Chiến lược giữ chân khách hàng
Hơn một năm qua, bình và cốc cá nhân đã trở thành vật dụng quen thuộc của chị Mỹ Hân (30 tuổi, Hà Nội) mỗi khi ra ngoài. Tại các quán cà-phê, chị chủ động đề nghị sử dụng cốc riêng thay cho đồ nhựa dùng một lần. Theo chị Hân, lựa chọn này xuất phát từ ý thức bảo vệ môi trường, đồng thời cũng là tiêu chí để chị cân nhắc quay lại hay không đối với một cơ sở dịch vụ.
Từ trải nghiệm thực tế, chị cho biết không ít cửa hàng đã chuyển sang sử dụng hoàn toàn cốc nhựa, kể cả với khách dùng tại chỗ, nhằm đáp ứng nhu cầu mang đi và đơn hàng trực tuyến. Điều này tuy thuận tiện cho vận hành, nhưng lại làm gia tăng lượng rác thải nhựa, đi ngược xu hướng tiêu dùng bền vững.
Cùng với đó, ngày càng nhiều bạn trẻ thay đổi thói quen theo hướng “giảm nhựa”. Đinh Khánh Hiền (24 tuổi, nhân viên công ty lữ hành tại Hà Nội) là một trong những người tham gia thử thách #NoStrawChallenge. Dù gặp không ít bất tiện khi phải mang theo cốc, bình nước hay ống hút cá nhân, Hiền vẫn kiên trì duy trì thói quen này. Theo Hiền, mỗi sản phẩm nhựa dùng một lần bị thải bỏ chỉ sau thời gian ngắn sử dụng đều góp phần làm gia tăng gánh nặng môi trường.
Thực tế cho thấy, lượng rác thải nhựa tại Hà Nội vẫn ở mức cao, trong đó phần lớn là sản phẩm dùng một lần và túi nylon. Trong bối cảnh đó, các phong trào như #NoStrawChallenge, #PlasticFreeJuly hay #LessPlastic… đang dần lan tỏa, góp phần hình thành xu hướng tiêu dùng có trách nhiệm hơn, đồng thời tạo áp lực buộc doanh nghiệp dịch vụ phải điều chỉnh để thích ứng với yêu cầu mới của khách hàng.
Tìm kiếm giải pháp thay thế
Ống hút nhựa chỉ được sử dụng trong thời gian rất ngắn nhưng phải mất hàng trăm năm để phân hủy, trở thành một trong những nguồn gây ô nhiễm nghiêm trọng đối với môi trường, đặc biệt là hệ sinh thái biển. Lượng rác thải này không chỉ đe dọa sinh vật biển mà còn tác động tiêu cực đến chuỗi thức ăn và cân bằng sinh thái.
Trước thực trạng đó, nhiều giải pháp thay thế đã được triển khai. Trên thế giới, các vật liệu thân thiện như giấy, tre, inox, thủy tinh… dần được sử dụng phổ biến thay cho ống hút nhựa. Tại Việt Nam, một số cơ sở kinh doanh đồ uống như Tổ Chim Xanh, The Organik House, Pilosa Garden... đã tiên phong áp dụng các giải pháp tương tự. Bên cạnh đó, nhiều đơn vị kinh doanh đã hạn chế túi nylon bằng việc sử dụng quai xách tái sử dụng hoặc vật liệu tự nhiên. Tuy nhiên, tính khả thi, chi phí, hiệu quả của các phương án thay thế trên vẫn gây nhiều tranh cãi.
Anh Minh Thành, quản lý một quán cà-phê tại Hà Nội chia sẻ, cách đây 2 năm, quán đã quyết định chuyển từ ống hút nhựa có thể tái chế sang ống hút giấy. Không bao lâu sau, nhiều khách hàng lại yêu cầu quán trở lại ống hút nhựa truyền thống, họ phàn nàn rằng ống hút giấy có vị lạ và tan quá nhanh. Chúng thậm chí bị nhão ra trước khi người dùng kịp uống xong ly nước. Ống hút bằng bột gạo cũng mang đến trải nghiệm không thoải mái tương tự.
Tuy nhiên, nguyên nhân chủ yếu có vẻ lại không nằm ở những phàn nàn của khách hàng. “So với ống hút nhựa, cửa hàng phải chi gấp 5 lần để chuyển sang ống hút giấy, 10 lần cho ống hút tre, vài chục lần cho ống hút inox”, vị quản lý này nhấn mạnh. Một ống hút giấy giá trung bình từ 100-200 đồng, thấp hơn rất nhiều so với giá 500-700 đồng 1 ống hút giấy. Trong khi giá bán lẻ 1 chiếc ống hút inox dao động từ 15 nghìn đến 20 nghìn loại phổ thông. Sử dụng ống hút kim loại đã từng là một phương án khả thi. Tuy nhiên, tỷ lệ mất trộm ống hút kim loại tại các nhà hàng khá cao.
Thực tế cũng đặt ra câu hỏi về mức độ “thân thiện môi trường” của các sản phẩm thay thế, khi nhiều loại vẫn được đóng gói bằng nhựa. Một số ý kiến cho rằng, không ít nhãn mác “xanh” hiện nay mang tính tiếp thị nhiều hơn là giải pháp bền vững thực chất. Từ góc độ cơ sở kinh doanh, anh Thành cho rằng, để giảm thiểu rác thải nhựa hiệu quả, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía cơ quan quản lý, như hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng thuế đối với sản phẩm nhựa dùng một lần, đồng thời có cơ chế khuyến khích phát triển và sử dụng vật liệu thay thế phù hợp.
Theo Chỉ thị 20/CT-TTg về một số nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt ngăn chặn, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường, Thủ tướng yêu cầu Hà Nội thí điểm không sử dụng đồ nhựa dùng một lần trong các nhà hàng, khách sạn, cửa hàng đồ uống, quán ăn... nằm trong vành đai 1. Việc thí điểm sẽ thực hiện từ quý IV năm 2025 và nhân rộng trong các năm tiếp theo.
