được tiếp nối trong năm 2018.

Cùng quan điểm, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển chia sẻ, kỳ vọng nền kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng bền vững trong 30 năm tới và nếu giữ được tốc độ tăng trưởng kinh tế hơn 6% thì Việt Nam sẽ có thay đổi hết sức căn bản.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đã đạt được, các ý kiến tại diễn đàn nhận định, trong thời gian tới, nền kinh tế Việt Nam có thể sẽ chịu tác động từ những biến động kinh tế - chính trị trên toàn cầu. Trong đó có thể kể tới những vấn đề như xung đột địa chính trị, xu hướng bảo hộ nền kinh tế nội địa, giá dầu và giá nguyên liệu trên thế giới tăng, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tin tưởng vào đà phục hồi của nền kinh tế Mỹ, thúc đẩy quá trình thắt chặt tiền tệ… Các yếu tố này có thể sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam.

Bên cạnh đó, đại diện Ngân hàng HSBC đưa ra dự báo, nền kinh tế nước ta có thể chuyển đổi từ trạng thái “tăng trưởng cao, lạm phát thấp” sang trạng thái “tăng trưởng ổn định, lạm phát cao”. Theo đó, lạm phát sẽ tăng lên mức cao khi viện phí, giá dầu và giá lương thực leo dốc. Tuy nhiên, tỷ lệ lạm phát được dự báo chỉ ở mức 3,7% vào năm 2018, thấp hơn so mục tiêu 4% và nhìn chung, mức lạm phát dưới 4% là chấp nhận được để vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, vừa kích thích tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh hiện tại, TS Nguyễn Quang Thuấn cho rằng, ổn định vững chắc kinh tế vĩ mô kết hợp ổn định chính trị xã hội cần được coi là mục tiêu ưu tiên vì đây chính là “điều kiện cần” cho cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia đến năm 2020 và giai đoạn xa hơn. Ngoài ra, chính sách tiền tệ cũng cần hướng tới bảo đảm tính thanh khoản trên thị trường tài chính và hệ thống ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước cần kiểm soát tốt dòng tín dụng vào nền kinh tế để nâng cao chất lượng tín dụng, đồng thời góp phần giảm tỷ lệ nợ xấu. Đặc biệt, chính sách tài khóa cần tiếp tục hướng tới giảm thâm hụt ngân sách, giảm dần nợ công và nợ nước ngoài. Để thực hiện được nhiệm vụ này, Chính phủ cần quyết tâm thực hiện ràng buộc ngân sách cứng, giao trách nhiệm cho người đứng đầu dự án hay cơ quan chủ quản và khi dự án thiếu hiệu quả, Chính phủ có thể cho phá sản thay vì cấp vốn để dự án tiếp tục hoạt động thiếu hiệu quả.

Trưởng đại diện IMF tại Việt Nam Jonathan Dunn nêu quan điểm, năm 2017, Việt Nam là một trong số ít quốc gia trên thế giới đã gia tăng thị phần trên thị trường toàn cầu, nhất là lĩnh vực da - giày, hàng điện tử. Trong khi đó, hoạt động xuất khẩu cũng đạt được những thành quả đáng ghi nhận. Nền kinh tế Việt Nam đang bước vào chu kỳ tăng trưởng, với những diễn biến rất tích cực. Điều cần làm hiện tại không phải dồn mọi nguồn lực để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà là xây dựng các chính sách trung lập nhằm bảo đảm sự ổn định của kinh tế vĩ mô, theo đuổi mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Phát biểu ý kiến tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2018, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, sau 30 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, nền kinh tế trở thành nền kinh tế thị trường năng động, hội nhập mạnh mẽ, điểm đến đầu tư hấp dẫn khu vực và thế giới. Tuy nhiên, không được chủ quan và thỏa mãn, không được phép cho bộ máy phát triển dừng lại. Việt Nam cần kiên trì thay đổi mô hình mới dựa trên nền tảng năng suất và đổi mới sáng tạo, giảm dần sự phụ thuộc tài nguyên, lao động giá rẻ. Chúng ta phải coi thành tựu năm 2017 là cơ sở để tự tin hơn trong nỗ lực tái cơ cấu nền kinh tế và tăng trưởng bền vững, tạo ra nền móng vững chãi hơn để kinh tế tăng trưởng cao và lâu dài.