Khi công nghệ số bùng nổ và dữ liệu trở thành “tài sản mới” của nền kinh tế, các mối đe dọa an ninh mạng cũng gia tăng nhanh chóng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi. Các loại mã độc thế hệ mới, công nghệ giả mạo hình ảnh, âm thanh (deepfake), hay những cuộc tấn công được tự động hóa bằng trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi hoàn toàn “cuộc chơi” trên không gian mạng. Theo báo cáo khảo sát an ninh mạng tại Việt Nam năm 2025, khu vực cơ quan, doanh nghiệp và hệ thống dữ liệu ghi nhận khoảng 552 nghìn cuộc tấn công mạng. Riêng báo cáo tình hình tấn công DDoS quý III/2025 do Viettel Cyber Security công bố cho thấy hơn 547 nghìn cuộc tấn công DDoS, tăng 207% so với cùng kỳ năm 2024. Những con số này không chỉ là hồi chuông cảnh báo, mà đòi hỏi phải có hành động quyết liệt.
Đáng chú ý, phương thức tấn công mạng đang chuyển dịch mạnh từ kỹ thuật truyền thống sang ứng dụng các công nghệ tiên tiến, như: Trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (ML) và học sâu (DL). Với sự hỗ trợ của các công cụ này, kẻ tấn công có thể tự động hóa quá trình dò quét, khai thác lỗ hổng, điều chỉnh chiến lược theo thời gian thực và đánh lừa các hệ thống phòng thủ dựa trên quy tắc tĩnh. Điều đó khiến mô hình phòng thủ thủ công, phản ứng sau sự cố ngày càng bộc lộ hạn chế, thậm chí có nguy cơ bị “vượt mặt” nếu không kịp thời đổi mới.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, thách thức này càng trở nên rõ nét. Thành phố đang hướng đến xây dựng đô thị thông minh, phát triển kinh tế-xã hội bền vững dựa trên môi trường số, khoa học, công nghệ. Mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đóng góp khoảng 30% GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) đặt ra yêu cầu phải đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng Internet tốc độ cao, phát triển công nghệ tài chính (Fintech), thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, đẩy nhanh chuyển đổi số trên tất cả các lĩnh vực. Trong bối cảnh đó, nếu an ninh mạng không được bảo đảm vững chắc, mọi thành quả chuyển đổi số đều có thể bị đe dọa.
Vì vậy, bảo đảm an toàn, an ninh mạng tại Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là nhiệm vụ cấp bách, mà còn là điều kiện tiên quyết cho phát triển. Các giải pháp không thể dừng lại ở việc xử lý sự cố khi đã xảy ra, mà phải chuyển mạnh sang phòng ngừa, phát hiện sớm và vô hiệu hóa nguy cơ từ xa; từ tư duy “ứng phó” sang “chủ động bảo vệ”. An ninh mạng cần được nhìn nhận như một hạ tầng nền tảng, song hành và gắn kết chặt chẽ với phát triển kinh tế số, chính quyền số và xã hội số.
Cùng với đầu tư hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu, thành phố cần đẩy mạnh chiến lược nâng cao nhận thức cho người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Thực tế cho thấy, nhiều sự cố an ninh mạng bắt nguồn từ yếu tố con người: Sử dụng mật khẩu yếu, thiếu cảnh giác trước các đường link lạ, chia sẻ thông tin cá nhân không kiểm soát. Do đó, xây dựng “văn hóa an toàn số” phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên, liên tục.
Việc cụ thể hóa, triển khai hiệu quả Luật An ninh mạng (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/7 tới, cần được thực hiện đồng bộ, bài bản, giúp người dân, doanh nghiệp và các cơ quan, đơn vị hiểu rõ để áp dụng đúng quy định. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để thành phố chủ động áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp, tăng cường phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm các nguy cơ mất an toàn trên không gian mạng.
Để làm được điều đó, đòi hỏi sự vào cuộc tổng lực của cả hệ thống chính trị: Từ các sở, ban, ngành đến phường, xã; từ khu vực công đến khu vực tư; các giải pháp kỹ thuật hiện đại và công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức. Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi người dân phải là một “mắt xích” trong hệ sinh thái an ninh mạng chung của thành phố.
Chỉ khi toàn xã hội thống nhất nhận thức và hành động, chuyển biến mạnh mẽ từ “phòng thủ bị động” sang “phòng thủ chủ động, tích cực”, coi an ninh mạng là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên và lâu dài, Thành phố Hồ Chí Minh mới có thể vững vàng trên hành trình xây dựng đô thị thông minh, phát triển kinh tế số và hội nhập sâu rộng trong kỷ nguyên số. An toàn trên không gian mạng hôm nay, chính là nền tảng cho thịnh vượng bền vững ngày mai.
