Nhiều người dân cho rằng, đây là ý tưởng nhân văn, mang tính giáo dục cao, một bước chuyển đáng kỳ vọng trong việc xây dựng văn hóa giao thông văn minh, an toàn.
Anh Nguyễn Hoàng Minh, ở phường Tân Phú chia sẻ: Tôi rất tán đồng với đề xuất này. Cá nhân tôi nghĩ rằng, hình thức phạt tiền chỉ có tác dụng với những người sợ mất tiền, còn nhiều người khác lại xem như chuyện nhỏ. Do đó, nếu vi phạm mà phải ra dọn rác hay tham gia vệ sinh công cộng thì chắc chắn người vi phạm sẽ rút kinh nghiệm nhanh hơn. Quan trọng hơn là họ sẽ hiểu rằng, hành động sai của mình đã ảnh hưởng đến cộng đồng”. Cùng chung quan điểm, chị Dương Hoàng Điệp, ở phường Phú Thọ chia sẻ: “Đề xuất này nếu thành hiện thực sẽ là một cách răn đe hiệu quả. Tuy nhiên, cần phải tuân thủ đúng quy định, không để xảy ra tình trạng lợi dụng hoặc nặng nề hóa việc xử lý vi phạm”.
Theo đánh giá của Phòng Cảnh sát giao thông, Công an Thành phố Hồ Chí Minh, hình thức phạt tiền đối với vi phạm trật tự an toàn giao thông hiện nay vẫn chưa đủ sức răn đe. Thực tế, nhiều người vi phạm tái phạm các lỗi phổ biến như vượt đèn đỏ, chạy xe lên vỉa hè hoặc dừng đỗ sai quy định…Do đó, việc bổ sung hình thức phạt lao động công ích được xem là giải pháp mới, vừa mang tính giáo dục trực tiếp, vừa giúp người vi phạm thể hiện trách nhiệm với xã hội thông qua các hoạt động có ích như vệ sinh môi trường, thu gom rác, sơn kẻ vạch đường hoặc dọn dẹp khu vực công cộng. Thượng tá Nguyễn Văn Bình, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông cho biết: “Thực tế nhiều quốc gia như Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản đã áp dụng hình phạt lao động công ích trong lĩnh vực giao thông và đạt được kết quả tích cực. Người vi phạm không chỉ ý thức hơn về hành vi của mình mà còn góp phần lan tỏa việc tôn trọng pháp luật”. Theo đó, đơn vị sẽ tham mưu Công an thành phố phối hợp Sở Tư pháp, Sở Xây dựng và các cơ quan liên quan nghiên cứu, tham mưu bổ sung hình thức lao động công ích vào Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ. Hình thức phạt này, nếu được thông qua sẽ được thí điểm tại một số địa bàn trọng điểm trước khi triển khai rộng rãi, bảo đảm việc áp dụng mang tính nhân văn, an toàn, phù hợp sức khỏe, không mang tính cưỡng bức hay làm tổn hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người vi phạm.
Nhiều người dân cũng bày tỏ băn khoăn về tính khả thi của đề xuất mới này và cho rằng, cần có quy định cụ thể để tránh hình thức hoặc thiếu công bằng. Phải quy định rõ ai được áp dụng, hình thức lao động ra sao, thời gian bao lâu, đơn vị giám sát là ai. Tất cả phải minh bạch, rõ ràng và công khai.
Trước tiên cần thí điểm ở quy mô nhỏ ở những khu vực trung tâm thành phố hoặc nơi có tỷ lệ vi phạm trật tự giao thông cao để đánh giá hiệu quả. Cùng với đó, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu, hình thức này không phải là lao động cưỡng bức mà là biện pháp giáo dục ý thức và trách nhiệm của công dân. Ngoài ra, một giải pháp cần thiết khác là nên áp dụng kết hợp với công nghệ giám sát như ghi nhận kết quả lao động qua ứng dụng, mã QR hoặc xác nhận điện tử để tránh trường hợp gian lận, bảo đảm tính minh bạch.
Xử phạt bằng lao động công ích không chỉ là biện pháp hành chính mới mà còn là thông điệp về trách nhiệm công dân trong đời sống đô thị hiện đại. Vi phạm không thể là chuyện cá nhân và nó ảnh hưởng đến cộng đồng. Nếu được nghiên cứu, triển khai bài bản, công bằng, hình thức phạt này có thể trở thành bước ngoặt quan trọng để người dân thành phố xây dựng văn hóa giao thông có trách nhiệm, nhân văn và bền vững.
